Bu yazının ilk bölümünü Telsim’i Kim Alacak? başlığı altında okuyabilirsiniz.
İhale ilgili diğer haberlere Telsim İhalesi Özel Dosya başlığı altında ulaşabilirsiniz.
3 gün önce Telsim’e teklif veren 7 firmanın adı açıklandı. İlginç olan bu firmaların arasında ya da ortakları olarak hiçbir Türk firmasının yer almaması. Çok ilgili olduğunu defalarca ifade eden Sabancı bile yok oldu. Ya Doğan, ya Koç.. Acaba Neden katılmadılar? Gelin bunu analiz edelim..
“Telsim ihalesine teklif veren firmalar listesini” incelediğimde, herkes gibi ben de acaba neden bir Türk firması katılmadı diye düşündüm. Sonra sektörün 2 ayrı uzmanına görüşlerini sordum.
Birinci uzmanımız, yabancı firmaların Türkiye’de iş yapma konusunda rahatladıklarına ve bir Türk ortak ihtiyacını bu nedenle duymadıklarına şu sözlerle işaret etti;
Türkiye evvelden kapalı bir kutuydu. Homojen kendi içinde bir dünyaydı. Bu kutunun içine girmek için bir ele yani yerli ortağa ihtiyaç vardı.
Şimdi artık değil. Hele ki artık Avrupa Birliği entegrasyonu başladıktan sonra hiç olmayacak.
Bir yerli ortak ya da bir ortak neden aranır. Ya parası, ya bilgisi ya insan gücü ya da buna benzer başka bir güçlü yan sağlamak için. Yani katma değeri varsa. Türkiye’deki büyük grupların artık anlaması gereken bir şey bu. Yabancılar burada ve illa yerli ortak bulalım diye bakmıyorlar. Telekom tecrübesi olmayan, sermayesi de bu büyüklüğe yetmeyen bir şirketi sadece yerli diye alma dönemi kapandı.
Oger’in Türk Telekom’u bir yerli ortak olmaksızın alabilmesi, diğer yabancı firmalara, sadece “bu ülkede bir şeyler alınabilir” fikrini değil, yanısıra “yerli ortaksız da alınabilir” işaretini gönderdi.
İşte bu nedenlerle Telsim ihalesine katılmak isteyen yabancı firmalar, yerli firmalarla ortaklık yapma konusunda eskisine nazaran çok daha rahat ve tavizsiz davrandılar.
diyen bu uzmanı, diğer bir uzman da “firmaların yerli ortaklara ilgisiz davrandıkları” mesajı konusunda doğruluyor. İkinci uzman;
Telsim ihalesine girmek isteyen yabancı firmalar yerli ortak konusunda hiç de istekli davranmadılar. Aksine, telekom işinden anlayan kişilerin kabul edemeyeceği şartlar öne sürdüler. Bu nedenle de Telsim ihalesinde şu anda hiçbir yerli bir firma yok.
Peki olabilir mi? Çünkü Oger hatırladığımız kadarıyla ihale sonrasında yerli ortak aradığını deklare etmişti. Burdan hareketle, “ihale sonrasında Türk firmaları, kazanan firma ile ortaklık” yapabilir mi? Ya da daha önemlisi “yabancı firmalar bu büyüklükte Türk firmalarını alınca ne olur? Bugünkü hükümet ve ekonomik koşullarda işler yolunda gözüküyor ama acaba sonra ne olur?” diye düşündük. Bu sorulara da başka bir uzman şöyle cevap veriyor;
Bence Türkiye’yi gelişmiş, liberalleşmiş ve Batı Avrupa standartında gören büyük yanlış yapar. Coca Cola gibi, dünyaca kabul görmüş standart bir ürünü bile satarken, lokal hassasiyetlere ve dengelere gerekli özeni ve ilgiyi gösterecek ortaklara ihtiyacınız var. Ramazan’daki Coca Cola reklamlarını hatırlayın.
Kaldı ki, burada hizmetten bahsediyoruz. Bu hizmet, hem de Turkcell gibi büyük bir pozitif momentuma sahip bir dev’e, hem de yeni özelleşip Cüneyt Türktan ile güçlenen Avea’ya karşı yokuş yukarı mücadele gerektirecek bir servis.
“Neden yerli ortak yok” diye sorarken hemen peşine “Mümkün mü” diye de sormak lazım. Finansal yatırım ayrı, stratejik yatırım ayrı. Türkiye’de zengin bol. Zaten muhtemelen anlamadıkları bir başka sektörden kazandıkları paraları, yine anlamadıkları telekom sektörüne yatıracak birçok girişimcimiz (?) de var.
Telsim’i alacak firma, hükümetle falan çok iyi ilişkileri olduğunu iddia edebilir ve bu doğru da olabilir. Ama yabancının derdi finansal ortak değil. Sadece bu hükümetle iyi ilişkiler yetmez, aldığınız şey en az 20 sene sizin olacak. Nice hükümetler göreceksiniz. Rakipler en azından 3 tane olacak (Turkcell, Avea, TT).
Burada ciddi operasyonel ve yasal sorumluluklar üstlenecek yerel ortağa ihtiyaç bence olacak. Oger’in yanında yerli yok olması “Oger istemiyor” manasına gelmiyor. Oger’in yanında yerli yoksa bulamadığı içindir, istemediği için değil.
Yarın bu konudaki ve bu firmalara “yerli ortak kimler olabilir?” konusundaki yorumlar ile toplumdaki tüm telekom firmalarının sahiplerinin yabancı firma haline gelmesi konusundaki genel düşünceleri aktaracağım.
Kaynak : 