3G başladı başlayalı, 4G sorularına daha çok muhatap olmaya başladık. Bu nedenle de 4G ile ilgili bazı yazılara yer verme kararı aldık.
4G için standartlar ve geliştirme çalışmaları sürüyor. Bunların başında da “Long Term Evaluation” kelimelerinin başharflerinden oluşan LTE geliyor. Bu makalede LTE konusundaki son durumu okuyacaksınız.
LTE’nin “gerçeklik” evresine geçmekte olduğunun işaretlerinden birisi gittikçe artan altyapı anlaşmaları. Japonya’da, Norveç’te, Singapur’da, İspanya’da, İsveç’te ve ABD’de şimdiden bazı LTE anlaşmaları yapılmış durumda.
Ancak mobil sektörün operatör ve üreticileri, LTE’nin, kendinden önceki 3G ve 2G teknolojilerinden gelen miras servislerde yani mobil operatörlerin en çok para kazandığı 2 servis olan ses iletimi ve SMS servislerinde nasıl çalışacağı konusunda endişe duyuyorlar.
LTE konusunda yapılan sunumlarda, rapor ve seminerlerde bu teknolojinin sağladığı multimegabit veri yeterlilikleri ve bunun üzerine inşa edilebilecek servislerden çokca söz ediliyor ama LTE’nin sesli aramaları idare edebilme yeteneği üzerinde pek durulmuyor. Bu konuda tek söylenen önceki 2G ve 3G teknolojilerinden farklı olarak paket trafiği için tasarlanmış iyileştirmeden geçirilmiş bir eski moda devre anahtarlı network değil tamamen farklı bir şey olduğu şeklinde.
Doğal olarak toplumda beklenen LTE’nin halihazırdaki 2G/3G sistemlerini de kapsayacak şekilde piyasaya sunulacağıdır. Ama bu kabul, LTE’nin verileri taşıması ve ses trafiğinin de eski devre anahtarlı networklere bırakacağı anlamına mı geliyor?
Bir diğer varsayım ise 3GGP’nin sahip olduğu IP Multimedya Alt Sistem (IMS) platformunun ses ve SMS servislerini LTE networkleri üzerinde sunmak isteyen telefon firmalarına yeni platformda bu servisleri kopyalama imkanı sunabileceği şeklinde.
Ama mesela T-Mobile, bu senenin sonlarında ticari olarak sunulmaya başlanacak olan LTE’nin ses iletimi için yüzde yüz hazır durumda olmadığına inanıyor. TMobile’ın ses ve SMS konusunda LTE’ye kısmi destek sağlamasının nedeni ise tüm servislerin yer aldığı bir LTE portföyü sunmak istemeleri. Ayrıca firmaya göre hem ses hem de verilerin aynı network üzerinde çalışmasından sağlanacak olan verimlilik bit-başına-maliyeti de düşürecek ki bu da LTE satışında anahtar faktörlerden birisi.
Bu bağlamda T-Mobile bir süredir LTE sağlayıcı ortamının ses iletimi konusunu/problemini tekrar ele alması için ve teknolojinin ticari sunumunda bu özelliğin hazır hale gelmesini sağlamak için çaba harcıyor.
Mart ayında T-Mobile Alcatel-Lucent, Ericsson, Huawei, Kineto Wireless, LG, Motorola, Nortel Networks, Samsung, Starent ve ZTE firmalarının katılımı ile VoLGA Forumu’nun (Voice over LTE via Generic Access – Jenerik Erişim aracılığı ile LTE üzerinden Ses aktarımı) kuruluşuna öncülük etti. Söz konusu Forum 3GGP’nin Jenerik Erişim Networkü (Generic Access Network – GAN) standardını kullanarak LTE üzerinden devre anahtarlı ses ve SMS hizmeti için gereken şartnameleri tanımlamayı hedefliyor.
Forum şimdiden birinci evre şartnamesi ile 2. Evre ön şartnamesi yayınladı ve 3GGP’ye de gönderdi.
Ancak henüz acemi olan teknoloji standartlarında her zaman yaşandığı üzere, sektördeki herkes LTE’nin ses ve SMS yeterliliklerinin acilen çözümlenmesi gereken bir mesele olduğuna inanmıyor.
Özellikle de LTE’nin sadece veri önerileri ile ilgilenen cep telefonu firmaları bu şüphecilerin başını çekmekte.
Ericsson firması CTO’su Michael Lee’ye göre LTE üzerinden ses aktarımı sağlanmasının önündeki en büyük engellerden birisi bunun onlarca yönteminin olması. Lee’ye göre 3GGP’de bu yüzden iki teknoloji üzerine eğilmekte IMS ve Devre-Anahtarlı Geri Çekilme (Circuit-Switched – CS Fallback).
CS Fallback teknolojisi adından anlaşılabileceği üzere kullanıcı bir görüşme gerçekleştirmek istediğinde veya kullanıcı arandığında cihazı LTE networkünden çekerek 2G/3G networklere aktarıyor. Özellikle cep telefonu cihaz üreticileri tarafından desteklenen bu teknolojinin hali hazırdaki 2G/3G sistem anlaşmaları sayesinde roamingi kolaylaştırdığı ve network kaynaklarının da en verimli biçimde kullanımını sağladığı belirtiliyor.
Operatörler 2G ve 3G networklerinin zaten ses aktarımında verimli olduğunu ve kullanılmaya devam edileceğini, ses yeterliliği tamamıyla yeni bir network için yeniden tasarlama yapılmasının anlamsız olduğunu belirtiyorlar. Çünkü LTE’nin başlangıcında zaten LTE adacıkları olacak. Sonuçta her halükarda geri çekilecek bir yere ihtiyaç duyulacak.
Ancak VoLGA grubu CS Fallback teknolojisinin pek çok açıdan sorunlarla dolu olan bir “geçici tedbir” çözümü olduğunu düşünüyor. Bu sorunlar arasında gecikme (latency) yaratması ve hizmet kalitesini azaltması başı çekiyor.
Ancak hem CS Fallback’in hem de IMS’in şu anda SMS’i desteklemiyor olduğu belirtiliyor. Ancak bireysel SMS kullanımları gözönüne alınmasa bile müşteri kurumların SMS gönderme şeklinde pek çok uygulaması var.
Bunların arasında, önceden belirlenmiş bir kontör kullanım miktarı yaklaştığında kullanıcıya gönderilen “fatura uyarısı” mesajları, roaming kullanıcılarına gönderilen tercihli roaming ortaklarına yönlendirme mesajları ve kullanıcıların daha ucuz IDD görüşmeleri yapabilmelerini sağlayan bilgilendirme mesajları örnek gösterilebilir.
Makalenin devamını yarın okuyacaksınız.
Kaynak : 