Türk Telekom özelleştirme tarihi yakınlaştıkça, bu özelleştirmeden gelebilecek rakamın miktarı da tartışma konusu olarak gözde bir hale geldi. Bu yazımızda size hem Ankara ve telekom kulislerine göre takribi rakamı vereceğiz. Hem de yorumları..
Ekonomide şirket değeri belirlemek malum ayrı bir uzmanlık konusudur. Değerlemeyi yapan uzmanlar, şirketin varlıklarını, borçlarını, potansiyel iş yapma gücünü, içinde bulunduğu sektörün ve ülkenin durumunu gözönüne alırlar. Tabi en önemli faktör şirketin karlılığıdır.
Bizim aldığımız bilgilere göre de Türk Telekom’un özelleştirmesine katılan firmalar 2 ayrı yönteme göre hesaplama yaptılar. Bu hesaplamalardan birisi “Asset” yani “Varlık” yöntemi, diğeri ise kısaca DCF denilen “Discounted Cash Flow” olarak açılan ve Türkçesi “Bugüne indirgenmiş nakit akışı” olarak ifade edilen yöntem.
VARLIK (ASSET) Yöntemi
Bu yöntemde tahmin edeceğiniz üzere, değeri belirlenecek firmanın varlıkları hesaplanıyor. Biz de Türk Telekom’un varlıklarını ikiye ayıralım. İlki emlak varlıkları, ikincisi telekom altyapısı.
Türk Telekom’un 1700 kadar binası, 4,000 metrekareden fazla 400 kadar arsası bulunuyor. Dolayısıyla emlak değerinin toplam 8 milyar dolar seviyesinde olduğu hesaplanıyor.
Türk Telekom’un telekomünikasyon altyapısı da önemli. Türkiye’nin bütününe yayılan bakır kablolar, belli merkezlerdeki cihazlar bu altyapının belli başlı bileşenleri.
Ayrıca sabit telefon pazarında henüz rakibi olmayan Türk Telekom’un, bildiğiniz gibi bir GSM firmasında hissesi (AveA), kablo alt yapı şebekesi ve uluslararası telekom şirketlerinde hisseleri bulunuyor.
Ancak gerek son 10 yılda çok büyük br hızla ve farklı yönde gelişen teknoloji (en önce donanım switchlerden, yazılım switchlere geçen teknoloji), gerek ise 90 sonrası yani yıllardan bu yana ciddi yatırım yapılamaması, Türk Telekom’un altyapısının değerini de, ekipmanın alındığı günlerdeki rakamların çok altına düşürmüş durumda. Nitekim Türk Telekom’un bir danışman firmaya yaptırdığı altyapı değerlemesinin 2000 yılında 8 milyar $ iken, 2004 verilerinde rakamın 4 mlyar $’a düştüğü de dle getirilen başka bir husus.
DCF Yöntemi
Bu yöntemde ise Telekom’un 10-12 yıllık tahmini geliri bütçelenip, bu değer bugüne indirgeniyor. Rakam buna göre tespit ediliyor. Bu şekilde tespit edilen rakamın hayal kırıcı olduğu da aldığımız bilgiler arasında.
Kulislerde ve Sektörde Değer Hakkındaki Tartışmalar
Yukarıdaki ifadeleri bir kenara bırakalım. Zaman zaman firmaların değerinin aşağı yukarı ne olacağı şöyle hesaplanır. Firmanın yıllık ortalama kar’ı 3-4-5 yıllık bir süre ile çarpılır. Bu firmanın çok kabaca da olsa değeri anlamına gelir. Bunu Türk Telekom’a uygulayalım. Hatırlayacaksınız ortalama son dönem yıllık karı 2.5 milyar dolar olarak kabul edersek, bu yöntemle ortalama 4 yıl üzerinden 10 milyar dolar gibi bir rakam ortaya çıkıyor.
İşte kulislerde de bu tür bir rakam dolaşıyor. Gerçekten de Türk Telekom’un değerinin 7-11 milyar dolar arasında olacağını savunan bazı raporların gündeme gelmesi ile telekom kulislerinde tartışma başladı. Bir görüş, Türk Telekom’un değerinin kasasındaki nakit değerler ve taşınmazların değeri düşünüldüğünde 13 milyar dolara kadar çıkabileceği şeklinde. Bu durumda Türk Telekom’un yüzde 55 hissesi değeri olan 8-9 milyar dolar karşılığı satılması gerektiğini savunuluyor.
Değer Tespit Komisyonu Ne Belirledi
Özelleştirme İdaresinin, Türk Telekom’un değeri hakkında Değer Tespit Komisyonu tarafından hazırlanan raporu Ulaştırma Bakanlığı’na aktardığı ifade ediliyor. Bu raporun Bakanlar Kurulu’na verildiği ama kamuoyuna açıklanmayacağı bildiriliyor.
İhaleye katılacak yatırımcıların bu raporda yer alan değerin altında fiyat teklifi vermeleri halinde ihale komisyonunun ihaleyi iptal edeceği belirtiliyor. Bu değerin ihaleye başlangıç oluşturacak değer olduğunu kaydeden bazı uzmanlar da, Türk Telekom’un değerinin toplam 11 milyar dolar seviyesinde olduğunu, yüzde 55’ine karşılık gelen değerinin de 5-5.5 milyar dolar arasında tahmin ettiklerini belirtiliyorlar.
Sonuç?
Sonuç rakam için kulağımıza gelenler bu rakamların altında. Pek tabi ki, 2 hafta evvel, TAV’ın (Tepe – Akfen – Vie), İstanbul Atatürk Havaalanı için verdiği 3 milyar $’ın rekor keyfi fazla uzun sürmeyecek. Özetle Türk Telekom ihalesimde verilecek rakamın, Türkiye özelleştirme tarihindeki en yüksek rakam olarak rekor kıracağı kesin.
Ama rakamın beklenildiği gibi yüksek de olmayacağı görülüyor. Bunu özelleştirmeye katılan firmalar zaman zaman belli-belirsiz anons ettiler zaten.
Yine de, ihaleye katılacak firmaların Eti-Salat ortaklığından korku duyduklarını, bu ortak girişim grubunun, arkalarındaki finans gücü sayesinde tahmin edilemeyecek bir rakam anons edebileceğinin konuşulduğunu da hatırlatalım.. (Bkz : Eti-Salat Annual Report and Financial Statements)
Eti Salat’ın bugün açıklanan ve 5 milyon abonesi bulunan Pakistan Telekom’un % 26 hissesine 2.6 milyar $ ödeyeceği haberi de bu olayın tuzu biberi oldu. (Bkz : Eti Salat Özelleştirmede Pakistan Telekom’u Aldı)
Personele 10.Yıl Primi İsteniyor
Öte yandan dün bazı gazetelere ilan verdiği görülen Haber-Sen, Türk Telekom yönetimine başvurarak, 10. yılda Türk Telekom çalışanlarına teşvik primi verilmesini istedi. Bu rakamın 60.000 civarı personeli olan Türk Telekom’a toplam 100-120 Milyon $ gibi bir maliyeti olacağı bildiriliyor. (Bkz : SENDİKAMIZDAN ÇALIŞNLARA TÜRK TELEKOMUN ONUNCU YILINDA TEŞVİK İKRAMİYE TALEBİ)
İhaleye Katılacakların Son Durumu
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Türk Telekom ihalesine katılacak firmaları açıkladı. Açıklamaya göre Ortak Girişim Grupları şöyle oldu:
- 1- Etisalat Ortak Girşim Grubu;
– Cetel – Çalık Enerji Telekomünikasyon
– Dubai İslamic Bank
– Abu Dhabi National Insurance Company
– Etisalat- Emirates Telecommunications Cor.
2- Koç Holding Ortak Girişim Grubu
– Koç Holding
– The Carlyle Group
– France Telecom danışman
3- Oger Telekom Ortak Girişim Grubu
– Oger Telekom
– Telecom Italia
– BTConsult danışman firma
4- Turktell Ortak Girişim Grubu
– Turktell Bilişim
– Gen-Pa Telekom
– Tekofaks
– Kurtson Madencilik
Ancak, bu konsorsiyumlarda yer almayıp, daha önce ihale sürecinde önyeterlilik alan firmaların da teklif verebileceği bildirildi.
Kaynak : 