1 hafta önce yayınladığımız Türkçe İnternet Adresleri için Geri Sayım Başladı haberi, bazı kişileri mutlu ederken, bazılarında soru işareti bıraktı. Hatta, genç internetçilerin tepki göstermelerine de neden oldu. Biz de haberlerimizin arkasında olduğumuz için, konuyu daha detaylı açalım istedik.
İşte Netpia ve Türkçe İnternet Adresleri okuyucularımızın bize sordukları ve Netpia Genel Müdürü Koray Kocagöncü’nün dedikleri;
turk-internet.com : NetPia Türkiye’de ne zaman kuruldu?
Koray Kocagöncü : Netpia tüzel kişiliği ilk defa nisan ayında ortaya çıktı. Çok hızlı gelişti. Proje planımız çok agresifti. Aslında uzun vadeli bir plan ama hemen gerçekleşmesi gereken adımları vardı. Şu anda 3 ayın sonunda pek çok şeyi tamamladık.
turk-internet.com : Bu Türkçe internet adresi dediğimizde neyi anlatıyoruz?
Koray Kocagöncü : İnternet’in başından bu yana gelirsek; ilk başta askeriye ve üniversitelerin kullanmaya başladığı IP adresleri vardı. Buna bir anlamda 1.nesil alan adları diyebiliriz.
Sonra, yayıldığında, numaraların hatırlanması zorluğu nedeniyle, bu IP’lere adlar atanmaya başlandı. Bu adlar ingilizce ve uzantısında .com, .net olan adlardı. Buna da 2. nesil alan adları denilebilir.
Ancak e-ticaret’in önünün bu ingilizce adlarla yeterince açılamadığı görüldü. Ülkelerin kendi lisanlarının kullanılması düşünüldü. İşte ilk IDN geldi. 4-5 yıldır var olan bir sistem bu. TBD’de de UNIDT ile bunun bir uygulamasını getiriyor. Buna 2.5 Nesil diyebiliriz. Burda Türkçe kodlar var. Ama teknolojik kısıtlar mevcut ve çok yaygınlaşamadı.
İşte bu dönemde, gerçek isimlerin kullanıldığı sistem –ki 3.nesil diye tanımlayabiliriz– ortaya çıktı. Netpia budur. Mevcut IP numaralarına alternatif değil ama isim açısından alternatif. Ya da destekleyici. Mevcut alan adlarına (.com, .tr veya IDN) gerçek isimlerle yönlendirme yapıyor.
turk-internet.com : Netpia bir Kore şirketi değil mi? Türkiye’de şirket mi bulunuyor? Temsilcilik mi?
Koray Kocagöncü : Netpia tüm Dünya’ya yayılan bir sistem. Kore’liler kurmuş ve kendine ait patentli kodları var. Çoğu ülkede işletmeci denilen kişiler tarafından alınan temsilcilik ile yürüyor ama Türkiye’ye şirketin kendisi geldi.
turk-internet.com : Peki nasıl bir alan adından bahsediyoruz?
Koray Kocagöncü : Gerçek isimlerden, ya da sloganlardan, hatta aralarında boşluk olan 2 veya 3 kelimeden, belki ad-soyad’dan, reklam sözcüklerinden. Bunların sonunda com ya da net yok..
turk-internet.com : Neden böyle bir şeye ihtiyaç var?
Koray Kocagöncü : Birincisi Dünya nüfusuna bakıldığında, interneti kullanan sayısı az, herkes ingilizce bilmiyor. Hatta, İngilizce’nin resmi lisan olduğu yerlere ait bir araştırmaya göre, tüm internet kullanıcılarının ancak % 35’inden azı ingilizce biliyor, Yine başka bir istatistik İngilizce olmayan e-ticaret sitelerinin, toplamın % 5’i olduğu görülüyor. İngilizceye karşı değiliz ama olayı tanımlamaya çalışıyoruz. Kendi lisanı ile internet kullanmak isteyene bir anlamda fazla şans tanınmıyor.
Webhosting.info verilerine göre Dünya’da yaklaşık 50 milyonu aşkın adet URL (.com ya da .net vs) var. Bu adlar gelişmiş ülkelerde artık artmıyor. Olduğu yerde sayıyor. Çin, Hindistan, Türkiye gibi ülkelerde ise hızlı artış söz konusu. Bizim ülkemize bakarsak, haftada 1000 ila 2000 arasında yeni site adı alınıyor (Buna karşın .tr azalıyor. Son zamanlarda 75 binden, 70 bine doğru bir gerileme sözkonusu)
Türkiye’de düşük PC sayısı, düşük internet kullanımı geçerli argümanlar. Bunun yanısıra Türkiye’de internetin gerçek kullanıcıları Anadolu’da. Gidin Anadolu’daki bir internet cafe’ye ve görün kimlerin kullandığını. Bu kişilerin büyük çoğunluğu ingilizce bilmiyor. İngilizce bilmeyen kişilerin yanısıra bilgisayar arayüzü veya internet araçlarına alışık olmayanlar için de ayrı sorunlar var.
İngilizce’yi bir kısıt olmaktan çıkarıp internete erişimi basitleştirip sezgisel hale getirebiliriz. Böylece fark yaratılabilir.
Kore buna bir örnek. Kore eğitim düzeyi yüksek bir ülke. Bazı kişiler 2 hatta 3.lisan konuşuyor. İnternet kullanımı bir zorunluluk. Hatta işe girişlerde, bir konu veriyorlar ve araştır diyorlar. Sonuca göre işe alıyorlar. İnterneti kullanmayı bilmeyeni işe almıyorlar.
Ama buna rağmen, Samsung adının Kore lisanında yazılması ile siteye giriş sayısı 3 kat artmış. Halbuki Samsung kelimesi latince harfleri ile de zor bir kelime değil.
turk-internet.com : e-devlet adları açısından durum nedir?
Koray Kocagöncü : e-devlete bakıyorsunuz; herkesin kullanması gereken web siteleridir bunlar. Nitekim Kore’de tüm kamu kuruluşlarının, yerel idarelerin, e-devlet isimlerinin Kore’cesi var. Hatta Kore Başkanı’na bile internet başkanı deniyor.
İnternet’i yaşlılar, çocuklar, ingilizce bilmeyenler kullanamıyor. Mesela diyelim ki; İstanbul Defterdarlığı aranıyor olsun. Nasıl bulacaksınız? Google’dan bulunabilir. Bazen buluyorsunuz da ama sayfalarca süren bir arama listesinin sonlarında. Burada amaçlardan birisi interneti kullanamayan kişileri de internet nüfusuna dahil edebilmek, internetten, bilgiden faydalanmalarını sağlayabilmek.
turk-internet.com : Bu nasıl çalışıyor?
Koray Kocagöncü : Bu bir hizmet. İnternet ve e-ticaret açısından bir pazarlama aracı denilebilir. Öncelikle kamu kuruluşlarının, hak sahiplerinin (tescilli marka, patent, telif hakkı gibi) hakları olan isimleri almaları sağlanıyor. Toplumun ortak fayda sağladığı sözcüklerin de yanlış yönlendirilmemesine özen gösteriliyor. Bunun sonucunda, olası uzlaşmazlık seviyesinin en aza indirilmesi hedefleniyor. İstenirse isimlerin başka ülkelerde de kaydedilmesi mümkün. Bu yapıldığında, o ülkelerdeki kişiler, eğer Türkçe klavyeleri varsa ve o ülkede Netpia işletmecisi varsa bu sistemi kullanabilecekler. O ülkede Netpia işletmecisi yoksa, diyelim ki yurtdışına seyahate gittiniz ve alıştığınız rahatlığı orada da sürdürmek istiyorsunuz, bunu bilgisayarınıza yükleyeceğiniz yardımcı bir programla yine sağlayabiliyorsunuz.
Niye böyle ülke sınırları çiziliyor? Öncelikle bunun anadilde yapılan bir adresleme olduğundan. Diyelim ki Türkiye’de tescilli bir markanız var. Tescil edilmediği bir ülkede aynı şekilde çözümlenmemesi gerekir. Daha başka bir örnek. “Hükümet” ismini bir kamu kuruluşuna vermek istiyorsunuz, Arapça olarak. 20 küsür ülke var bu dili konuşan. Kime vereceksiniz? Hizmetin ülke sınırları içinde tanımlanması ama diğer ülkelerle entegre olması bunun için önemli.
turk-internet.com : Peki bunun için ISS’lerle işortaklığına mı gidiyorsunuz?
Koray Kocagöncü : Evet. Bugüne kadar işortağımız haline gelen ISS’ler var. Bundan sonra da bu anlaşmayı imzalamaya devam edeceğiz. İş ortaklıkları iş modelimizin önemli bir parçası. İşortaklıklarımız sadece ISS’lerle değil, portal’ler, alan adı satıcıları, reklam kuruluşları, üniversiteler, e-ticaret yapan kuruluşlar, hatta STK’lar. Gelir paylaşımlı basit bir iş modelimiz var.
turk-internet.com : Şu anda kayıt yapabiliyor muyuz?
Koray Kocagöncü : Henüz test dönemindeyiz. Görülsün ne olduğu diye bir test ortamı hazırladık web sitemizde, fazla işlevsel olmayan. Eylül başı gibi daha önce bahsettiğim gibi tescilli marka, isim gibi hak sahiplerinden ön kayıt almaya başlayacağız.Ön kayıt ücretsiz oluyor. Bu şekilde kayıt olan hak sahibinden başkasına vermiyoruz o adı. Çünkü bu konular hassas biliyorsunuz. belli alan adları alınıp, daha sonra karaborsa çıkabiliyor. Amaç daha sonraki ticari aşamada olası uzlaşmazlıkları en aza indirmek.
Kaynak : 