Bu yazının ilk bölümünü Bilişim Teknolojisi Hukukuna 2005 Yılının Getirdikleri-1 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Wikipedia sisteminde hakiki, belki de kaçınılmaz zaaflar mevcut. Ama Siegenthal meselesi Wikipedia’nın haddinden fazla eleştirilmesine yol açtı. Baou.com tarafından sürdürülen haber sitesi Official Wire şimdi Wikipedia yazarları ve editörleri arasında “Nazi benzeri davranışlar” iddiasını taşıyan hikayeler yayımlıyor.
Bu hafta WikipediaClassAction.org isimli bir site, geri bildirimi, daha da önemlisi Wikipedia’nın yol açtığı maddi zarar örneklerini kışkırtıcı biçimde vererek yayına girdi. Amaçları siteye karşı bir kamu davası açılması.
Bildirildiğine göre sitede verilen telefon numaralarından çıkan kişiler adlarını vermeyi reddiyorlar ama etti ve ardından da Wikipedia’ya karşı bir dizi iğneleyici iddiayı sayıp döküyorlar.
Ama araştırma yapanlar şu şekilde bir sonuca ulaşmış: Baou.com ayrıca QuakeAid adında bir kurumu da işletiyor; bu da kurum ve kurucularının hakkında bazı şüpheli durumların aktarıldığı bir Wikipedia girdisi. Dahası, Official Wire’da yer alan bazı Wikipedia karşıtı yazılar “Jennifer Monroe” tarafından yazılmış, WikipediaClassAction.org alanının adına kayıtlı olduğu isimle aynı isim.
Her ne kadar Baou’nun yaptıkları çetrefilli bir intikam kampanyasına delalet etse de bazı Wikipedia karşıtlarının daha makûl şikayetleri var gibi.
Wikipedia-watch.org’un (ve de Google-watch.org) arkasındaki adam olan Daneil Brandt, Wikipedia anonim iletilere ve düzeltmelere izin verme politikasından vazgeçene dek, site kalite sorunlarıyla karşılaşacak diyor. “Araştırma yapmayı amaçlıyorsanız [yazarları] bulmanız gerekir,” diye belirtiyor.
Ama Brandt’in de Wikipedia’dan memnuniyetsizliklerinin arkasında yatan kişisel nedenleri var. Siteye aleyhtarlığının, kendisi hakkında pek de övücü olmadığını düşündüğü bağlantılar olan bir sayfanın sitede yer aldığını öğrendikten sonra başladığını kabul ediyor. Brandt, 1960’larda Vietnam için askere alınmaya karşı direnişin meşhur isimlerindendi.
Şimdi Wikipedia başkanı Wales kullanıcıların yeni makaleler oluşturmadan önce oturum açmasını gerektiren yeni bir politikayı yürürlüğe koydu. Ne var ki bunu yapmak için e-posta adresi gerekmediğinden, herkes bir isim uydurup kimliklerinin teşhis edilmesi mümkün olmadan bir makale oluşturabilir.
Her halükârda Wales, sitedeki makalelerin büyük çoğunluğunun doğru olduğu ve meselenin anonimlik olmadığı konusunda ısrarcı. Hâlâ daha yanlış bilgilendirme girilme ihtimalini ortadan kaldıracak başka tedbirler üzerinde çalışıyor.
Bunlardan biri, tahrifata yatkın, ihtilaflı bilgi ya da başlıkların yayınlanmadan önce gözden geçirilmek üzere sıralanacağı bir “bekleme bölgesi”.
Bir diğeri ise 1 Ocak 2006’da hayata geçmesi planlanan topluluk tabanlı bir ölçüm sistemi. Wales ayrıca uzmanlardan da makalelere ölçüm beyan etmelerini isteyip bunların topluluğunkilerle ne ölçüde uyuştuğunu görmeyi düşünüyor.
Birkaç yıl önce Wales, Wikipedia yönetim kuruluna Amazon.com’un yorum sistemine benzer bir “gerçek isim” politikası benimsemeyi önermişti. Amazon.com’da herkes bir kitap hakkında yorum yapabilmekte; ama yazarların kendi kitaplarını öven, rakiplerininkileriyse yeren yorumlar yaptıkları iddiasıyla site çalkalandıktan sonra Amazon, insanlara – altında Amazon’a ait bir Gerçek isim” logosuyla sertifikalanmış –gerçek isimlerini kullanma seçeneği vermenin güvenilirliği artıracağına karar vermişti.
Wikipedia yönetim kurulu birkaç yıl önce bu fikri geri çevirmişti; ama bugün Wales “her şeyin mümkün olduğunu” düşünüyor.
Kitlelerin içerik oluşturmasına izin verme konusunda deneyimli olan başkaları kaosu önlemek ve bilginin doğruluğunu temin etmek için bir politika oluşturmanın gerekli olduğunu söylüyor. Bugün, Rich Skrenta ziyaretçilerin kendi ilgi alanlarına göre haber anlatıları yazabildiği, yurttaşların gazetecilik çabasını ateşleyen bir haber toplama sitesi olan Topix.net’in CEO’su. Topix’i kurmadan önce Skrenda, 60.000 “editör”ün siteleri indekslediği ve site tanımlarını yazdığı topluluk-tabanlı bir site altdizini olan DMOZ.com’un kurucuları arasındaydı.
“Editörlerin iyi yorumlar yazmak için rüşvet alması ve spamcilerin içeri sızmaya çalışması gibi sorunlarla uğraşıyorduk ve bunu işler halde tutmak için gayet karmaşık bir dizi politika geliştirmemiz gerekiyordu. Yeni projemizde iyi bilgi sağlamak için hem sosyal hem de teknik tasarımlarımız mevcut. İzleniyor, gözleniyor ve kontrol ediliyorlar.”
diyor Skrenta. Skrenta, Wikipedia’nın durumunu bir perspektif içine oturtuyor:
Bizim yurttaş gazeteciliğimiz şu anda sorunlarla karşılaşmıyor çünkü yoğun bir akışa sahip değil. İnsanların girişleri tahrif etmesi ancak başarılı olduğunuzda karşılaşabileceğiniz bir sorundur.
Wikipedia tüm dünyanın açık-kaynaklı, güvenilir bilgi deposu olmak istiyorsa –ki muhtemelen istiyor – bu süreçten daha önce geçen Amazon ve diğerlerinin başarılı taktiklerinden bazılarını benimsemek zorunda kalabilir.
Kaynak : 