Türk Telekom 24 martta yayınlanan bir tebliğ ile birlikte karıştı. Tebliğ, Yönetim Kurulunun şubat sonunda aldığı bir karara atıfta bulunarak,
Şirketimizin yeniden yapılanma kapsamında oluşturulan organizasyon yapısı, görev, yetki ve sorumluluklar ile norm kadro sayısının belirlenmiş olması,
dedikten sonra, norm kadro sayısına göre çalışan sayısının azaltılması gerektiğini belirtiyor ve
mevcut çalışanlarımızdan yaşlılık aylığına/emekliliğe hak kazanmış olanlar ile 2008 yılı içerisinde yaşlılık aylığına /emekliliğe hak kazanacak çalışanlarımızın, her türlü kanuni ve akdi haklarının ödenmesi suretiyle iş sözleşmelerinin sonlandırılmasına karar verilmiştir.
diyerek, öncelikle eğitim düzeyi okur yazar, ilk, orta, ilköğretim ve Lise / EML ile bu okulların dengi okullarından mezun olanlardan yaşlılık aylığına / emekliliğe hak kazanmış olanlar ile 2008 yılı içerisinde yaşlılık aylığına / emekliliğe hak kazanacak kişilerin, her türlü kanuni ve akdi haklarının ödenmesi yoluyla iş sözleşmelerinin sonlandırılması isteniyor. Ayrıca bu durumdaki 2. Tip İş Sözleşmeye tabi olanlarının da Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi gerekiyor.
Tebliğin yayınlanmasıyla birlikte, durumundan endişe duyan Türk Telekom’lulardan mesaj almaya başladık. Bu nedenle durumu araştırmaya başladık. Öncelikle, bu açıklamanın bu tebliğe tabi olmayan çalışanlar da dahil olmak üzere, şirket içinde büyük bir huzursuzluk yarattığını belirtelim. Hatta açıkça “Türk Telekom’un eski personelini istemiyorlar. Hepimizi yollayacaklar” yorumunu yapanlar var.
Sonuç olarak 5-6000 kişinin yani Türk Telekom elemanlarının % 15’inin bu durumda olduğu tahmin ediliyor. Ama asıl önemli olan bundan sonra benzer uygulamaların devam edip etmeyeceği.
Mesela “SSK’ya tabi ama emekliliğini doldurmamış (3-5 yıl süresi olan) kişilerin, iş kanununun toplu işten çıkarma hükümleri çerçevesinde, ihbar ve kıdem tazminatlarının verilerek işten çıkarılacağı” söylentileri şirketin içinde dolaşıyor. Çalışanlar “mart ayında beklediğimiz zammı filan sormaktan vazgeçtik. Çünkü artık işini koruma / işten çıkarılma derdi daha önemli hale geldi” diyorlar.
Biz bu söylentileri doğrudan İnsan Kaynakları Bölümü’ne sormak için başvurduk ama henüz geri dönüş alamadık. Ancak sohbet ettiğimiz çeşitli yönetici kademeleri bu söylentinin doğru olmadığı yorumunu yapıyorlar. Yine de tam da emin değiller.
İşten Çıkarmaların Nedeni Şirketin Halka Arz Verilerini Düzeltmek mi?
Oysa sektördeki telekom uzmanları olayı böyle tanımlamıyorlar. Üstelik böyle yorumlamayı da “Duygusal bakış. Profesyonel değil” şeklinde özetliyorlar. Sonuçta Dünya’nın 13.büyük sabit operatörü olduğu bildirilen Türk Telekom’da, çok geniş bir alana yayılmış bir operasyonu yönetmekte tecrübe kazanmış tecrübe ve bilgi düzeyi iyi durumda olan kişiler olduğu tartışmasız.
Ancak tartışmasız olan diğer bir konu da, Türk Telekom elemanlarının içinde çağın teknolojisine ve rekabet içinde çalışmaya ayak uyduramayacak düzeyde eğitimi olanların sayıca çokluğu ama yanısıra toplam eleman sayısının, özelleştirme öncesinin hemen hemen yarısına inmesine karşın hala yüksek olması.
Yüksek dememizin nedenini rakamsal olarak açıklayalım. Bu makalede yaklaşık bazı analizler vereceğiz. Daha kesin sonuçları bir başka yazıya bırakıyorum.
Telekom firmalarının değerlendirmesinde kullanılan kriterlerden birisi de çalışan başına gelir kavramı. Örneğin bu rakam telekom cihazları üreten ya da çözüm sağlayan firmalarda 300.000 $ civarı. Nortel, Alcatel benzeri firmalarda bu tür bir kabul var. Yani 20 elemanı olan bir Telekom satıcı/üretici firmanın cirosunun 6 milyon $ olması bekleniyor.
Operatörlerde bu rakamın daha yüksek olması bekleniyor. Örneğin Deutsche Telekom’un 2006 rakamlarına bakıldığında 60 milyar Euro’luk gelire karşın 244.000 eleman çalıştırıyor. Buna göre çalışan başına geliri 250.000 Euro civarı. Yuvarlak bir hesapla 500.000 YTL*.
Türk Telekom’un kendisine rakip ilan ettiği Turkcell’e bakılırsa, aşağı yukarı 7 milyar YTL gelir ve 3000 olarak raporlanan eleman sayısı ile çalışan başına gelir rakamı 1.7 milyon $ gibi gözülüyor.
Şimdi Türk Telekom’a bakalım; Türk Telekom’da 37.000 eleman çalışıyorsa, çalışan başına gelir rakamı 200.000 YTL yani 145.000 $ gibi düşük bir düzeyde. Bu eleman sayısı ile Deutsche Telekom düzeyinde olsaydı 20 milyar, Turkcell düzeyinde olsaydı 60 milyar $ ciro yapması gerekecekti.
5-6 bin kişinin işten çıkması durumunda, şirketin çalışan başına geliri 165.000 $’a çıkıyor. Yani % 15 iyileşiyor.
Şirketin yazının başında belirttiğimiz kararın yanında gönderdiği açıklamalara bakılırsa, belirtilen konuma sahip kişilerin emekli edilmesi için tüm hazırlıklar yapılmış durumda. Bu da işten çıkarmanın ısrarlı bir şekilde takip edileceği mesajını veriyor. Yılın henüz başında böylesine bir motivasyonun arkasında ciddi bir neden olması lazım.
Bu nedenle eleman çıkarmaların artışının anlamı acaba halka arz olabilir mi diye düşünüyoruz. Türk Telekom yönetimi halka arz konusunda çeşitli faaliyetler yürütüyor. Örneğin ABD’de yatırımcılarla toplantılara katıldılar. Bir yandan da şirketin verilerini düzeltmeye çalışmaları beklenen bir durum.
Olayın bir de maliyet yönü var tabi. Emekli olacağını tahmin ettiğimiz 5-6000 kişinin muhtemelen 1000 kadarı Tip-2 olduğundan devlete dönecek. Tip-2 olanlara tahminen 3500 YTL gibi izin parası dışında bir para ödenmeyecek. Bu da toplamda 25 milyon $ gibi bir rakam tutuyor.
Emekli olacak kişilere ödenecek paranın ise, ortalama 25 yıl hesabıyla 50-55.000 YTL olacağı tahmin ediliyor. Bu rakamın karşılığı ise 5000 kadar kişi üzerinden hesap edersek 200 milyon $ gibi bir rakam tutuyor.
Bu elemanların işten ayrılmaması durumunda ise, ortalama 3500 YTL brüt maaş üzerinden adambaşı yıllık 40.000 YTL ve 6000 kişide 200 milyon $ gibi bir rakam çıkıyor. Bu rakamlara da bakınca Türk Telekom’un ticari olarak bir karar verdiği açıkça görülüyor.
Ancak Türk Telekom’un motivasyonu konusunda kendi şirket içine yeterli açıklama yapmadığını düşünüyoruz (en azından bize ulaşan yorumlar bu yönde). Bugünlerde turk-internet.com’a soru gönderen Türk Telekom’lu sayısı yine yükseldi. Bu yazı da zaten bir anlamda bize soru soranlara, olayın başka yönlerini de göstermek için yazıldı.
Yorum yapmak isteyenler site üyesi iseniz aşağıdaki bölüme ya da adresinden ulaşabileceğiniz bloga not edebilirler.
* Deutsche Telekom 4 milyar $ tutması gereken emeklilik masrafı ile önümüzdeki 3 yıl içinde çalışanlarının % 13’ü kadarını yani 32.000 kişiyi işten çıkarıyor. Bu elemanlar çıkarıldığında aynı gelir düzeyi sürer ise çalışan başına geliri 285.000 Euro yani 570.000 YTL civarına çıkaracak. (Bkz : Deutsche Telekom 32.000 Kişiyi İşten Çıkarıyor)
Kaynak : 