Son zamanlarda, New York Yeni Medya Derneği, iBreakfast gibi çeşitli gruplarla “kasaba toplantılarına” katıldım ve neden sermayenin internet işine ilgisiz kaldığını ve girişimcilerin fikir-hayallerinin neden akamete uğradığını anlamaya çalıştım. Öngörü ve akıl sahibi bazı kişiler (Alice O’Rourke ve Alan Brody gibi) bu tür toplantıları düzenleyerek, hem İnternet Girişimcilerine moral vermeye, hem de endüstriyi şekillendirmeye ve güven kazandırmaya çalışıyorlar. Maalesef, Silikon Vadisi ve Vadi Liderleri şimdi yüksekten uçuyorlar.
Bu toplantılarda, katılımcıların en çok tekrarladıkları temalardan biri beni çok şaşırttı. 1995 – 2000 arasındaki köpük ekonomisini hala anlayamayan insanlar var. Bu ekonomi, teknik olan herşeyi şişirdi. Bunun nedenlerine bakarsak;
- “İnternet herşeyi değiştirecek” deniyordu,
- “Eski Ekonomi Şirketleri” ekmeklerini “Yeni Ekonomi Şirketleri”nin kapacağından korkuyorlardı,
- Federal Para Kurumu, “sermaye ve nakti” Y2K sorununa yönlendirdi
- Tüm şirketler “Y2K’dan ötürü meydana gelebilecek bir felaketi” önlemeye yönelik harcamalar yaptılar
- Y2K ve İnternet gelişmelerini takip etmek isteyenlere yönelik olarak donanım, program, danışmanlık şirketleri aşırı üretim yaptı (yeni sistemler aceleyle üretilip, yeterli teste bile tabi tutulmadı ve neredeyse şirketlerin eşiğinde teslim edildi)
- Araştırma ve geliştirme fonksiyonları ve kaynakları, birleşme faaliyetlerine kaydırıldı. “Satın almak, yeniden inşa etmekten daha verimli” ifadesi kullanılır oldu. Özellikle de, gerçek değer yerine şişirilmiş hisse fiyatları kullanıldı.
- Wall Street “sermaye piyasasını”, gerçek riske doğru yönlendirdi. Halka yeni doğmuş internet bebekleri satıldı. Çünkü bu tür bir süreçte, wall street’in çok daha fazla para kazanmaları söz konusu idi.
- Hisse analistleri, torpil geçtikleri firmalar tarafından beslendiler.
- Şirketlerin bilançoları portföylerindeki Internet firmalarının şişirilmiş değerlemeleri ile kabardı. “Gerçek kazanç” yerine, “gösterilmiş kar” kullanıldı.
- “Fazla Para”sı olan herkes Yatırım Meleği ya da Teknik Hisse Yatırımcısı olarak görüldü. Çünkü Amerikan deyişi ile “hayvan pazarında beyne ihtiyaç yoktur”
- Bir süre elinde teknik hissesi olan herkes kendini “zengin” ve “yıllık % 20-50 arası gelir alabilecek” zannetti.
Asıl komik olan, “İnternet Oyunu” oynayan 30’un altındaki herkes, kafasındaki kabataslak şeyleri anlattığı, 30’un üstündeki kişilerden (tam olarak anlamadıkları halde) para bularak bir gecede milyoner olabiliyordu. Çünkü;
- a) 30’un üstündeki bu insanlar birşeyleri kaçırmış olmak istemiyorlardı,
b) Karşılarındaki adam Jim Clark veya David Weatherall olabilirdi,
c) Fazla yuvarlak düşünüyorlardı.
Bütün bunları söyledikten sonra, geçmişe bir giriş dönemi olarak bakmak mümkün. Ama hala 14 Nisan 2000’de başlayan, marketleri aşağı doğru çeken ve köpüğün patlamasına yol açan durum tam olarak incelenmiyor. 11 Eylül 2001 felaketi, ülkeyi durgunluğa ve belirsizliğe çekti. Çok daha akıllı uslu analizler olmalıydı. Sadece New York’taki yıkım 40 Milyar $ civarı. Zaten ekonomiyi fena halde vurdu. Tabi bu, sigorta oranlarının çok fazla yükselmesi nedeniyle tüm küçük girişimcileri etkileyecek. Artık kesinlikle sihir yok.
3 bölümlük bu yazının devamı için tıklayınız
Kaynak : 