turk-internet.com Notu : Alp Cihan’ın bu araştırmasını ayrı bir dizi olarak sunma kararı aldık. Bu nedenle daha önce Türk Telekom 2.Yeni Tarifesinin Analizi yazı dizimiz içinde takip eden okuyucularımıza bu durumu belirtmek istiyoruz.
Size bugün ilginç bir tablo sunacağım. Sevgili Mehmet Taşnikli bir inceleme yapmış, 2000-2007 arasında muhtelif tarihlere bakıp, “acaba o tarihlerde telefona ne para ödüyorduk”u
incelemiş. Bu tarihler tam da zam tarihlerini göstermiyor ama, belirtilen tarihlerdeki fiyatları karşılaştırmalı göstermesi açısından hayli ilginç ve hepimize serbestleşmenin anlamını gösteriyor. O nedenle bu konuyu ayrıca ele almaya karar verdim.
İlk olarak bir tablo halinde, sabit ücret yıllar içinde nasıl değişmiş ona bakalım (rakamlara vergilerin hepsi dahildir. Yani tüketicinin cebinden tam çıkanı verir) :
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
* Bu tabloda kıyaslanan sabit ücret ve kontör sayıları Standart Hatta aittir. Son tarifedeki
rakamlara bakılırsa, hesaplıhatt için 2000-2007 arası toplam zam % 345, Şirket
Hat için % 1948, Konuşkan Hatiçin % 1050 olmaktadır.
Öncelikle not edelim; tabloda net görülmemekle birlikte (çünkü standart hat
karşılığında varmış gibi gözüküyor), en önemli değişiklik, 2004 yılına kadar
sabit ücret karşılığında tüm müşterilere verilen aylık 100, yıllık 1200 kontör sayısıdır. Bu kontörler de günün herhangi bir saatinde, kısıtlama olmaksızın kullanılabilmekteydi.
Kontörler ödenen sabit ücretin karşılığı verilmekte, görüşmeler 100 kontörün üzerine çıkıldığında fatura gelmekte, 100 kontörün altında kalındığında, bir sonraki aya devredilmekteydi. Sonuç olarak o dönem tüketiciler sabit ücreti bir anlamda peşin kontör alımı karşılığında ödüyorlardı.
Bugün hesaplı hat aboneleri dışında hiçbir kullanıcıya kontör verilmiyor. Hesaplı hat aboneleri için verilen 100 kontör de, yürütmesi durdurulan tarifede gece 11 – sabah 7 saatleri arasında kullanma şartı ile verilmişti ama yoğun protestolar ve iptaller olunca, Türk Telekom yönetimi, 7 milyon kadar kullanıcının bulunduğu bu hesap türüne ait kontörlerin kullanım saatini gece 8’den, sabah 8’e kadar şeklinde değiştirdi.
Bu tabloda 2-3 önemli unsur göze çarpıyor;
- 2000 – 2007 arasında sabit ücretin % 600 civarı arttırıldığını görüyoruz.
Türk Telekom yetkilileri bu konuda epeyce dertliler (Bkz : Türk Telekom 2.Yeni Tarifesinin Detaylarını Anlattı). Avrupa Ülkelerinden daha düşük bir sabit ücret tarzı olduğunu belirtiyorlar. Anlayacağınız, bundan sonraki zamlarda da sabit ücret biraz daha yukarı çekilecektir. Zaten hem Danıştay tarafından durdurulan, hem de yeni açıklanan tarifeye bakarsanız en büyük zammın % 23-25 civarında olmak üzere, sabit ücrete yapıldığını göreceksiniz.
Bir de 2001 yılındaki % 44 artış için bir açıklama yapalım. Hatırlayacaksınız, o
dönem Türkiye tarihinin en büyük ekonomik krizini yaşamış, dolar 0,6 YTL’den 1,2
YTL’ye çıkmıştı. Dolayısıyla $ karşılığı borçlar nedeniyle Türk Telekom böyle
bir zam yapmıştı. - Bu arada 19 milyon aboneden alınan sabit ücretlerin Türk Telekom açısından önemli bir kalem olduğunu hatırlatalım ve gelirinin de 1,5 milyar $’ını
yani 2 Milyar YTL’sini bu kalemden sağladığını hatırlatalım. Bu noktadan geri dönerek hesaplayarak (Standart, Hesaplı, Konuşkan ve Şirket hat ortalaması) Türkiye’de ortalama ödenen sabit ücretin (ağırlıklı ortalama) vergiler hariç 8,8 YTL , vergiler dahil 11,7 YTL civarı olduğunu da not edelim. - Bu tablonun diğer bir ilginç noktası, devletin tüketiciden vergi toplama aracı olarak Türk Telekom’u kullandığını göstermesi. 2000 yılında % 17 olan vergi, dikkat ederseniz 2007 yılında % 33’e çıkmış. Yani tüketicinin cebinden Türk Telekom kullanılarak bu yıl sadece sabit ücret üzerinden 2000 yılına nazaran 300 milyon $ daha fazla para alınacak (2000 yılındaki vergi oranı ile 350 milyon KDV* ödenirken, 2007 yılında 650 milyon KDV + ÖİV ödeniyor).
Bu rakamın Türk Telekom’un normal kurumlar vergisi ödemesi olmadığını, doğrudan tüketicinin cebinden çıktığını da hatırlatalım ve diyelim ki, “eee tüketici böylesine bilinçsiz olursa, yani cebinden neyin niçin çıktığını takip etmezse, buna da müstahaktır. Hiç kimse ağlamasın.”
Bir başka hatırlatmayı da Kurumlar vergisinin geçtiğimiz yıl başında düşürüldüğünü not ederek yapalım
Yarın şehiriçi görüşmelerdeki ve kontür sürelerindeki artış, azalış
durumlarına bir bakacağız.
Bu analizin ikinci bölümünde, lokal hatlardaki kontörlerin durumunu 2000-2007 Arasında Türk Telekom Tarifeleri Nasıl Değişmiş? – 2 başlığı altında okuyabilirsiniz.
* Vergi oranlarının 2001 yılında % 25 düzeyine çıkmasının nedeni, kriz döneminde dönem hükümetinin gelirlerini çoğaltma amaçlı olarak KDV’yi % 25’e çıkarmasıdır. Ancak İbrahim Hakkı Alptürk döneminin Türk Telekom’u bu kararı mahkemeye taşımış ve KDV’nin tekrar geriye dönmesini sağlamıştır. Kendisini arayıp, bunu neden yaptıklarını sorduk, “tüketicinin bu kadar yüksek vergi yükü altında kalmasının doğru olmayacağını düşündüğümüzden” cevabını aldık.
Kaynak : 