2G, daha çok bilinen adıyla GSM, 1991’de Finlandiya’da (1994’te Türkiye’de) devreye girdiğinden beri hayatımızda. Üzerine 3G, 4G ve şimdi 5G de gelse, 2G pek çok telekom şebekesinde hala çalışıyor ve bir süre daha da çalışacak görünüyor.
2G, 1G’nin analog yapısının üzerinde dijital bir yapı getirerek çok şey değiştirmişti. Radyoda AM’den FM’e geçer gibi bir değişimdi bu. Daha yüksek kalite, daha güvenli altyapı, şifreleme vb. Elbette, 2G’de veri alışverişi yapmak hayal gibiydi, ama o dönemler internetin kullanım oranı da bu kadar yüksek değildi. SMS gelmişti ve kısa mesajla haberleşmek bile başlı başına bir devrimdi.
Zaman ilerledi, data, olağan zamanlarda, sesten daha önemli hala geldi. Dünyada bazı operatörler (örneğin, AT&T) 2G şebekelerini kapattılar. Bazıları ( örneğin,T-Mobile, Vodafone, Cosmote) kapatma tarihlerini duyurdu. Bazı operatörler ise, 3G şebekelerini kapatıp, 3G frekans bandlarını 4G ve 5G şebekeleri için tekrar değerlendirme (re-farming) kararı aldı. 3G şebekelerini kapatmaya karar verenler daha çok gelişmekte olan ülkeler olsa da, Hollanda’lı KPN de aralarında yer alıyor. Sonuçta, 2G’nin 2020’lerin sonuna kadar hayatımızda yer almaya devam edeceği öngörülüyor.
2G neden ölmüyor?
- Dünyada sadece 2G destekleyen telefon kullanan pek çok abone var. Pek çok abone, data ihtiyacı duymadan hayatını sürdürebiliyor. Daha ötesine geçmeye gücü yetmiyor ya da ihtiyaç duymuyor. Örneğin, Afrika’da SMS’e dayalı mobil para şebekeleri var. Bu sistemlerle, eski tarz tuşlu telefonlarla para alışverişi yapılıyor. Türkiye’de sadece 2G destekleyen telefon oranı %16 (düşme eğiliminde) olarak hesaplanıyor. 4G destekli telefonların oranı ise %75’i geçti.
- Eski tip IoT cihazları sadece 2G destekliyor. Dünyada pek çok IoT cihazı var. 2G, bodrum katlarından dahi çekerek basit ama yeterli bir iletişim sağlıyor. Duvarların arkasına zor sızan bir 5G frekansı kullanmak için on binlerce IoT cihazını değiştirmeyi kimse istemiyor.
- SMS hala kritik bir teknoloji. Mobil bankacılıkta, olağanüstü durum haberleşmesinde çok etkin.
- Olağanüstü durumlarda birinci tercih basit ses araması. Devletler, operatörler ve aboneler için 2G şebekesi olağanüstü durumlarda (deprem vb) etkin bir yedek şebeke.
Türkiye’deki durum nedir?
Turkcell ve Vodafone’un imtiyaz sözleşmeleri 2023’te Türk Telekom’unki (Aycell sözleşmesi gereği) 2025’te bitiyor. Bu tarihte, sadece frekansı değil, bu şebekeyi destekleyen sahadaki tüm sistemleri devlete bedelsiz iade etmeleri gerekiyor. Devlet bu konuda uyarı yazılarını şimdiden gönderdi ve uzatma istenip istenmediğini sordu.
Turkcell ve Vodafone durumu değerlendiriyor. GSM şebekesini kullanmaya devam etmek istiyorlar. Ne de olsa, yukarıdaki dört etken de Türkiye’de gayet güçlü. Öte yandan, iki sene uzatmanın bir bedeli olması bekleniyor. Devlet, bu şebekeleri iki sene operatörlere kiralamış gibi olacak. Bu kiralamanın bedeli kararda etkin olacak.
Ayrıştırmanın da ciddi bir bedeli var. Etkin yönetim için, modern şebekelerde altyapılar öylesine birbirine girmiş durumda ki, “şu 10.000 cihazı al kullan” şeklinde bir devir imkansız. Abonelik süreçlerinden, yönetim sistemlerine, ortak transmisyon ağına kadar 2G, 3G ve 4G içiçe işletiliyor. Sadece ayrıştırma için bile operatörlerin milyonlarca dolar altyapı yatırımı yapması gerekiyor.
Operatörler hazırlıklarını, hesaplarını yapıp, ne kadar bir bedelin makul olacağını kestirmeye çalışıyor.
Kaynak : 