Çin’in “Yapay Güneş” olarak da isimlendirilen “Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak’ı (EAST)” reaktörü çarşamba gecesi, nükleer füzyon araştırmalarında önemli bir dönüm noktasına ulaştı. EAST, 20 Ocak 2025’te 1.066 saniye boyunca (yaklaşık 17 dakika 46 saniye) “yüksek hapsedilmiş plazma durumunu” koruyarak yeni bir dünya rekoru kırdı. Bu başarı, EAST’in 2023’te kırdığı 403 saniyelik “plazma koruma” rekorunun iki katından fazla.
Deney sırasında reaktör, nükleer füzyon reaksiyonları için gerekli koşullar olan 100 milyon santigrat dereceyi aşan plazma sıcaklıklarını korudu. Uzun süreler boyunca kararlı, yüksek sıcaklıkta plazmayı korumak, pratik füzyon enerjisinin geliştirilmesi için hayati önem taşıyor. Bu başarı, araştırmacıları füzyondan sürekli güç üretimi gerçekleştirmeye daha da yaklaştırıyor; bu da güneşe güç veren süreçleri taklit ederek neredeyse sınırsız ve temiz bir enerji kaynağı vaat ediyor.
Ocak ayında EAST, Süper I-Modu adı verilen yeni bir plazma çalışma senaryosunu keşfederek ve göstererek başka bir atılım yaptı. Haber, Çin Bilimler Akademisi’ne (CAS) bağlı Hefei Fizik Bilimleri Enstitüleri’ne göre Science Advances’ta yayınlanan bir makalede yayınlandı.
Bu atılım önemli bir adım olsa da, füzyon enerjisinin pratik kullanım için kullanılabilmesi için hala zorluklar var. Araştırmacılar, plazma kararlılığını daha uzun süreler boyunca sürdürmek ve kendi kendini sürdüren füzyon reaksiyonları için gerekli koşulları elde etmek için çalışmaya devam ediyor.
Doğu Çin’in Anhui Eyaletindeki Hefei’de bulunan Çin Bilimler Akademisi’nin Plazma Fiziği merkezinde bulunan EAST’in nihai hedefi, denizde bulunan döteryumu kullanarak Güneş’teki süreçleri taklit eden bir şekilde nükleer füzyon yaratmak ve temiz enerjinin istikrarlı bir akışını sağlamak olarak veriliyor.
EAST’in başarısı yalnızca Çin’in füzyon araştırmalarındaki konumunu ilerletmekle kalmıyor, aynı zamanda füzyonu uygulanabilir ve sürdürülebilir bir enerji kaynağı olarak geliştirmeyi amaçlayan uluslararası çabalara değerli içgörüler de sağlıyor. Kömür, petrol ve doğal gaz gibi tükenecek ve çevre için tehdit oluşturacak fosil yakıtların aksine, “yapay güneş” için gereken ham maddeler dünyada neredeyse sınırsızdır. Bu nedenle, füzyon enerjisi insanlığın geleceği için ideal “nihai enerji” olarak kabul edilir.
Kaynak : 