Neler olduğunu anlayabiliyor musunuz?
Son günlerden hergün bir site kapatılıyor. Bu kapatmalar da ülkemizin dünya tarafından “sansürcü” olarak değerlendirilmesine yol açıyor ama konu “sansür” tartışmalarının aşan bir görünüm sergiliyor. Hatta kapatma ile görevlendirilen TİB “Alibaba.com kapatmasının 5651 ya da TİB ile ilişkisi yok” açıklaması yapıyor. Sansürden çok “Kraldan Çok Kralcı” yaklaşım gösteren mahkeme uygulamaları söz konusu.
Oysa 5651 nolu kanun içinde tarif edilen 8 katalog suç dışında kapatma yapılmasının “doğru olmadığı”nı düşünen hukukçular var.
Evet 5651 sayılı kanunun uygulamalarının başlamasının üzerinden 4 ay geçti. Baktığımızda 2 tür kapatma görüyoruz. Bir yanda 5651’in kapsadığı 8 katalog suçla ilgili kapatmalar var. Mesela bugün YouTube yeniden 1 Atatürk Videosu nedeniyle kapatıldı.
Diğer yandan da 5651 ile ilgili olmayan kapatmalar söz konusu. Örneğin Alibaba.com ve Imdb.com kapatma kararları bu şekildeki uygulamalar (her ikisi de FSEK nedeniyle)
Hukukçular bu konuda 2 farklı görüşü tartışıyor. Bir kısmı 5651’nın kapsadığı 8 katalog suç (porno, Atatürk suçları) dışında kapatma yapılamayacağını, diğer bir kısmı ise bu suçların dışında da kapatma verilebileceğini tartışıyor.
Bu açıdan Alibaba.com ilginç bir örnek.
Hatırlatalım, Alibaba.com, İnşaat malzemesi konusunda çalışan 2 firmanın patent (FSEK) konusunda anlaşmazlık yaşamaları nedeniyle kapatılmıştı.
Mahkeme kararı, “anlaşmazlık yaratan sayfanın mümkünse erişime kapatılması, mümkün değil ise sitenin tamamının kapatılması” şeklinde çıkmıştı.
ISS’ler sitelerin alt kırılımında yer alan adreslerin kapatılmasına karşı çıkıyorlar. Örneğin; www.site.com/anlaşmazlık şeklindeki bir sayfada sorun varsa, ISS’ler bu sayfayı kapatmayı uygun görmüyorlar (çok sayıda kapatma gelmesi durumunda yaratacağı teknik ve idari karmaşa). Dolayısıyla www.site.com ‘un tamamı kapatılmış oluyor.
Bu nedenle Alibaba.com da anlaşmazlık içeren sayfa değil, tüm alibaba.com kapatıldı.
Olaya, başta TİM (İhracatçılar Meclisi) Başkanı Oğuz Satıcı olmak üzere, Alibaba.com üzerinde yer alan ihracatçı firmaların pek çok sözcüsü tepki gösterdi. İşte bu noktada, belki de, bu tepkilerin yüksekliği sonucu, mahkemeden ilginç bir düzeltme geldi.
Düzeltme, “mümkünse ilgili sayfanın erişime kapatılması“ şeklinde gönderildi. Yani cümlenin devamındaki “Sitenin tamamının kapatılması” kelimeleri düzeltilmiş kararda yer almıyor.
Arkasından da alibaba.com erişime açıldı. Üstelik anlaşmazlık yaratan sayfalar da dahil olarak.
Bu tam da “5651 dışında kapatma verilemez” şeklinde yorum yapanların haklı olduğunu düşündürten bir düzeltme..
Hukukçular, 5651 içindeki 9 nolu maddenin uygulanmasında da bir terslik olabileceği görüşündeler. Bunun amacını aşan bir şekilde, tam da engelleme aracı olarak kullanıldığını düşünüyorlar.
Tartışmamız Lazım
Anlayacağınız, Site kapatmalarını acilen tartışmaya başlamamız lazım. Hem hukukçular, hem de yayıncılar olarak. Çünkü görüldüğü kadarıyla bazı mahkemeler bu konuda “Kraldan Çok Kralcı” ya da “Sezardan Daha Sezarcı” davranabiliyorlar.
Turk-internet.com’da bu nedenle şubat başından itibaren “farkındalık” yaratmak ya da arttırmak amaçlı yayın yapıyoruz. “Şimdi Site Kapattırmak Çok Moda” ile başlayan ve Ekşi Sözlük temsilcisi Avukat Başak Purut ve bugün yayınlamaya başladığımız Avukat Gökhan Ahi röportajlarının hedefi bu.
Bu konuda aydınlatıcı yayınlar yapmaya devam edeceğiz. Ayrıca yakın tarihte 2.bir 5651 etkinliği yapmayı planlıyoruz. Bu konuda katkıda bulunmayı düşünenlerin yorumlarını da bekliyoruz.
Kapatmaların Kısa Bir Tarihçesi
İlk olarak Ekşisözlük’ün bir kişinin şikayeti nedeniyle 2004’de gündeme gelen site kapatmaları, Müyap’ın fikir ve sanat eserleri kanunu gereğince MP3 yükleyen ya da yüklediği düşünülen çok sayıda siteyi kapatması ile 2005 yılında büyük bir yaygınlık göstermeye başlamıştı.
2006 ve 2007’de muhtelif kapatmalarla karşılaştık.
2007 kasımında yürürlülüğe giren 5651 sayılı “İnternet Üzerinden yapılan Yayınları” düzenleyen kanunun tartışıldığı ortamlarda, ilk günlerde “sadece bu kanunun kapsadığı 8 katalog suç hakkında kapatma verilebilir. Mahkeme kapatma dışındaki (adli ya da para) cezaları verebilir” tartışmaları yapıldı.
Bugün farklı görüş öne sürenler var. Yani sadece 5651 değil, başka nedenlerle de kapatma yapılabilir diyenler var.
Ancak alibaba.com düzeltmesi, bu konuda yeni bir tartışma başlatabilir diye düşünüyoruz.
Kaynak : 