SpaceX’in rakibi olan Blue Origin’in New Glenn roketinin 28 Mayıs 2026’da Cape Canaveral’daki Fırlatma Kompleksi 36’da yapılan bir sıcak ateşleme testi sırasında bir “anormallik” yaşadığı ve patlama meydana geldiği görüldü. Jee Bezos’un sahibi olduğu Blue Origin de, dünya çevresine internet sağlayacak olan uydular yerleştiriyor. Konuyla ilgili soruşturmanın devam ettiği ve Jeff Bezos “asıl nedeni bilmek için henüz çok erken” dedi.
Mevcut bilgilere göre, patlama, roket fırlatma rampasına bağlıyken motorların ateşlendiği statik, sıcak ateşleme testi sırasında meydana geldi. New Glenn’in birinci aşaması yedi adet BE-4 metan yakıtlı motor kullanıyor. Havacılık ve uzay analistleri tarafından tartışılan olası nedenler şöyle sıralanıyor;
- motor turbopompası arızası,
- metan veya oksijen sızıntısı,
- ateşleme sistemi arızası,
- yakıt besleme hattı yırtılması,
- motor çalıştırma sırasında yapısal arıza,
- yazılım ve/veya kontrol sistemi anormalliği.
Ancak bunlar, Blue Origin ve düzenleyiciler soruşturmalarını tamamlayana kadar hala hipotez aşamasında. Blue Origin, enkazın kıyıya vurabileceği konusunda uyardı ve yerel halktan enkazlara dokunmamalarını istedi.
Uzun vadeli çevresel etkiler
Eski katı yakıtlı roketlerle karşılaştırıldığında, New Glenn nispeten daha temiz çünkü sıvı metan, sıvı oksijen ve üst kademede de hidrojen kullanıyor. Bu kerosen roketlerine nazaran daha az kurum, katı roket iticilerinden klor emisyonu yok, ancak yine de CO₂, su buharı, azot oksitler ve yanma yan ürünleri anlamına geliyor.
Daha büyük çevresel endişe, bu tek patlama değil, fırlatma sıklığındaki artış. Araştırmacılar bu roket ve fırlatmaların, stratosferik kirlilik, ozon etkileri, fırlatma ve yeniden girişlerden kaynaklanan metalik parçacıklar ve hızla genişleyen uzay endüstrisinden kaynaklanan kümülatif iklim etkileri konularında endişelerini bildiriyor.
Patlamanın Projeye Etkisi
Patlama, Blue Origin’in New Glenn’i hızla büyüyen ticari fırlatma pazarında önemli bir rakip olarak konumlandırmaya çalıştığı bir dönemde yaşandı. 98 metreden fazla yüksekliğe sahip olan ağır yük roketi, büyük uyduları ve uzay araçlarını yörüngeye taşımak üzere tasarlandı ve şirketin hem ticari hem de devlet uzay uçuşlarındaki hedeflerinin merkezinde yer alıyor. Bu nedenle durum ciddi sonuçlara yol açıyor. Bunu dört grupta inceleyelim;
1. New Glenn gecikmeleri : Patlamanın fırlatma rampasında büyük hasara yol açtığı bildiriliyor ve bazı analistler Blue Origin’in aylarca, muhtemelen altı ay veya daha fazla gecikmeyle karşı karşıya kalabileceğini tahmin ediyor.
2. Amazon’un uydu planları : New Glenn, Amazon’un geniş bant uydu ağına yönelik uyduları fırlatmak üzere planlanmıştı. Gecikmeler Amazon’un uydu konuşlandırma takvimini, düzenleyici son tarihleri ve SpaceX’in Starlink ağıyla rekabetini etkileyecektir.
3. NASA Artemis programı : Blue Origin, NASA’nın önemli bir yüklenicisidir. Şirket Blue Moon ay iniş aracı, ay kargo görevleri, ay gezgini teslimat sözleşmeleri ve Artemis ile ilgili altyapı ile yakından ilgileniyor. Herhangi bir uzun gecikme, NASA’nın Ay planları için zincirleme etkiler yaratabilir.
4. SpaceX’in faydaları : Stratejik olarak, en büyük kazanan SpaceX olabilir. Patlama, SpaceX’in konumunu güçlendiriyor. Çünkü, fırlatma ihtiyacı olan müşteriler başka yerlere kayabilir, fırlatma kapasitesi daralabilir, yatırımcılar SpaceX’i daha güvenli bir seçenek olarak görebilir.
Sonuç olarak, patlama Blue Origin için büyük bir programatik ve ticari gerileme olarak değerlendiriliyor.
Kaynak : 