Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu (BTK) 2010 ikinci çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporunu yayınladı. Raporda her zaman olduğu gibi sabit pazara ait verilerden mobil pazar verilerine, internet ve genişbant verilerinden altyapı ve rehberlik hizmetleri verilerine dek pek çok farklı alandaki rakamlara yer veriliyor.
BTK 10 Kasım 2010 tarihinde yayınladığı yılın üçüncü çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporu ile, bilişim sektöründe yer alan firmalardan elde edilen verileri bir araya getiriyor. Pazardaki büyük oyuncuların istihdam miktarlarından yaptıkları yatırım harcamalarına, güncel abone sayılarından net karlılıklarına dek pek çok verinin yer aldığı rapor, sektördeki gelişmelere de ışık tutuyor.
Raporda yer alan birkaç veriye kısaca göz atacak olursak örneğin sabit telefon hattı abonelerinin 2004 yılından beri sürekli azaldığını görüyoruz. 2004 yılında % 27 yani 19 milyon olan sabit hat abonesi sayısı, 2010 yılı Eylül sonu itibariyle nüfusun %22,5’ine yani yaklaşık 16,3 milyona gerilemiş durumda. Bu abonelerin yüzde 38,9’u Klasik Hat tarifesini kullanırken yüzde 27,4’ü Standart Hat, yüzde 31’i ise Ev/İş Avantaj tarifelerini kullanıyor.
Sabit taraftaki yatırıma bakıldığında ise tıpkı daha önceki çeyreklerde olduğu gibi geçen yılın üçüncü çeyreğine kıyasla bu senenin üçüncü çeyreğinde düşüş olduğu gözleniyor. 2009 üçüncü çeyreğinde 265 milyon TL olan yatırım miktarı 2010 üçüncü çeyreğinde 226 milyon TL olarak gerçekleşmiş. Bu sonuçla birlikte 2010’un ilk 3 çeyreğinde yapılan toplam sabit yatırımın geçen seneye kıyasla 195 milyon TL azladığı gözüküyor.
Bir başka önemli konu telekomünikasyon sektöründeki istihdam rakamları. Özellikle Türk Telekom ‘un özelleştirilmesinden sonra yoğunlaşmakla birlikte, 2003 yılından beri sektördeki istihdamın hızla azaldığı gözleniyor. 2003 yılında Türk Telekom, Mobil ve STH işletmecilerde toplam 66.000 düzeyinde olan çalışan sayısı, 2010 yılı üçüncü üç aylık dönem sonunda 35.226 olarak gerçekleşmiş. 2010 yılı ikinci çeyreği ile üçüncü çeyreği kıyaslandığında ise Türk Telekom’da istihdamın yaklaşık 1500 kişi azalarak 25.700 olduğu, mobilde 232 kişilik artışla 7.130, sektörün diğer işletmecilerinde ise 69 kişilik düşüşle 2.396 kişi olduğu gözleniyor.
BTK’nın raporlarına göre sektörde çalışanların en büyük bölümünü %29 ile lisans mezunları oluştururken, yüksek okul mezunları %22, lise mezunları yine %22, yüksek lisans mezunları %4, diğer eğitim seviyeleri mezunları ise %23 oranında. Ayrıca rapora göre 2010 yılı üçüncü çeyrek itibariyle sektörde toplam çalışanların %80’ini (28.079) erkek, ’sini (7147) ise kadın çalışanlar oluşturmakta.
Raporda yer alan bir diğer ana başlığa bakıldığında genişbant internet erişiminde rekabetin gelişmeye devam ettiği gözleniyor. Ancak bu rekabetin alternatif operatörler ve TTNET arasında değil daha ziyade yöntemler arasında olduğu dikkat çekici. DSL’de yaşanan abone artışı çeyreksel bazda %0.8 oranı ile sadece 50.000 düzeyinde. Yıllık bazda kıyaslandığında ise (2009 üçüncü çeyreği ile bu senenin üçüncü çeyreği) artış %7,5 düzeyinde. Bu rakam yerleşik ve alternatif tüm xDSL sağlayıcılarının konsolide rakamı olması açısından dikkat çekici.
Oysa sadece mobil internet abone sayısı 2010 üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla 320.000’den fazla artış göstermiş. Mobil internetin çeyrek büyüme oranı %39,2 iken yıllık büyümesi ise %429,6 gibi inanılmaz boyutlarda. Kablo internet aboneliği de yapılan düşük yatırımlara ve sadece tek bir işletmeci bulunmasına rağmen ısrarla artmayı sürdürüyor. Geçtiğimiz çeyrekte 191.331 olan kablo internet abone sayısı 2010’un 3. çeyreğinde %14,4’lük artışla 218.895’e ulaşmış. Kablo internet aboneliğinde yıllık büyüme ise %91,6 düzeyinde.
BTK raporunda ayrıca Türkiye’deki genişbant abonelerinin işletmeci bazında dağılımına da yer verilmekte. Alternatif işletmecilerin pazar payı 2010 yılı Haziran sonu itibariyle %6,2 olarak gerçekleşirken, 3. çeyrekte bu oran %6,1’e gerilemiş durumda. 2009’un 1. çeyreğinde %5,8 olan alternatif operatörlerin payı son 1,5 yılda sadece %0,3 oranında değişmiş. Yani DSL’de etkin bir rekabet olmadığı oldukça açık.
BTK raporuna göz atıldığında genişbant abonelerinin işletmeci bazında dağılımında TTNet’in pazar payının 1,5 yıl önce %92,4 olduğu sonrasında ise sürekli azaldığı gözleniyor. 2010’un 3. çeyreğinde bu oran %75’e gerilemiş. Ancak bu sonucu doğuran asıl etmen pazarda fiber, kablo internet ve mobil genişbantın etkili olması.
Bu sonuçlardan da anlaşılabileceği üzere Türkiye’de genişbant internet erişiminde rekabet artıyor. Ancak rekabet firmalardan ziyade yöntemler arasında yaşanıyor. BTK’nın yayınladığı raporda Türkiye’de ve AB ülkelerinde, mobil internet hariç olmak üzere genişbant internet bağlantı çeşitleri dağılımına da yer verilmekte. Mobil internet hariç tutulduğunda, Türkiye’de genişbant abonelerinin %94,8’i xDSL teknolojisini kullanıyor. Bu oran bir önceki çeyrekte %95,3 düzeyindeydi.
Bir diğer enteresan istatistik de Fiber genişbant alanından geliyor. 15. İzleme Raporu verilerine göre Ocak 2010’da AB’de %2 olan fiber internet pazar payı Türkiye’de şu anda %1,6 olarak gerçekleşmiş. Yani fiber bağlantılarda Avrupa’yı yakalamak üzereyiz. Ancak aynı raporlara göre AB’deki kablo internet oranı %15 düzeylerinde iken Türkiye’de henüz %3,2 düzeylerinde. BTK raporunda değinilmiyor olsa da bunda kablo internetin tek bir işletmeci tarafından ve sınırlı sayıda bölgeye veriliyor olmasının payının büyük olduğunu düşünüyoruz.
Hızlara göre sabit genişbant abonelerinin dağılımında ise enteresan görüntü devam ediyor. Bir önceki çeyrekte abonelerin %42,4’ü en düşük bağlantı hızı olan 1Mbps hızını tercih ederken %50,2’si ise sunulan en yüksek hız olan 8Mbps’yi tercih ediyordu. 2010’un 3. çeyreğinde de abonelerin %34,8’i en düşük bağlantı hızı olan 1Mbps hızını tercih ederken %56,7’si ise sunulan en yüksek hız olan 8Mbps’yi tercih etmişler. Arada kalan hızlara ise talep son derece düşük.
BTK’nın yayınladığı pazar verilerinde en önemli başlıklardan birisi de mobil pazara ait veriler. Rapora göre Eylül 2010 itibariyle Türkiye’de %85 penetrasyon oranına karşılık gelen toplam 61,89 milyon mobil abone bulunmakta. Bir önceki çeyrekte mobil abone sayısı 61,54 milyondu. Yani Haziran – Eylül döneminde 3 mobil operatör toplam 350.000 yeni abone kazanmış durumda.
BTK raporunda daha önceki dönemlerde sürekli artış eğiliminde olan mobil abone sayısı ve penetrasyon oranının 2009 yılı başından itibaren artış eğiliminin durduğu görülmekteydi. Şimdi ise ufak bir artış eğilimi mevcut. Raporda artış eğiliminin durması, numara taşınabilirliği ile birlikte işletmeciler tarafından sunulan “her yöne” tarifeleri nedeni ile kullanıcıların ikinci aboneliklerini iptal ettirmesi ile açıklanıyordu.
Raporda ayrıca Türkiye’deki mobil abonelerin abonelik türlerine göre dağılımına da yer verilmekte. 2010 yılı 2. çeyreğine bakıldığında mobil abonelerin yaklaşık %72,1’ini ön ödemeli aboneler oluştururken ikinci çeyrekte bu oran %70,7’ye gerilemiş durumda. Son bir yıl içerisinde faturalı abonelerin oranının %24,3’ten %29,3’e çıkması ise mobil operatörlerin faturalı hatlara verdikleri önemi göstermesi açısından son derece önemli.
Son olarak BTK raporunda mobil operatörlerin abone sayılarındaki değişme ve pazar payları da veriliyor. Son 1,5 yıldır sürekli abone kaybı yaşayan Turkcell ve Avea’da abone kaybı yavaşlamış gibi gözükmekte. Toplam 33,92 milyon abonesi olan Turkcell’in abone kaybı sadece %0,02 düzeyinde gerçekleşirken 11,43 milyon aboneye sahip Avea’da ise bu oran %0,35 düzeyinde. 16,54 milyon abonesi olan Vodafone ise 2009’un ikinci çeyreğinden beri sürdürdüğü abone kazanımına devam ediyor. Firmanın bu çeyrekteki abone kazanma oranı %2,5 düzeyinde.
Toplam 70 sayfadan oluşan ve son derece detaylı hazırlanmış olan BTK 2010 üçüncü çeyreğine ait üç aylık pazar verileri raporuna kurulun sitesinden ulaşmak mümkün.
Kaynak : 