Tüketici fiyat indeksleri TÜFE[1] ya da TEFE[2] hayatımızın önemli bir parçası. Enflasyonu, pahalılığı, yatırımları şekillendiren kriterlerin başında bu rakamlar geliyor. Dünya’nın tüm ülkelerinin, hem kendilerini, hem diğer ülkeleri değerlendirme kriterleri arasında da bu 2 rakam önemli.
Ama zaman zaman bu konuda tartışmalar yapılıyor. Çünkü TÜFE ya da TEFE aslında bir takım kabullerle tespit ediliyor. Hükümetler zaman zaman değişen bir sepet. Bu sepet içine, çeşitli mal ve hizmetler, belli katsayılarla yerleştiriliyor ve endeksler buna göre hesaplanıyor. Sepet içindeki mal ve hizmetlerle, katsayıları zamana ya da stratejiye göre değişebiliyor. Örneğin 2007 başında Türk Telekom’un fiyatlarına yaptığı zammın, o yılın enflasyon hedeflerinden kayma yaratacağı için TÜFE kabulleri arasında haberleşme giderlerinin düşürüldüğü iddia edilmişti[3].
Ama şimdi ilginç bir gelişme ile karşı karşıyayız. Google’ın web üzerinden gerçekleştirilen alış verişlerle ilgili sahip olduğu son derece gelişmiş veri tabanını, tüm dünya için günlük enflasyonu ölçmeye yarayacak bir “Google Fiyat Endeksi” yaratmada kullanacağı iddia ediliyor. Söylenenlere göre bu endeks, dünyadaki hükümetlerin açıkladığı resmi fiyat endekslerine rakip olabilecek.
Google’ın mali uzmanı Hal Varian online kaynaklar kullanılarak ekonomik verilerin çok daha hızlı toplanabileceğini söylüyor. Resmi Tüketici Fiyat Endeksleri genellikle pazar verilerini, pazardaki şirket ve oerganizasyonlardan tek tek toplayarak elde etmekte ve bu yüzden verilerin güncellenmesi haftalar sürmekte.
ABD’de düzenlenen Ulusal İş Ekonomistleri Birliği’nin toplantısında konuşan Varian Google Fiyat Endeksi (GPI) projesinin henüz hazırlık aşamasında olduğunu ve yayınlanıp yayınlanmayacağına daha sonra karar vereceklerini söyledi.
Varian’a göre GPI verileri, örneğin ABD’de Noel öncesi Web üzerinden yapılacak alışverişlerde ciddi indirimler olacağını gösteriyor. Varian GPI’daki verilerin sezonsal olarak değerlendirilmediğini, ancak bir önceki seneye göre hemen her ürünün fiyatında artış saptadıklarını söylüyor. ABD’deki Tüketici Endeksi CPI’da da geçtiğimiz sene Ağustos ayına kıyasla bu yıl % 0.9’luk bir artış söz konusuydu.
Google’ın hazırlayacağı Tüketici Endeksinin, pazara ait verileri güncel ve hızlı bir şekilde saptaması bekleniyor. Ancak Varian GPI projesinin bir alternatif endeks olarak değil daha çok bir tamamlayıcı olarak çalışacağı görüşünde.
[1] TÜFE = Tüketici Fiyat Endeksi
[2] TEFE = Toptan Eşya Fiyat Endeksi
[3] TÜİK Enflasyon Hesabındaki Değişiklik Tartışılıyor
Kaynak : 