turk-internet.com Notu : Bu makale, bilişim – internet ve telekom sektörlerimizin önderlerinin kendi kalemlerinden değerlendirme ve öngörülerinin yer aldığı, “CEO DOSYASI ; 2007 Değerlendirmesi, 2008 Öngörüleri” başlıklı dosyamız kapsamında yayınlanmaktadır.
Ukrayna 46.2M nüfusu ve yüzölçümü 603.700 km kare büyüklüğüyle fırsatlar ülkesi. 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden ülkeye 2006 sonuna kadar gelen yabancı yatırım miktarı 21 Milyar dolar. Sadece 2007’de gelen yatırım ise 7.1 Milyar dolar. 2006 yılındaki ekonomik büyümenin ardından, 2007 de de ekonomi 7.3% civarında büyüdü. Enerji fiyatlarındaki artış enflasyonu her ne kadar 2007 yılında 17% seviyelerine taşıdıysa da, 2008 beklentisi %8 civarlarında olarak açıklandı.
Ukrayna %99 okuma düzeyine sahip bir topluma sahip, bu yüzden ülkenin sanat kültürü çok belirgin şekilde her yerde kendini gösteriyor ve aynı zamanda toplum kendini her türlü yeniliğe kolayca adapte edebiliyor. İşsizlik oranının %6’lar civarında olduğu ülkede her yıl maaşlar %15 civarında artıyor ve kişi başına gelir şu anda 2.700 dolar seviyelerine gelmiş durumda. Ülke 2012 Avrupa Futbol Şampiyonasına Polonya ile birlikte ev sahipliği yapacak, bu yüzden önümüzdeki yıllarda 100 Milyar üzerinde harcamayla ülkenin baştan aşağı yenilenmesi bekleniyor.
Telekomünikasyon alanında büyük rekabetin yaşandığı Ukrayna’da mobil alanda 4 ana oyuncu var. Ülkede 10 yıldan fazladır faaliyet gösteren Kyivstar 23.6 Milyon abone ve 43% pazar payi ile birinciliğe sahip. Rusların sahip olduğu MTS ise 20 Milyon abone ile 36% pazar payına sahip. 9 Milyona yakın aboneye sahip Turkcell’in % 55 ve Ukraynalı şirket SCM’in de 45%’ne sahip olduğu Astelit ise %16 civarında pazar payına sahip. 4.sırada ise gene Rusların sahip olduğu Beeline var. Beeline’ın abone sayısı 5% civarında ve 2.8 Milyona yakın abonesi var.
Bunun dışında 2 mobil operatör daha var. Gene Rusların sahip olduğu Golden Telecom, yaklaşık 1 Milyon aboneye sahip. Kasım ayında faaliyete başlayan ve 3G servisleri veren Ukrtelecom’un şirketi Utel 5.000 civarinda aboneyle rekabetin yüksek yaşandığı sektörde faaliyetlerini sürdürüyorlar.
Ülkedeki mobil penetrasyon 120% civarlarında ama sim karta erişim Türkiye’dekinin aksine çok kolay. McDonalds’da bir menüyle, ya da bir derginin içinden 1 dolar civarında bedava konuşma zamanı içeren sim kartlar dağıtılıyor. Bu yüzden yaklaşık %80 civarında SIM kart gerçek manada kullanımda. Geriye kalan %40 ise kullanılmış ve bir yerlere atılmış durumda. Bu %80’nin içinde, %9 kisi 3 sim kart, %16 kişi ise 2 sim kart kullanıyor.
Kişi bazında baktığımızda, bir bakıma %66 civarında kişi cep telefonu kullanıyor. Diğer taraftan bunun manası ise daha en az 10 Milyon kişinin servisleri kullanacağı yönünde.
Regülasyon alanında Ukrayna ülkemiz kadar gelişmiş durumda değil. Simetrik ara bağlantı oranları yüzünden, büyümekte olan operatörler, büyük operatörlere, onların kendilerine ödediklerine oranla oldukça yüksek paralar ödüyorlar. SMP (Significant Market Power) yani Önemli Pazar Gücü tanımı olmadığı için, 2 büyük pazar payına sahip operatör tarifeler konusunda istediği gibi davranabiliyor ve büyümekte olan operatörlere zarar verebiliyorlar.
WiMax lisansları dağıtılmış durumda ve ülkede implementasyonu an meselesi. 8.8% PC penetrasyonuna sahip ülkede 7M Internet kullanıcısı var. Bu miktarın sadece 600.000 civarı geniş bant internet kullanıcısı, dolayısıyla geniş bant tüm oyuncular için çok büyük bir potansiyel olarak görünüyor.
3G lisansları konusunda hükümet bu 2008 yılı ortasında ihaleyi yapacağını duyurdu ve 3 lisans dağıtacağını açıkladı. 2005 Aralıkta 3G lisansını alan devletin kuruluşu Ukrtelecom ise, Utel adlı bir firma kurarak, kasım 2007 itibariyle 3G servislerine başladı. Ülkede gerçek manada 3G kullanımına geçilmesi 2009 yılının başını bulacak gibi görünüyor.
Merrill Lynch ilk 6 ay araştırmalarına göre 55 Milyona varan sim kart aktivasyonu açısından Ukrayna neredeyse Turkiye ile kafa kafaya rakamlara sahip ama ARPU rakamı açısından ilk 6 ay sonunda Ukrayna’daki gelir 6.5 dolarken Türkiye’de bu rakam 13 dolara yaklaşıyordu.
Ukrayna’da operatörler, dakika başına ortalama 0.05 dolar yaparken, ülkemizde ilk 6 ay sonunda 0.15 dolar gelir yapıyorlardı. Bu yıl mobil servisler cirosu Ukrayna’da 4 Milyar $ civarında tamamlanmış olması tahmin ediliyorken, ülkemizde 8.7 Milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Bu rakamlar bir bakıma Ukrayna’nın fiyat konusunda ne kadar hassas bir pazar olduğunu gösteriyor.
Bundan sonra pazarın büyümesinde özellikle katma değerli servislerin, geniş bant çözümlerinin, yeni sisteme katılması beklenen 10 Milyon abonenin, ekonomideki büyüme doğrultusunda beklenen ARPU büyümesinin etkin rol oynaması bekleniyor.
Kaynak : 