Türkiye 2004 yılını, herşeyin ötesinde telekom alanındaki serbestlik için dörtgözle bekledi. Ancak sektörün sorunları, artık sadece İstanbul ve Ankara’daki yeni telekom şirketlerini değil, Anadolu’daki KOBİ boyutundaki bayileri de vurmaya başladı.
Bayilerin, gerek yaptıkları yatırım miktarları, gerek oluşturdukları satış ekiplerinin maliyetleri, gerek prepaid kartlar için yaptıkları ön ödemeler ve gerekse ana firmalarca konulan kota miktarları nedeniyle iflas bayrağı açmaya başladıkları ya da hazırlandıkları bilgisini alıyoruz.
Peki buraya nasıl gelindi..
Anadolu’daki OEM Bayileri Yazılım ve Telekom’a Kaydılar
Bilgisayar sektörü 1990’lardan itibaren, Anadolu’da bayi ağı oluşturmaya başladı. Arena gibi distribütör firmaların başlattığı bu akımı, takip eden pek çok grup ve firma oldu. Sonuçta bugün SANKO grubundan, ÜLKER grubuna, VESTEL’den TEKNOSA’ya uzanan pek çok firmanın ülke çapında bayileri ya da kendi dükkanları var.
Gerek son yıllarda OEM alanında kar’ların düşmesi (marjlar % 2-3’lerde), gerekse yukarıda saydığımız büyük grupların ve OEM üreticilerinin bazılarının kendi dükkan ağlarını kurmaları ve fiyatlarla istedikleri gibi oynamaları sonucu, OEM işi ölmeye başladı.
Üstüne, ithalata getirilen “CE” zorunluluğu nedeniyle Armada, Acora gibi büyük toptancılar “piyasaya 30 gün vadeli mal süremedikleri” için çoğu “kampanya geri dönüşleri” beklendiği gibi olamadı. Çünkü talep varken ürün yoktu.
İşte, Anadolu’da bilgisayar bayiliği ya da OEM satışı yapan firmalar için yeni konular gerekliydi ve 2 konu kurtarıcı haline geldi.
- a. Yazılım satmak
b. Telekom bayisi olmak
2003 yılında yazılımın sanayi olarak tanınması ve Kosgeb’in bu alanda vermeye başladığı destek ve teşvikler (hem yazılımcı firmaya verilen destek, hem KOBİ firmaların yazılım satın almasına verilen destek) OEM’cilere “yazılım satma olanağı” sağladı. Zaten yazılımla birlikte OEM satışı yani kendi bildikleri işi de yapmış oluyorlardı.
2004 başında ise “% 60’lara yakın kar marjlarının olacağı” sözü bile verilen bir kurtarıcı sektör çıktı. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi telekom OEM’cilere “kısa sürede çok para kazandıracak” iş olarak görüldü.
Ancak Telekom sektöründe beklenen serbestleşmenin gerçekleşememesi, Türk Telekom’un, yurtdışı görüşmelerine büyük indirimler uygulaması, yurtdışından büyük trafik getiren firmalara verdiği indirimli fiyatlar ve yeni telekom şirketlerine önerdiği yüksek ara bağlantı fiyatları gibi adımları, Telekomünikasyon Kurumu’nun ise bu gidişatın önüne çıkacak cesareti gösterememesi nedenleriyle.. telekom sektörü zorda.. yeni telekom operatörleri de.. bayileri de..
Bir yoruma göre, OEM’cilerin yani yeni telekom bayilerinin bugüne kadar gelebilmelerinin ve iflasların yeni başlamasının nedeni olarak KOSGEB’in yazılım desteği gösteriliyor. Ancak KOSGEB teşviklerin kötüye kullanıldığını düşünerek (10,000 $’a satılan yazılımların, 1,000 $’lık ve aynı işi yapanlara tercih edilmesi gibi), yazılım teşviklerini geçtiğimiz aydan itibaren durdurdu. Yani OEM’ciler için bu noktada kaçış imkanı kalmadı..
Telekom İşi Neden Yürümüyor
Telekom alanı toz toprak içinde. Bu konuda ne Türk Telekom, ne Telekomünikasyon Kurumu, ne yeni Telekom şirketleri ne de bayilik alan firmalar gerekli planları ve hesapları yapmadılar ya da göremediler. Bir kör döğüşüdür gidiyor.
Türk Telekom ve Telekomünikasyon Kurumu’nun neler yaptığını anlatmayacağım. turk-internet.com’un devamlı okurları, her 2 kurumun da neler yaptığını biliyor olmalılar. Bu yazıdaki süreci “yaratanlar” diye bir liste yaparsak, ilk 2 sıraya bu kuruluşları yerleştirmeliyiz.
Ama devamı var..
Daha sınırları belirlenmemiş, başta da söylediğim gibi toz-duman içindeki bir alanda, bir yandan “aman filan bölge bayiliğini en önce kapayım”, diğer yanda “aman yatırımın bir kısmını kime yıkayım” diyen 2 grup buluştu.
Herkes uyanık ya.. Bol kar’lı bir alanda “ilk giren” olmak için neler yapıldı. Bir kaç örnek verelim..
- Bölge bayisi olmak için, Yeni telekom şirketlerinin 7 bölgede kuracağı yatırımın, kendi bölgelerindekini kurma taahhütü altına girenler, ortalama 70-80.000 $’lık cihaz ve bağlantı yatırımı yapmak zorunda kaldılar.
- Hava parası olarak tabir edeceğimiz 40-50.000 $’lara yükselebilen bir “bayilik giriş” parası ödendi.
- Pre-paid ve dial-up internet erişim paketleri için ortalama 20-30 milyar TL’lik kotalar tanımlandı ve bu kotalar için çekler önceden verildi. Bu çeklerin geri dönüşümü de yok.
Şimdi düşünün, Türk Telekom “yeni telekom operatörlerinin ilk planda hedeflediği” yurtdışı görüşme fiyatlarını % 80’ler düzeyinde indirdi. Siz normal bir şirket olsanız, yurtdışı görüşmeleriniz için % 80 indirim yapan Türk Telekom’u değiştirmeyi tercih eder misiniz? Büyük bir gruba bağlı bile olsa telekom işine yeni girmiş olan bir şirkete geçer misiniz? Geçmeniz için elinizde ne tür farklılık var? % 80’lere varan indirimle kim nasıl rekabet eder?
Peki kim bu bayilerden alışveriş edecek?
Telekom bayileri olan OEM’ciler olayı yeni görmeye başladılar. Verilen sözler tutulamıyor çünkü 500 kişiden fazla eleman çalıştıran Telekomünikasyon Kurumu gerekli yönetmelik ve çalışmaları yapamıyor. Henüz testlerini tamamlayarak, çalışmaya başlamış bir telekom şirketi yok. Bazıları satış yapıyor ama bu satışların geleceği meçhul.
OEM’cilerin çoğu bu 40,50,70, 80.000 $’ları leasing’lerle, kredilerle aldılar. Bu krediler şimdi ellerinde patlıyor. Üstelik bazılarının satış kotaları var. Bu kotayı eğer telefon satışı ile yapamazsan, dial-up sat deniyor ama hele yeni ADSL fiyat indirimleri ile kim dial-up paket alacak?
Anadolu’daki bayilerin cebinde fazladan 70-100.000 $’lar yok. Var olanların da boşa harcanacak gibi değil. İllerindeki milletvekillerine gidecekleri kesin. O zaman, kabak kimin başına patlayacak hep birlikte göreceğiz.
Arkadaşlar, önümüzdeki günler bayağı bir büyük çalkantıya neden olacak gibi. Bu sefer iş 3-4 tane yeni telekom operatörünün batıyor olması değil. n sayıda Anadolu’lu firma. Bence bu işin altında birileri kalacak ama bu birileri kim olacak hep birlikte göreceğiz.
Bu konuyu takip ediyoruz. Okuyucularımıza bilgi vermeye devam edeceğiz.
Anadolu’daki OEM’ci arkadaşlar düşüncelerinizi ya da olayları [email protected] adresini kullanarak bana yazabilirsiniz. Sesinizi duyurmaya hazırım.
Kaynak : 