İnternetin güç mücadeleleri daha da tuhaflaştı: Elon Musk Wikipedia’yı değiştirmek ve sağ görüşlü yapmak istiyor. Musk, zaten Wikipedia’yı muhafazakarlara karşı taraflı olduğunu söyleyerek defalarca eleştiriyordu. “Wokepedia” gibi terimler kullanıyor ve sayfaların düzenlenmesi konusunda “denge sağlanana” kadar bağışların durdurulması çağrısı yapıyor.
Wikipedia’nın kurucu ortağı Larry Sanger, 26 Şubat 2025’te X.com’da Elon Musk’a hitaben şunları yazdı:
“Merhaba @ElonMusk. Wikipedia’nın kurucu ortağıyım. ABD hükümetinin herhangi bir biriminde (varsa!) Wikipedia’yı düzenlemek, izlemek, güncellemek, lobi faaliyetlerinde bulunmak vb. için ücretli çalışanlar var mı? Varsa, bu tür faaliyetlerin finansmanı kesilmelidir. Eğer yoksa, bilmek isteriz. Katılıyor musunuz?”
Sanger ayrıca, ABD federal çalışan saatlerinin veya federal fonların Wikipedia’yı düzenlemek için kullanılmaması için bir yürütme emri talep etti. Bu, kanıt sunmaktan çok şeffaflık talebi niteliğindeydi.
Sanger’ın talebi sadece retorik değil; hangi devlet kurumlarının, kaç çalışanın, hangi fonların kullanıldığı vb. gibi ayrıntılar istiyor. Bu, ABD federal hükümetinin Wikipedia üzerinde gizli veya üstü kapalı bir etkisi olabileceğine inandığını gösteriyor. Buna Musk olumlu cevap verdi ve de araştırılması gerektiğini söyledi.
2002’de ayrıldığından beri Sanger, Wikipedia’nin liberal veya “sol görüşlü” ideolojik önyargılar sergilediği yönündeki endişelerini defalarca dile getirdi. Tarafsızlık politikasının yeterli olmadığını veya pratikte sistemin belirli bakış açılarını desteklediğini düşünüyor. Şubat ayındaki açıklamalarında da bunu yineliyor; Wikipedia’nin “solcu propaganda” dediği şeye “uzun ve yavaş bir kayma” yaşadığını ve muhafazakâr kaynakların dışlandığını veya yeterince temsil edilmediğini iddia ediyor.
ABD Temsilciler Meclisinin Mektubu
ABD Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi 27 Ağustos 2025’te Wikimedia Foundation CEO’suna resmi bir bilgi talep mektubu göndererek, “Wikipedia’da kamuoyunu etkilemek amacıyla örgütlü manipülasyon girişimleri” ve “yabancı operasyonlar / kamu fonlarıyla desteklenen akademik kurum aktörleri” üzerine soruşturma başlattı.
Wikipedia topluluk basını (Signpost), Komite’nin mektubunu ve “Wikipedia’da örgütlü önyargı enjekte edildiği” iddiasını yayınladı; tartışmanın resmî bir Kongre incelemesine dönüştüğünü doğruladı.
Wikimedia Foundation, “gizli ücretli düzenlemeler” konusundaki endişelere cevaben Kullanım Şartları’nda (ToU) ücretli katkılar maddesini güncelleme sürecini, gizli/ifşa edilmemiş ücretli düzenlemelere ek kısıtlar getirmek üzere Haziran 2025’te resmi olarak gündeme aldı. Bu, kurumsal/örgütlü etki girişimlerine karşı şeffaflığı artırma yönünde atılmış somut bir adım olarak değerlendirildi.
ToU Değişikliği Önerisi — “Paid Contributions / Ücretli Katkılar” Maddesi
Öneri, Wikimedia Vakfı’nın Terms of Use’una “Ücretli fakat ifşa edilmeyen katkılar / Paid Contributions Without Disclosure” alt maddesi eklenmesini içeriyor. Temel unsurlar şöyle:
Amaç Teknoloji ve editör topluluğu arasında güveni artırmak; kamuya açık kaynaklarda çıkar çatışmalarının daha şeffaf olması; “ücretli/ödüllü katkılar”ın gizli yapılmasının yol açtığı sorunları engellemek. Bir kişi ücretli katkıda bulunuyorsa (ya da katkı karşılığı bir beklentisi varsa), aşağıdakilerden en az biriyle işveren, müşteri ve bağlantı / aidiyet bilgisi açıkça beyan edilmeli:
- Kullanıcı sayfasında
- İlgili katkıya dair konuşma (talk) sayfasında
- Düzenleme özeti (edit summary) kısmında
Ödeme miktarı gibi detaylar zorunlu değil; önemli olan ücretli olarak çalışıyor olunduğu / bağlantı olduğu bilgisinin beyanı.
Her Wikimedia projesi, topluluk ihtiyacına göre, bu “minimum açıklama” gereksinimine alternatif politikalar geliştirebilir (örneğin daha sıkı ya da farklı türde bir açıklama). Ancak bu tür alternatif politika, proje topluluğu tarafından kabul edilmeli ve listede belirtilmeli.
ABD Komitesinin Belge Talep Listesi — Oversight / Cybersecurity & Innovation Subcommittee
James Comer ve Nancy Mace liderliğindeki Komite, 27 Ağustos 2025 tarihli mektupla Wikimedia Foundation CEO’su Maryana Iskander’dan aşağıdaki konularda belgeler ve bilgiler talep ediyor.
- Üçüncü taraf çalışan editörler / gönüllü editörler Politikalar ihlal eden gönüllü ya da editör hesaplarına dair belgeler; hangi hesapların WG politikasını çiğnediği, disiplin süreçleri, ihlallerin detayları.
- Dış operasyonlar / yabancı aktörler ABD vergi mükellefi olan akademik kurumlar ya da yabancı operasyonların, kamuoyu etkisi, propaganda amacıyla Wiki içeriğini manipüle edip etmediği; bu tür faaliyetlerle ilgili iletişim, plan, kurumsal destek belgeleri.
- Vakfın (Wikimedia Foundation) iç denetimi ve kontrol mekanizmaları. Editör davranışlarının veya sistematik önyargı girişimlerinin tespiti için kullanılan araçlar; iç politikaların uygulanması; editör ihlalleri yüzünden alınan aksiyonların raporları vb.
- Konuyla ilgili hassas konular Belirgin hassas konularla ilgili içeriklerin editlenmesinde önyargı olup olmadığı; özellikle İsrail-Filistin çatışması, antisemitizm, Kremlin destekli anlatılar gibi konular.
Komite talebinde, 1 Ocak 2023’ten itibaren, yani yaklaşık son 2,5-3 yıldaki editör faaliyetleri, politika ihlalleri, denetim belgeleri gibi bilgiler istendi. Komite mektubu belgelerin ve iletişimlerin “as soon as possible but no later than September 10, 2025″ gibi bir tarihe kadar teslim edilmesini talep ediyordu.
Bu belgelerin 10 eylülde teslim edildiğine dair bir bilgi yok.
Elon Musk ve “Grok”, Wikipedia içeriğini yeniden yazıyor veya geliştiriyor
Musk, xAI’dan sohbet robotu Grok’un, Wikipedia, kitaplar ve web siteleri gibi kaynaklardan gelen düzeltmeler de dahil olmak üzere eğitim verilerini temizleyerek çıktılarının doğruluğunu artırmaya çalışacağını söyledi. Grok’un mevcut içeriği tamamlamak veya düzeltmek için “sentetik düzeltmeler” (yani boşlukları doldurmak veya yanlış ifadeleri düzeltmek için oluşturulmuş içerik) kullanması amaçlanıyor.
Bunun, “Wikipedia’yi yeniden yazmak” değil, Grok’un Wikipedia içeriğini nasıl ele aldığını değiştirmek anlamına geldiği yorumu yapılıyor. Ama makalelerde, Grok’un modelin eğitim kanalında görüldüğü gibi Wikipedia içeriğini “yeniden yazabileceği” veya düzeltebileceği belirtiliyor. Bazı makalalerde de “Grokipedia” gibi bir yeni ansiklopedinin yaratılabileceği iddiaları da var.
Kaynak : 