23 Temmuz 2017, Pazar   |   English
Kullanıcı Adı:  Şifre: Kayıt Ol     Şifremi Unuttum
Türkiye’de Site Engelleme/Kapatma ve Sivil Toplum Yaklaşımı Tarihi - Bölüm 1 (2006 Öncesi)
Yazan: Fusun S.Nebil      20 Mart 2015, Cuma      Sayfayı Yazdır         Tavsiye Et Paylaş
TBMM'den geçen yeni bir torba kanunla 5651 sayılı kısa adıyla "Site Engellemeleri" kanununa yeni ekler yapıldı[1]. Biz de Türkiye'de bugüne kadar site engellemeleri konusunda neler olduğunu gözden geçirelim istedik (1999-2015 Arası). Bugünkü bölümde, 2007 öncesindeki cehennem.org, yolsuzluk.com, ekşi sözlük, Coşkun Ak olayı, Mü-Yap engellemeleri, 2006 Çocuk Pornosu tutuklamaları, IvHP ve 5651'e giden yolu anlatıyoruz.

TBMM’den 5651’e ilave maddeler içeren yeni torba kanun geçmişken[1], Türkiye’deki internet site engelleme ve sivil toplum yaklaşımına bir göz atalım istedik. Çünkü, turk-internet.com içinde çeşitli haber ve yazılar arasında yatan tarihi incelerken, farkettik ki, "değişmiyor ki!!" denilse de, aslında "Sivil Toplum Tepkileri" zaman zaman etkili olmuş. Bu nedenle her bölümün arkasında, o döneme ait bir "Sivil Toplum Karnesi" ekledik. Çünkü tekrarlayalım; "Her toplum hakettiği yönetimle yönetilir".

Şimdi, hem engelleme tarihini, hem de karşısındaki sivil toplum tepkilerini beraberce inceleyelim. (Bu yazı 16 mart 2015 pazartesi günü Bilgi Üniversitesi’nde düzenlenen “Bilgi Edinme Hakkı Kolokyumu”nda yapılan bir sunumun metin halidir, hazırlanmakta olan başlıkla aynı adı taşıyan kitabın da özetidir)

1999 – 2015 Arasındaki Fazlar

Bu dönemi 5 fazda değerlendiriyoruz;

  1. 2005 Öncesi
  2. 2005-2007 Arası (5651 Öncesi Yoğun Engelleme Dönemi ve 5651' Giden Yol)
  3. 2008-2014 Arası (Osman Nihat Şen Dönemi TİB Uygulamaları)
  4. 2011 Güvenli İnternet Dönemi
  5. Torba Kanunlar – Kanunlar Dönemi / 2014 Sonrası

2005 Öncesi

Site engelleme tarihi açısından önemli olduğu için, 2005 öncesini anlatmadan once, TİB’in, parasal kaynaklara sahip BTK altında ve telefon dinleme için 2005 yılında ve Savcı Fethi Şimşek başkanlığında kurulduğunu not edelim.[2]

2005 öncesinde site engelleme adına fazla bir olay bulunmuyor. Belli başlı olayları hatırlatalım;

  • 1999 yılında SüperOnline forumlarından sorumlu Coşkun Ak, forumdaki bir yazıda Genel Kurmay Başkanı başta olmak üzere devletin 4 yetkilisine hakaret edildiği şikayeti üzerine 40 ay hapis cezası ile yargılanmaya başlandı; dava 3 yıl sonra beraat şeklinde sonuçlandı.[3][4] Konumuzla ilgisi şu; o dönem sakıncalı görülen içerik konusunda, içeriği yazan yerine erişimi sağlayan suçlanmıştı.

  • 2001’de RTÜK Kanunu içine internet maddeleri konulmaya kalkışıldı. Tepkiler üzerine maddeler geri çekildi [5] (ama sonradan TBMM 15.5.2002 tarihli oturumunda 4756 sayılı Yasayı kabul ederek bu Yasanın 26.maddesi ile 5680 sayılı Basın Kanunu’na Ek Madde 9 adı altında bir ekleme yaparak;internet ortamında yayınlanan her türlü yazı,resim,işaret,sesli veya sessiz görüntü ve benzerleri ile yalan haber yapılması,hakaret ve benzeri fiillerin işlenmesi durumunda 5680 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanacağını hüküm altına aldı).

  • 2002’de Askeri Mahkeme yetkisi olmadığı halde (ancak Sıkıyönetim döneminde yetkisi var), Yolsuzluk.com sitesini kapattırdı. Konu, bir general ile ilgili yolsuzluk içerikli bir yazıydı.

  • 2002’de illegal işler yaptığı (forumlarında kredi kart bilgileri filan satıldığı) iddiası ile Cehennem.org kapatıldı.[7]

  • 2004’de Ekşi Sözlük – Adnan Oktar olayında, mahkeme tarafından içerik çıkartma talep edildi[8].

  • 2004’de bir ilin valisi, kendisi hakkında hakaret olduğunu iddia ettiği bir siteye ulaşamadığı için bu siteyi internete çıkaran hosting firması (yer sağlayıcı) sahibine dava açtı[9]. Konumuzla ilgisi, bugün nasıl "Erişim Sağlayıcılar Birliği" üzerinden işlem yapılıyor ve onlara 100.000 TL'lere varan cezalar öngörülüyorsa, bu işlem, "suyu kaynağından kesme" önleminin öncülerinden birisi.

Site Engellemelerinde Dönüm Noktası : 2005 – 2007 Dönemi / Çocuk Pornosu Tutuklamaları ve Mü-Yap Engellemeleri

Bu dönem Türk site engelleme tarihi açısından bir dönüm noktası oldu. Bu dönemi karakterize eden 2 olay var. Birisi Mü-Yap Engellemeleri, diğeri Çocuk Pornosu tutuklamaları idi.

  • Mü-Yap Engellemeleri

    Müzik Yapımcılarının derneği olan Mü-Yap, bandrol satışlarında ve sektörün gelirlerinde önemli bir düşüş görülmesiyle birlikte, MP3 bulunduran sitelere karşı harekete geçti[10].

    Bir ekip kurulduğu ve sitelerle temasa geçilerek, MP3’lerin telif haklarının istendiği ve 100 bin TL gibi tazminat rakamlarının bulunduğu sözleşmeler imzalatılmaya kalkışıldığı görüldü.

    Bunun üzerine MP3 içerikli sitelerden (ki çoğunluğu bir yerlerde web master olarak çalışan gençlerin kendileri için reklam almak amaçlı açtıkları sitelerdi) iletişim bilgilerinin kaldırıldığı görüldü. Bu aşamada Mü-Yap mahkemelerden site kapatma tedbir kararları aldırmaya başladı. 154 kadar sitenin kapatıldığı bildirildi[11[12]].

    Mü-Yap Engellemeleri Neden Önemliydi?

    Bugüne kadar gelen ve İran-Kuzey Kore gibi ülkeler dışındaki ülkelerde görülmeyen “Site Engelleme” kararları için EMSAL KARAR OLUŞTURDU.[13]

    Bunu şöyle örnekleyelim; Ekşi Sözlük – Adnan Oktar arasında uzunca bir sure devam eden davalaşmaları hatırlarsınız[14].

    • Mü-Yap Öncesi Olayda ; Adnan Oktar’ın 2004 sonunda yaptığı mahkeme başvurusu, mahkemeden içerik çıkarma tedbiri ile sonuçlanmıştı (ki Ekşi Sözlük daha sonra davayı kazanmıştı)
    • 2005’deki Mü-Yap kapatma kararlarından hemen sonra yine Adnan Oktar başvurusuna bu sefer siteyi tamamen kapatma kararı alındı. Bu kararı Ekşi Sözlük mart ayında Türk Telekom’a sordu. Cevabı ancak mayıs’ta turk-internet.com’un olayı farketmesi ve Türk Telekom’a sorması sonrasında aldı. İlgili içerik kaldırılıp, mahkemeye başvuruldu ve sorun çözüldü.

    İlginç NOT : Burada dikkati çeken husus şu; EkşiSözlük’ün aralık sonundaki engellemesini aboneleri ancak mart ayında farkına varmışlardı. Turk-internet.com ise bir okuyucusunun yazması üzerine mayıs ayında olayı farketmişti. Bunun nedeni ise, engellemeyi sadece Türk Telekom’un yapmış olmasıydı. ADSL öncesinde Türk Telekom abone sayısı düşüktü. Bugün ise ADSL’in % 95’I TTnet. Yani sektörü serbestleşmek için kurulan BTK’nın fonksiyonu tersine çalışıyor gibi gözüküyor[15].

    Sonuç olarak Mü-Yap sonrasında, Türk Telekom rakamlarına göre 5651 öncesinde, mahkemelerin 2006 yılında 886 site ve 2007 yılında 549 site kapattığı bildirildi.

  • 2006 Ocak – İstanbul’da Bilişim Polisi Oluşturulması

    Bugünkü duruma yol açan ve 5651’in oluşturulmasının esas nedeni ise, 2006 sonundaki “Yoğun çocuk pornosu tutuklamalarının halkta yol açtığı infial” oldu.

    Gerek vatandaşlardan, gerekse Interpol gibi uluslararası kuruluşlardan gelen talepler üzerine 2006 başında İstanbul Emniyeti Asayiş Şubesi altında Bilişim Polisi kuruldu[16][17].

    Bu bölüm, birikmiş olan şikayetleri sınıflandırarak ele aldı. 2006 ilkbaharında finansal suçlarla ilgili şikayetler, sonbaharında ise “çocuk pornosu” başta olmak üzere cinsel taciz şikayetleri toplu olarak sonuca bağlandı.Toplu “çocuk pornosu” gözaltıları ve tutuklamaları, TOPLUMDA “İnternet Tehlikeli” İMAJI YARATTI. 5651 sayılı kanunun acilen çıkarılmasına zemin hazırladı.[18]

    İlginç Not : Bu tutuklamalar sonrasında, İnternet’in doğum gününün kutlandığı, Uşak İnternet Haftasını açan ilin valisi konuşmasına “Arkadaşlar, biz çocuklarımızı bu internet’ten kurtaracağız” diyerek başlamıştı.

Sivill Toplum Karnesi - 2007 Öncesi - Not : Zayıf

Şimdi bütün bu olaylar olurken, sivil toplum nasıl yaklaştı diye bakalım;

  • Farkındalık zayıftı (olayların nereye gidebileceğini düşünenler vardı ama azınlıktaydı)

  • Avukatlara ve devlete gelen sorunlar vardı (hakaret ya da diğer) ama bunlara sivil toplum tarafında “özdenetim” ya da “çözüm” anlamında proaktif yani öncü yaklaşım gösterilmedi. Devletten çözüm beklendi (şikayet başvuru sayısı için daha sonra örnekleme yapacağız).[7]

  • Birlikte Çalışma İnisiyatifi zayıftı. Bunu, kurucusu olduğumuz İnternet ve Hukuk Platformu için ilk başvuru sayısı 100 civarındayken, çalışmaya ve toplanmaya gelindiğinde, sayı 7’ye düştüğünü belirterek örnekleyelim. Bu 7 kişi 3 yıl yoğun çalıştı. En önemli etkinlik; AB’nin 2001’deki “Siber Suç Sözleşmesinin Türkçe’ye tercümesiydi” ki bu sözleşme hatırlanacağı üzere 2014 yılında Türk hükümeti tarafından onaylandı.[19]

Bir sonraki bölümde 2007 yılını ve 5651 ile ilgili gelişmeleri okuyacaksınız. Burayı tıklayarak bu bölüme ulaşabilirsiniz.



[1] Yine, Yine, Yeniden ; İnternet Kanunu için Yeni Torba Kanun TBMM'den Geçti

[2] Telefonları TK Yeni Bir Merkez Kurarak Dinleyecek

[3] Coşkun Ak Dosyasının Tüm Ayrıntıları

[4] Coşkun AK Dosyası

[5] RTÜK Dosyası

[6] Genel Kurmay Yolsuzluk.com Sitesini Kapattırdı

[7] İnternet'te Kullanıcı Hakları

[8] Ekşi Sözlük ve Diğer Site Kapatmaları Üzerine

[9] Sanliurfa.com'a Uyar/Kaldir'a Uymadıği için Erişim Engelleme Kararı Verilmiş

[10] Müyap'ın Kapattırmaları İsyan Ettiriyor

[11] Müyap; Şimdiye Kadar 154 Site için Karar Alındı

[12] Mü-yap; Bizim Tarafımızdan Erişimi Engellenen Site Sayısı Binlerle İfade Edilmelidir - 2

[13] Müyap Kapatmalarındaki Kötü Alışkanlık, 5651 Dışı Site Erişim Kapatmalarında Kural Haline Dönüşmüş - 1

[14] Ekşi Sözlük'e Neden Erişilemiyor?

[15] Ekşi Sözlük ve Diğer Site Kapatmaları Üzerine-4

[16] Bilişim Suçlarına Asayişçi Bilişim Polisleri-1

[17] Bilişim Şubesi Dünya Polisi ile Ortak Çalışıyor-2

[18] 320 Kadar Site Müstehcenlik İddiasıyla Kapatıldı-1

[19] İvHP, Siber Suç Sözleşmesini Gündeme Getirdi
Yazan: Fusun S.Nebil      20 Mart 2015, Cuma      Sayfayı Yazdır         Tavsiye Et Paylaş
  
Eski Haberlerden Bir Tutam
  Bu Kategorideki Son 10 Yazı

  Yorumlar

Bu yazıya hiç yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.



Yorum yazabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
Yukarıdaki giriş panelinden giriş yaptıktan sonra yorum yazabilirsiniz