ABD, Kaliforniya’da ocak sonunda sosyal medya firmalarını “bilinçli olarak bağımlılık yaratmak”la suçlayan bir “pilot” dava başladığını yazmıştık.
Davacı olan Kaley G.M. adlı 19 yaşındaki genç kadın, bu hafta Instagram ve YouTube’un depresyon ve vücut dismorfisi de dahil olmak üzere ruh sağlığı sorunlarına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu iddia eden emsal niteliğindeki bu davada ifade verdi. 6 yaşında YouTube’u, 9 yaşında ise Instagram’ı kullanmaya başladığını söyleyen kadın, platformların tasarımının – otomatik oynatılan videolar, sonsuz kaydırma, güzellik filtreleri ve “beğen” butonları gibi özelliklerle – potansiyel zararların bilinmesine rağmen genç kullanıcıları kâr amacıyla bağımlı tutmak için tasarlandığını savundu.
Avukatları, zor kişisel koşullar altında bulunan gençlerin Instagram’da bağımlılık yapıcı kalıplara özellikle savunmasız olduğunu ve şirket özelliklerinin kasıtlı olarak etkileşimi en üst düzeye çıkarmak için tasarlandığını gösteren şirket içi araştırmalara işaret etti.
YouTube’un savunması ise, kadının zaman sınırlamaları veya yorum kontrolleri gibi koruyucu özellikleri kullanmadığını ve günlük ortalama YouTube Shorts izleme süresinin yaklaşık 1 dakika 14 saniye olduğunu, beş yıl boyunca günde toplamda yaklaşık 29 dakika yayın izlediğini gösteren verileri gösterdi.
Meta CEO’su Daha Önce İfade Verdi
Aynı davada daha önce verdiği ifadede Meta CEO’su Mark Zuckerberg, Meta’nın algoritmasının bağımlılık yapıcı olmadığını ve şirketin kullanıcı güvenliğine ve uzun vadeli memnuniyetine odaklandığını savundu. Zuckerberg, Instagram’ın gençleri bağımlılık yapacak şekilde kasıtlı olarak tasarlandığını reddetti.
Instagram başkanı Adam Mosseri de ifade vererek, “klinik bağımlılığın” “sorunlu kullanımdan” farklı olduğunu ve ekran süresini azaltmak için popüler özelliklerin kaldırılmasının güvenlik ve kullanıcı deneyimi arasında ödün vermeyi gerektirdiğini söyledi.
Bu dava, ABD genelinde sosyal medyanın çocuklarda ve gençlerde ruh sağlığı sorunlarına neden olduğu veya bunları kötüleştirdiği iddiasıyla açılan binlerce benzer dava için bir öncü dava olarak görülüyor. Ebeveynler ve okul bölgeleri de dahil olmak üzere birçok davacı, sosyal platformlara karşı benzer iddialarda bulunarak, tütün ve diğer endüstrilere karşı açılan davalarla karşılaştırmalar yapılmasına neden oldu.
Meta ve YouTube ile birlikte ilgili davalarda adı geçen Snap Inc. ve TikTok gibi bazı büyük davalılar, davacılarla sessizce anlaşmaya vardılar.
Los Angeles’taki davanın birkaç hafta sürmesi bekleniyor ve jürilerin, aktivistlerin ve avukatların bağımlılık yapıcı ürünler gibi işlev gördüğünü savunduğu platform tasarım seçimlerinden dolayı sosyal medya şirketlerini yasal olarak sorumlu tutmaya istekli olup olmayacaklarını şekillendirebilir.
Temel Hukuki Tartışma
Davanın özü, sosyal platformların tasarım ve işleyişinin Kaley’in ruh sağlığı sorunlarına neden olmada veya bunları kötüleştirmede “önemli bir faktör” olup olmadığıdır; bu, sosyal medya kullanımını zararla ilişkilendirmekten daha yüksek bir eşiktir. Şirketler, kişisel mücadelelerinin sosyal medya kullanımından önce başladığını ve ötesine uzandığını ve aile sorunları da dahil olmak üzere birden fazla faktörün ruh sağlığına katkıda bulunduğunu savunuyor.
Bu dava, gençlerin ruh sağlığı ve bağımlılık yapıcı tasarım konusunda büyük teknoloji şirketlerine karşı daha büyük bir yasal ve düzenleyici tepkinin bir parçasıdır ve bazı ülkelerde yaş erişimini kısıtlamak veya belirli platform özelliklerini sınırlamak için yapılan düzenleyici hamlelere paraleldir. Bu durum aynı zamanda algoritmaların ve etkileşim odaklı tasarımın genç kullanıcıların refahını nasıl etkilediği konusundaki artan incelemeyi de yansıtıyor.
Dava, tanık ifadelerine ve platform tasarımına, şirket içi bilgiye ve kullanıcı etkisine ilişkin kanıtlara odaklanmaya devam edecek.
Meta veya YouTube aleyhine verilecek bir karar, milyarlarca dolarlık tazminatın önünü açabilir ve platformların genç kullanıcılar için özellikleri nasıl uyarladığı konusunda değişikliklere yol açabilir. Tersine davacı gördüğü zararı kispatlayamaz ise, benzer davaların başarılı olması zorlaşabilir.
Kaynak : 