Bu çalışmanın ilk bölümünü Ara Bağlantı AB İlerleme Raporuna Uygun mu?-1 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Mevzuat açısından söz konusu olan uyumluluğun uygulamaya yansıyıp yansımadığı noktasında ise mevcut durum olumlu bir cevap verilebilmesini sağlar nitelikte değildir.
1 Ocak 2004 tarihli serbestleşme takviminin ilk ayağı olan Uzak Mesafe Telefon Hizmetleri’ne (“UMTH”) ilişkin lisanslarının verilmesi ancak aylar süren gecikmenin ardından gerçekleşebilmiştir. Bu gecikmenin ardından lisans alabilme şansına erişen işletmeciler bu sefer de Türk Telekom ile ara bağlantı sözleşmesi imzalayabilmek noktasında daha büyük bir engelle karşılaşmışlardır.
Türk Telekom tarafından yayınlanan referans ara bağlantı teklifi gerek ara bağlantı ücretleri, gerekse diğer yan yükümlülüklerle ilgili (Türk Telekom tarafından konulacak olan cihazların masraflarının işletmecilere yüklenmek istenmesi, anlaşmazlık halinde Türk Telekom’un sözleşmeyi fesih hakkı, işletmecilerden işletmeci tanımlama bedeli gibi hizmetlerden dolayı ek ücret talep edilmesi gibi) hususlarda işletmeciler tarafından kolayca kabul edilebilir nitelikte hükümler içermemektedir. (2)
Kurum tarafından ara bağlantı ücreti konusunda müdahalede bulunulmuş olmasına rağmen mevcut ara bağlantı ücretinin dahi piyasada sürdürülebilir rekabetin sağlanabilmesi açısından gereken ara bağlantı ücreti olduğunu söyleme imkanı yoktur.
Gerek ara bağlantı ücreti gerekse diğer yan yükümlülükler nedeni ile ortaya çıkan uyuşmazlıklar bugün itibari ile ancak sınırlı sayıda işletmecinin ara bağlantı sözleşmesi imzalayabilmesi sonucunu doğurmuştur.
Bu da şu an itibari ile Türk Telekom’un sabit telefon hizmetlerinde fiili tekelinin sürüyor olması sonucunu doğurmaktadır. Türk Telekom’un bu alandaki de facto monopolünün halen devam ediyor olduğu Rapor’da da açıkça belirtilmiştir. (3)
Sonuç olarak gelinen noktada Türkiye’de ara bağlantı “mevzuatı” ile AB ara bağlantı “mevzuatı”nın genel olarak uyumlu olduğu söylenebilecektir. Bu açıdan bakıldığında ülkemizde ara bağlantı mevzuatı, örneğin tarım alanında olduğu kadar AB mevzuatı ile uyumsuzluk içerisinde değildir. Her ne kadar Rapor’da telekomünikasyon alanında bir önceki raporun yayımından itibaren sınırlı bir gelişmenin kaydedildiği belirtilmiş olsa da, Rapor’un ilerleyen kısımları incelendiğinde gelişimdeki olumsuzluğun mevzuattan değil uygulamadan kaynaklandığı açıkça anlaşılmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi esas olan bir uygulama bütünü ve bir politika olarak “müktesebat”ın uyumlaştırılmasıdır, yoksa AB erişim direktifinin tercüme edilerek yönetmelik olarak çıkartılması soruna çözüm getirmeyeceği gibi, AB karar organlarını da tatmin etmeyecektir.
Müktesebatın uyumlaştırılmasının bir uygulama ve politika bütünü olarak algılandığı bu noktada, Rapor’da da belirtildiği gibi, Telekomünikasyon Kurumu’nun rolü önem kazanmaktadır. Zira uygulamayı yönlendirecek, piyasaya müdahalede bulunacak, yani uyumlaştırmanın ikinci ve esas önemli ayağını gerçekleştirecek olan Telekomünikasyon Kurumu’dur.
Kurum’un yetkileri sadece uygulama ya da aksaklıklara doğrudan müdahele etmekle de sınırlı değildir. Telekomünikasyon Hizmet ve Alt Yapılarına İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği’ne göre politika belirleme konusunda dahi esas yönlendirici olan Kurum’dur. (4)
Eğer gerçekten amaç sabit telefon hizmetleri alanında serbestleşmenin sağlanarak, sürdürülebilir bir rekabet ortamının yaratılması ve AB müktesebatı ile uyumlu bir uygulama oluşturmak ise Kurum şu an itibari ile önüne gelmiş ve çözüm bekleyen uyuşmazlıklara en kısa sürede ve mevzuatın kendisine verdiği yetkilerin ve sorumluluğun bilincinde olarak müdahale etmeli ve gerekiyorsa asimetrik önlemler alabilmelidir.
Zira, Kurum’un müdahelesine acil olarak ihtiyaç duyan bu alanda liberalleşmenin başında rekabet ortamının sağlanması açısından gereken önlemler alınmaz ise ilerleyen aşamalarda belki de bu imkan hiç kalmayacak ve sektördeki tek değişim kamu tekelinin özel tekellere dönüşmesi olacaktır.
AB müktesebatına uyumun bütünsel bir hedef olarak ortaya konulduğu bu aşamada, sektörde politika belirleyici bir devlet kurumu açısından, var olması gereken kurumsal ciddiyetin gerekliliği de bu yöndedir.
(2) Referans ara bağlantı teklifi Ali Yavuz’un 20.07.2004 tarihli ve “Referans Ara Bağlantı Teklifi mi İdam Fermanı mı” başlıklı yazısında ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir.
(3) Bkz “Chapter 19, pg. 127
(4) Madde 21- Kurum, imtiyaz sözleşmesi akdedilerek yürütülecek olan telekomünikasyon hizmetleri ve/veya altyapılarına yönelik olarak, hizmetin tanımı ve kapsamını, yapılacak ihalenin muhtemel zamanını, imzalanması planlanan imtiyaz sözleşmesi sayısını ve politika belirlemeye ilişkin benzeri diğer hususları içerecek şekilde yetkilendirmeye ilişkin planlar hazırlayarak Ulaştırma Bakanlığına sunar. Bu planlar Ulaştırma Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından onaylanır ve Kurum tarafından yürütülür.
Kaynak : 