turk-internet.com Notu : Fikir ve Sanat Eserleri (FSEK) Kanunu nedeniyle site kapatmaları meydana geldiği için, ABD’deki durumu gösteren bu haberi yayınlıyoruz.
Amerika Birleşik Devletleri’nin diğer ülkelere göre ticaret fazlasını elinde bulundurduğu bir ürün gösterebilir misiniz? Bireylerin, işletmelerin ve akademilerin birleştiği ortak cevap ; fikir hakları (IP).
Yahoo’nun fikir haklarından sorumlu başkan yardımcısı Joseph Siino, Internet devi firmanın California Sunnyvale’deki evinde düzenlediği bir brifingde “IP alanında ABD’nin çok büyük bir ticaret fazlası mevcut,” diyor. “Amerika’nın önde gelen şirketleri IP-tabnlı şirketlerdir. Telif kanunu olmadan Microsoft’un halini veya ticari markası olmadan Disney’in halinin ne olacağını bir düşünün. Şu anda sahip olduklarından çok daha düşük bir pazar yüzdesine sahip olurlardı.”
Ancak özellikle teknoloji sektörü başta olmak üzere IP alanında adeta çifte mayalanma söz konusu diyebiliriz.
Şirketler yasal sorunlarla uğraşan çalışanlarını telif hakları, patent ve ticari marka sorunları yüzünden ek mesaide çalıştırmak zorundalar. Örneğin kullanıcı-üretimi içeriğin patlama yapmasıyla birlikte dijital medya çağında neyin sahibinin kim olduğu ve neyin adil kullanım teşkil ettiği belirginliğini kaybetti.
Siino “Kullanıcılar telif hakkı sahibi oldular,” diyor.
Yahoo uzun zamandan beri geleneksel medya şirketleri ve diğer gruplar ile direkt satın alım anlaşmalarına sahip olsa da, milyonlarca kullanıcının gönderdiği içeriklerle (diğer firmaların telifli çalışmaları da dahil) çok daha zorlu bir uğraş istiyor. Siino, Viacom’un YouTube/Google aleyhine açtığı milyar dolarlık dava hakkında yorum yapmamakla birlikte Yahoo’nun tüm IP haklarına saygı gösterecek doğru mekanizmayı geliştirmek için çabaladığını söylüyor.
Siino “Büyük şirketlerin IP hakları üzerinde bir tekelinin olduğuna veya olması gerektiğine inanmıyoruz,” diyor.
YouTube telifli içerik ile doldurulmuş olsa da Google, adil kullanım yasalarının bu içeriklerin bazılarına izin tanıdığını, izin kapsamı dışında kalanların ise söz konusu yasa dışında kaldıkları şirket tarafından fark edilir fark edilmez kaldırıldığını bildirdi.
Siino Google hakkında yorum yapmaktan tekrar kaçınırken, adil kullanım yasalarının varlığı hakkında ve telif sahiplerine ait içeriklerin nasıl kullanıp kullanılmayacağı konusunda bazı yetkileri olduğu konusunda Google ile hem fikir.
Siino, 2001 yılında Stanford Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Lawrence Lessig tarafından oluşturulan Creative Commons lisans modelinin Haranlarından birisi olduğunu söyledi. Creative Commons lisansların sanatçılara bir telif hakkı vermesini sağlıyor ancak bu hakkı ticari veya modifiye içerikler için dağıtımda kullanmalarına olanak tanımıyor.
Siino ayrıca patent yasalarının yıllardan beri revize edilmediğine dikkat çekiyor. Siino, Yahoo ve teknoloji endüstrisinde yer alan diğer şirketlerin bir patent reformu için yılardır uğraş verdiklerini zira yasaların göreli olarak daha basit ve izole durumlar için yapıldığı zamanlara oranla dünyanın artık çok çok farklı bir hal aldığını sözlerine ekliyor. Günümüzde teknoloji endüstrisi bir mikro-işlemci veya bir Web servis gibi bir cihaz içerisinde sayıları yüzleri hatta binleri bulan bireysel patentlerden oluşan “patent çalılığı” tarafından sıkıştırılmış durumda.
Siino “Teknoloji mucitlerinden herhangi birisi sizi bir anda kapattırabilir, bu çılgınlık,” diyor.
Siino yasal çözümleri memnuniyetle karşılarken bu konuda “aşamalı olarak” ilerleme kaydettiklerini söyledi. Bu arada Yahoo ayrıca patent anlaşmazlıklarında Silikon Vadisinde yer alan komşusu eBay firmasına olduğu gibi diğer teknoloji şirketlerine de destek sağlıyor. Teknoloji IP haklarını korumak için oldukça geniş bir çözüm paketi sunuyor.
Ancak Siino kişisel olarak, müzik ve diğer dijital çalışmalara illegal kopyalama karşısında koruma sağlamak üzere tasarlanan Dijital Hakların Yönetimi (Digital Rights Management – DRM) yazılımını beğenmediğini çünkü meşru müşteriler için bir sorun yaratabileceğini ve ayrıca bu korumayı kırmak için her zaman yorulmak bilmeden çalışacak bir grubun olacağını ifade ediyor ve soruyor: “Dava açmak da her zaman en doğru çözüm değildir, peki ya ne yapmak lazım?”
Siino müzik dünyasında Apple’ın iTunes ürününün eksiksiz bir ürün olmamakla birlikte “sonunda pazara yönelik işlevli bir ürün ürettikleri” için Apple’ın kutlanması gerektiğini belirtti.
IP-korumalı içeriğin korsan olarak kullanılması yıllardan beri devam eden bir problem ancak Siino deniz aşırı ülkelerin kendi IP’lerini geliştirerek ve korumanın her iki tarafa da fayda sağlayacağını idrak etmeye başlamakla bir takım ilerlemeler kaydettiklerini belirtiyor.
Siino “Çin’de IP’yi ihlal etme konusunda yıllardan beri bir eğilim vardı, ancak artık onlar da daha fazla koruma sağlayacak yöntemlere geçiyorlar,” dedi. “Çin’de son zamanlarda fikri hak sahiplerini koruyacak bir dizi önemli karar alındı.”
Her ne kadar A.B.D. telif haklarını dikte etme konusunda diğer ülkelerin davranışları konusunda şikayetçi olsa da Siino bazı ülkelerin kendi IP portföylerini geliştirdikçe gelecekte IP suçlarına karşı A.B.D.’den bile daha sert yaptırımlar uygulayacağını öngörüyor.
Siino “Şu anda bile bazı ülkelerde IP suçlarını son derece ağır bir biçimde cezalandıracak kanun teklifleri sunuluyor” dedi.
Kaynak : 