Geçen hafta, 5651 sayılı internet üzerinden yapılan yayınların düzenlenmesi ile ilgili kanun kapsamındaki ve 23 kasım 2007’den bu yana yapılan erişime kapatmaları inceleyen bir röportaj dizisi* yayınladık. TİB (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) yani 5651 sayılı kanun kapsamında Telekomünikasyon Kurumu (TK) kurulan bölümden aldığımız bilgileri veren röportaj önemli notlara işaret ediyor ve kapatma sayısını veriyordu.
Katalog suçlar olarak sınıflanan 9 sakıncalı içeriğin bahsedildiği 5651 sayılı kanunun onaylanmasından aşağı yukarı 1 yıl ve yürürlülüğe girmesinden 5 ay sonra, 5651 kapsamına giren suçları içerdiği bildirilen sitelerden, 124 tanesinin mahkeme kararıyla, 197 tanesinin res’en kapatılmış ve 380 sakıncalı içeriğin ise site yayıncılarına bildirilerek, yayından kaldırılmış olduğu görülüyor.
Ancak son 2-3 aydır gördüğümüz kadarıyla, erişime kapatmalar sadece 5651 sayılı kanunun gerektirdiği hallerden değil, yanı sıra başka sakıncalı görülen içerikten de yapılıyor.
5651 dışındaki site erişime kapatmaları, gelecek hafta başında, 5 mayıs 2008’de Ankara Barosu’nun sertifika töreni sırasında düzenleyeceği bir panelde tartışacağız ama Ankara’daki bu panele gelemeyecek durumda olanlar için konuyu özetlemek istedik;
Önce bir tartışmayı verelim; bir süredir hukuk çevreleri “5651 dışında site erişime kapatma verilir / verilmez” tartışması yapıyor. TİB ve bazı hukukçular, sadece 9 katalog suçtan kapatma verilebileceği iddiasında, ama bazı hukukçular öyle düşünmüyor ve 5651 dışındaki medeni haklar ya da fikri haklar gibi nedenlerle erişime kapatma verilebileceği düşüncesindeler.
Biz, “çocuk pornosu” dışında site erişime kapatmaların anlamlı olmadığını düşünüyoruz.
Şimdi 5651 dışı erişime kapatmalar nasıl yapılıyor, bunu anlatalım;
Şu anda, 5651’de sınıflandırılan suçlara girmeyen ama mahkemelere şikayet edilen durumlarda, mahkeme tedbiren erişime kapatma kararı vermişse, bu karar da önce TİB’e gönderiliyor. Ancak TİB kararı kendi görev alanına girmediğini belirterek geri iade ediyor. Mahkeme bu sefer kararı doğrudan Türk Telekom’a ve bazen diğer ISS’lere de “erişime kapatılması” talebiyle gönderiyor.
Böyle bir durumda, 5651 kararları için TİB’in yaptığının aksine, ilgili siteye içeriği kaldırması yolunda bir soru sorulmuyor. Çünkü bu tür görevi olan bir ara merci yok. Site Google Groups bile olsa doğrudan erişime kapatılıyor. Site’nin kendisi de kapatılma olayını ancak sayfaya erişimin kesilmesi ile öğreniyor.
Özel bilgi gerektiren bir konu olması nedeniyle bilişim ve internet konusunda “İhtisas Mahkemeleri” olması gerekliliği bir süredir hukuk çevrelerinde tartışılıyor.
Ama uzman mahkemenin yokluğu yanında, bir site için kapatma kararı almak istenirse, bu mahkeme, olmazsa komşu ilçenin mahkemesi şeklinde dolaşıp, kararı verecek bir mahkeme bulmak da olası. Web sitelerinin kapatılmasında, görevli mahkeme tanımı (mesela web sitesinin yayınının yapıldığı il/ilçe gibi) yapılmadığı için, bazı durumlarda bu tür olayların meydana geldiğini duyuyoruz. Yani bir siteyi erişime kapattırmak isteyen için 81 ilin 900 ilçesindeki mahkemelerin ve hakimlerin sayısı kadar olasılık mevcut.
Geçtiğimiz hafta Türk Telekom’a, mahkemelerin kendilerinden 5651 dışında erişime kapatma istediği site sayısını istedik. Aldığımız rakamlar şu şekilde;
18 Nisan 2008 tarihi itibariyle;
Erişimi engelleme kararlarının yıllara göre dağılımı da şu şekildedir;
- 2005 – 153 Site
- 2006 – 886 Site
- 2007 – 549 Site
- 2008 – 102 Site (yılın ilk 109 günü içinde)
TOPLAM – 1,690 Site
Yine Türk Telekom’dan aldığımız bilgiye göre, 5651 dışı erişime kapatma kararlarının yapılma nedenleri orantılı olarak alamadık ama Türk Telekom kendi kayıtlarına göre kapatma karar çeşitlerini şöyle özetliyor ;
- Erişime Engelleme Kararları;
- mp3, film vs. indirme nedeniyle, FSEK’e,
- Özel Kişilere ve devlet organlarına hakaret, kumar
oynatma, kamu barışını bozma vs. nedeniyle, TCK’ya, - terör suçları,
- SMS’lerin ücret karşılığı 3. Taraf kullanımına açılması nedeniyle, 406 sayılı yasanın 1.,2 ve 18. Maddelerine
- Haksız rekabet nedeniyle, TTK’ya,
- Marka ihlali nedeniyle, 556 sayılı KHK’ya,
- Din, vicdan, düşünce hürriyetini ihlal sonucu Anayasanın 24,25,26 ve 28. Maddelerine
aykırılık sebeplerine dayanılarak yapılmış olup; bunların dışında içerik ve yer sağlayıcıların, mail adresi sahibinin tespiti gibi istemlerle de Şirketimize bir kısım kararlar iletilmiştir.
5651 dışı kapatmaların yılın ilk 100 gününde 102 olması, yılın toplamında 300-350 civarında olabileceğini gösteriyor. Bu rakamı 5651 için yapılan kapatmalarla karşılaştırırsak, 5 ayda 321 site yani yıl için bir orantı kurarsak, 750 gibi bir sayı gözüküyor. Yani 5651 dışı kapatmalar, 5651 için yapılan kapatmaların yarısı kadar. Ama yine de bu konuda kesin bir yargıya varmak için erken.
* 5651’in Yürürlülüğe Girmesinden Bu Yana TİB 197 ve Mahkemeler 124 Erişime Kapatma Verdi
Kaynak : 