İstanbul Afet Koordinasyon Merkezi ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bu akşam üstü İstanbul başta olmak üzere yurdun pek çok yerindeki hava durumunun Pazar öğlen saatlerine kadar 40-60 km hızla esecek olan şiddetli rüzgar ve yağmur getireceği uyarısında bulundu.
Ama haftasonunda dünyayı daha sert bir şey bekliyor olabilir. Güneşte çok büyük bir patlamadan ve bunun sonucunda ülkemize ulaşabilecek olan manyetik fırtınadan bahsediliyor. Dünyanın bugünden başlayarak haftasonunda, yaklaşık 20 yıldır ilk kez, cep telefonu ağlarına, GPS uydularına ve elektrik şebekelerine kaos getirebilecek ‘şiddetli jeomanyetik fırtınaya’ hazır olması söylendi. Açıklamayı ABD Ulusal Okyanıs ve Atmosfer İdaresi (NOAA) yaptı.
Güneş üzerinde “Bölge 3664” olarak adlandırılan dev güneş lekelerinden oluşan bir küme, çarşamba gününden bu yana, koronal kitle atılımları (CME) adı verilen güçlü patlamalar yaratıyor. Şu anda bu CME’lerin en az beşi Dünya ile doğrudan çarpışma rotasında ve uzayda saniyede 560 mil hızla ilerliyor. Sonuç olarak, Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, bugünden başlamak üzere “şiddetli” bir G4 jeomanyetik fırtınasına ilişkin nadir bir tahmin yayınladı.
Dünyanın manyetosferi manyetik alanımız tarafından yaratılır ve bizi güneşin yaydığı çoğu parçacıktan korur. Ancak bir CME veya yüksek hızlı akıntı Dünya’ya ulaştığında manyetosferi sarsıyor. Gelen güneş manyetik alanı güneye doğru yönlendirilirse, Dünya’nın zıt yönlü manyetik alanıyla güçlü bir şekilde etkileşime giriyor. Dünyanın manyetik alanı daha sonra bir soğan gibi soyularak enerjik güneş rüzgarı parçacıklarının alan çizgileri boyunca akarak kutupların üzerindeki atmosfere çarpmasına olanak tanıyor.
Bu, dünyanın son 50 yılda en yüksek radyasyona maruz kaldığı 2005 yılından bu yana NOAA’nın yayınladığı ilk G4 tahmini. Ancak bunun gibi şiddetli jeomanyetik fırtınalar, solar maksimum olarak adlandırılan , güneşin 11 yıllık döngüsü sırasındaki güneş aktivitesinin zirvesine yaklaştıkça önümüzdeki aylarda daha yaygın hale gelebilir.
Yaklaşık her 11 yılda bir, güneşin manyetik alanı değişiyor : Yani kuzey ve güney kutupları yer değiştiriyor. Bu 11 yıllık döngü boyunca, manyetik alanı tarafından yönetilen Güneş’in aktivitesi dalgalanıyor. Güneşin kutuplarının ters döndüğü ve güneşin solar maksimuma ulaştığı son sefer 2013 yılındaydı.
Bu, artan güneş enerjisi aktivitesinin bir sonraki turunun zamanı geldiği anlamına geliyor. Solar maksimum sırasında, güneş aktivitesinin daha sessiz dönemlerine kıyasla güneş, 3664 bölgesindekiler gibi daha fazla ve daha büyük güneş lekeleri geliştiriyor.
Young, “Küçük hamlelerle geliyorlar” dedi. “Ve güneş lekelerinin sıçraması giderek birbirine yaklaşacak ve ortaya çıkan güneş lekeleri tipik olarak daha büyük, daha karmaşık olacak ve daha fazla güneş aktivitesi üretecek.” Bu da ciddi jeomanyetik fırtınalar üretebilir. Giderek daha büyük güneş lekeleri, Güneş’in, şu anda Dünya’ya doğru ilerleyenler gibi, koronal kütle atılımları adı verilen güçlü patlamaları serbest bırakmaya daha yatkın olduğu anlamına geliyor.
Bugün gerçekleşmesi tahmin edilene benzer şiddetli jeomanyetik fırtınalar nadirdir. Ancak solar maksimuma girmek, bu yıl bunlardan daha fazlasını görebileceğimiz anlamına geliyor ve bu fırtınalar uyduları ve elektrik şebekesini etkileyebilir. Daha fazla elektrik kesintisi, iletişim kesintisi ve GPS kesintisi yaşayabiliriz.
Güneş patlamaları uydulara zarar verebilir ve çok büyük bir finansal maliyete neden olabilir. Yüklü parçacıklar aynı zamanda dünyanın manyetik alanını bozarak havayollarını da tehdit edebilir. NOAA, Jeomanyetik Fırtına Gözlemini Cuma’dan Pazar’a Perşembe günü geç saatlere kadar Orta’dan Şiddetli’ye çıkarırken, bilim insanları bu durumun bazıları için “interneti yok edebileceği” konusunda da uyardı.
Jeomanyetik fırtınanın yaşadığınız yerde elektrik kesintisine yol açması durumunda buzdolabınızı mutlaka kapalı tutun, cihazlarınızın fişini çekin ve ısıtma ve soğutma yerleri hakkında yerel yetkililerle iletişime geçin. GPS kesintisine hazırlıklı olmak için, hastaneler gibi önemli yerlere giden yol tariflerinin basılı veya yazılı kopyalarını aldığınızdan emin olun.
Geçen yıl mart ayında daha az şiddette bir patlama olmuş. Yine haberleşme sıkıntıları uyarısı yapılmıştı.
Kaynak : 