Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 9

Yazının önceki bölümlerini

• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 1
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 2
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 3
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 4
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 5
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 6
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 7
• Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 8

başlıkları altında okuyabilirsiniz.

c. Almanya:

Almanya’da da çocuk pornografisi konusunda gerekli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Hatta internet servis sağlayıcıları ve erişim sağlayıcıları konusunda da ayrıntılı hükümler de öngörülmüştür. Alman Teleservisler Kanununa göre (m.5/3), internet erişim sağlayıcıları(1), müdahale etme bakımından teknik olanaksızlıklara sahip oldukları için ve internet’teki bilgilerin dışarından anlaşılması da mümkün olmadığı için, erişim sağlayıcıların cezai sorumlulukları yoktur (2).

Aynı şekilde bu kanun, otomatik şekilde ve kısa süreli olarak yabancı içerikleri bilgisayarda tutmayı da bir tür geçiş niteliğinde sayarak böyle durumlarda da sorumluluğun doğmayacağını belirtmiştir (3). Ancak, bu kanunda 14.12.2001 tarihinde yapılan bir değişiklikle, erişim sağlayanların kural olarak kısa süreyle yapılan depolama işleminden sorumlu tutulamayacağı açıklanmış; bilgilere müdahale etmesi, teknik şartlara uymaması ve kısa süreli olarak depoladığı bilgilerin ilk kaynak noktasında ağa girişinin kapatıldığını veya silindiğini öğrenmesi veya bilgilere ilişkin hukuka aykırılığın bir mahkeme veya idari bir makam tarafından bildirilmesine rağmen yayından kaldırmayarak muhafazaya devam etmesi durumlarında ise servis sağlayıcılar gibi sorumlu tutulacağı öngörülmüştür (4).

Nitekim, Almanya’da çocuk pornografisi konusunda, 1995 yılı Sonbahar ayında, Münih Savcılığı tarafından, Amerikan kaynaklı çocuk pornografisi neşrinin ihmali surette engellenmemesi dolayısıyla açılan bir davada erişim sağlayıcı şirket genel müdürü 2 yıl hapse mahkum edilmiş ve cezası ertelenmiştir. Ancak bu ceza, 1999 yılında, bir üst mahkemece firmanın yabancı içerikten sorumlu olmayacağı gerekçesiyle kaldırılmıştır (5).

Alman doktrininde de, Alman firma genel müdürünün Amerikan kaynaklı verilerin internet üzerinde engelleyebilme imkanının son derece sınırlı olduğundan hareketle yerel mahkemenin kararı eleştirilmiştir (6).

Buna karşılık, Alman Teleservisler Kanununa göre (m.5/2), servis sağlayıcıları ise, her hangi bir yoldan suç oluşturan bilgilerin kendi bilgisayarında bulunduğunu öğrenir öğrenmez bunu engellemek için gerekli tedbirleri almak durumundadırlar. Bu içeriğin niteliğini bildikleri ve teknik olarak bunu engelleme olanağına sahip bulundukları takdirde sorumludurlar. (7)

Zira, servis sağlayıcıları, içerik sağlayıcılara birer parola vermekte, onlar da, bu parola sayesinde doğrudan doğruya kendilerine özgü olarak oraya girmekte ve bütün bilgilerini servis sağlayıcısının bilgisi olmaksızın değiştirebilmekte, ortadan kaldırabilmekte veya eklemede bulunabilmektedir.(8)

Gerçekten, web sitesinde günde bir çok kez on binlerce resim, yazı, grafik ve diğer unsurları güncelleştirme durumu oluşabilmekte; bu nedenle servis sağlayıcıları çok sayıda veri bulunduğu için suç teşkil eden durumları bilmeyebilmektedirler.(9) Servis sağlayıcıları, kendi sunucuları üzerinden internet ortamına aktarılacak sayfa ve siteleri içeren FTP-sunucuları gibi, bir işleteni bulunan (moderated) haber gruplarını barındırdıklarında da, yabancı içerikler üzerinde sınırlı da olsa bir denetim gücüne sahiptirler.(10)

Bu nedenle, servis sağlayıcıları, herhangi bir yoldan suç oluşturan bilgilerin kendi bilgisayarında bulunduğunu öğrenir öğrenmez, bunu engellemek için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Nitekim, servis sağlayıcının sunucularında çocuk pornografisine ilişkin olarak suç teşkil eden materyalleri bulundurduğu ve internet üzerinden yayınladığı iddiasıyla, 28 Mayıs 1998 tarihinde Almanya’nın Bavyera eyaletinde açılan “Somm” davasında da servis sağlayıcının, teknik olarak yasadışı materyalleri önleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi tarafından verilen ceza, Münih Bölge Mahkemesince kaldırılmıştır. (11)

Yazının devamını Bilişim Suçu Olarak Pornografi – 10 başlığı altında okuyabilirsiniz.

* Diyarbakır Barosu, Bilişim Teknolojileri Hukuku Merkezi Başkanı, Çocuk Hakları Danışma ve Uygulama Merkezi Üyesi
** Dicle Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Usul Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Elemanı.

Notlar

1. Erişim sağlayıcıları, kullanıcıların internet ağına erişmelerini sağlayarak başkalarına ait içeriklere ulaşılmasına sadece aracılık ederler. Erişim sağlayıcıları, servis sağlayıcıları gibi, doğrudan internet bağlantısına sahip iseler de, bunlardan farklı olarak, başkalarına ait bilgileri kendi sunucularında depolayarak bu bilgileri internet üzerinden erişilebilir kılamazlar. Bilgiler, erişim sağlayıcıların bilgisayarlarından saniyenin kesirleri gibi bir sürede kullanıcıya iletilir.(Sınar, s.42)
2. Sınar, s.89.
3. İçel, s.413.
4. R.Barış Erman: “Alman Hukukunda İnternetten Kaynaklanan Ceza Sorumluluğu”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt: LIX, Sayı:1-2, 2001, s.217.
5. Özbek, “İnternet…”s.118.
6. Bkz.Özbek, “İnternet…”, s.119, dn.60; İçel, s.413.
7. İçel, s.413, 421.
8. Kangal, s.237.
9. Sınar, s.87-88.
10. Erman, s.218.
11. Bu konuda bkz.Sınar, s.97-98.