28 kasım 2008’de ihalesi yapılan 3G lisansları[1] öncesinde, BTK tarafından ihale sözleşmesine konulan ARGE maddesi hayli tartışmaya neden olmuştu[2].
BTK, 3G lisansı alacak operatörlere ya da onlara % 40 üzerinde altyapı sağlayacak olan üretici firmalara, ARGE teşkilatı kurma ve 3 yıl boyunca artan sayıda mühendis istihdam etme şartı getirmişti[3].
Bu şart çeşitli itirazlarla karşılandı. Mesela “3G’de artık yapılacak yeni bir şey kalmadı” ya da “3G operasyonunun maliyetini arttırır” gibi konular en çok tartışılanlar arasındaydı[2]. Ama itirazlara rağmen, ARGE şartı kaldırılmadı. Bu olayların üzerinden de nerdeyse (ilk tartışılmaya başladıktan sonra) 2,5-3 yıl geçti.
Bu hafta Çin’li telekom üreticisi Huawei firmasının kurduğu ARGE merkezinin 1.yıl dönümü nedeniyle bir değerlendirme toplantısı yapıldı[4]. Bu nedenle Huawei’den hareketle “ARGE şartı” nasıl çalışmış birlikte bakalım:
Huawei’ye Göre, Türk Mühendislerinin, Verim ve Kaliteleri, Maaş Yüksekliğini Karşılıyor
Cebit sırasında, Hannover’de, Huawei Global Kurumsal İş çözümleri Başkan Yardımcısı Fu Yan ve Türkiye Genel Müdürü Philip Liang’ın birlikte katıldıkları bir basın toplantısı vardı. Bu basın toplantısının tamamını videosu ile yayınlamıştık[5]. O toplantıda (videodan da bu ifadeyi göreceğiniz üzere), Genel Müdür Liang, turk-internet.com’un suali üzerine
Özellikle Türk mühendis arkadaşlarımızın çalışma performans ve dayanıklılıkları çok yüksek. Belki Türkiye’deki mühendis başına düşen maliyet yüksek ama mühendislikteki kalite bunu karşılıyor.
demişti. Batıda, özellikle ABD’de, (kongreden geçen offshore outsourcing yasası ile), 1985’lerden itibaren yazılım işleri başta olmak üzere pek çok işin doğuya verilmesi (outsource) başladı. İş almak için çok özendiğimiz bu pazardan, hepimizin bildiği gibi, Hindistan ve Çin’in aldığı pay çok yüksek. Çünkü Çin’li ve Hint’li mühendislerin maaş düzeyleri çok çok düşük[6].
Örneğin, kolejden mezun olup, çalışmaya başlayan ve başlangıç seviyesindeki bir programcı ABD’de yılda 50-60.000 $ arası kazanırken, Çin’de bu rakam yılda 5.000-6000 $ arası. Hindistan da ise 8-10.000 $ arası olarak şekilleniyor. Bu rakam Türkiye için ise 20.000 $ (herşey dahil) seviyesinde. İşte Genel Müdür Liang’ın dikkati çektiği maaş farkı buydu.
Ama enteresan olan, Genel Müdür Liang’ın Türk mühendislerinin “kaliteli ve verimli çalıştığı”na dair bir fikre ulaşması. Üstelik bu düşünceyi sadece Liang’ın ağzından duymadık. Vodafone Avrupa Başkanı Michel Combes de[7][8], 1,5 ay önce düzenlenen bir toplantıda benzer cümleleri kurdu.
Huawei ARGE Merkezinden 20 Ülkeye Proje Yapıyor
Aslında Huawei, ARGE merkezini, ihale şartnamesine göre yerine getirmesi gereken şartları gerçekleştirmekte zorlanacağı ölçüde geç açmıştı. O günlerde bu durum çeşitli “isteksiz oldukları” benzeri spekülasyonlar yaratmıştı[9]. Ancak bugün bakıldığında, Huawei İstanbul’a bir merkez açmaktan gayet memnun gözüküyor.
Mesela 2010’da 15 milyon $ (maaşlar, ekipmanlar vs dahil) olarak verilen ARGE merkezine yatırımın, bu yıl 25 milyon $’a yükseleceği belirtiliyor.
Huawei’in ARGE merkezinde 2011 itibariyle 350 mühendis çalıştığını ve bu mühendislerin % 10 kadarı dışındakilerin ilk defa telekom konusunda işe alındığını öğrendik.
Bu genç mühendislerin bugün 20’den fazla ülkeye proje ürettiği, bu ülkeler arasında Şili’nin bile olduğu notlar arasında.
Huawei’in belirttiği bir başka not da, Türkiye’deki ARGE merkezinin gelirinin tamamına yakınının Uluslar arası projelerden geliyor olması[4].
2 Üretici Firma Ericsson ve Huawei, Türkiye’de ARGE Merkezine Sahip
3 G ihalesinden sonra, ilk etapta, operatörlere % 40 üzerinde 3G altyapısı sağladıkları için (operatörlere mal satma sırasında öyle anlaşıldığı için) Ericsson ve Huawei, ARGE merkezi şartına muhatap oldular. Bu şartı, Ericsson Bizitek firmasını satın alarak aştı[10]. Huawei ise yukarda bahsettiğimiz gibi, gecikmeli de olsa ARGE merkezi açtı[9].
Bu konuda da bir yorum hatırlatalım; açılış sırasında operatör sektöründen üst düzey bir kişi ile sohbet etme olanağı bulmuştum. Bu kişi bana, Huawei’in uzunca bir süre şirket alımını düşündüğünü ve bu nedenle vakit kaybettiğini ama sonunda Yönetim Kurulu’ndan çıkardığı stratejik bir kararla açtığı merkezin sıfırdan ARGE yapacağını, bu nedenle ülkemiz için hazır bir şirketin satın alınmasından, daha iyi bir şans olacağı düşüncesini iletmişti.
Ancak, her 2 üreticinin ARGE merkezi yatırımı yapmalarına rağmen, hemen arkasından operatörlerin de kendi ARGE merkezlerini açtığını (daha doğrusu ağırlık verdikleri) gördük.
Bu nedenle de, bugün 2 üretici firmanın ARGE merkezlerinin daha çok proje bazlı ve entegratör tipi bir çalışma yaptığı görülüyor[5][11]. Zaman zaman bu konuda sohbetlerde, ARGE çalışmalarının tamamını üstlenmeyi tercih ettikleri şeklinde bir ifade duyuyoruz. Ancak operatörlerin farklılık yaratmak istediklerini sanıyoruz.
[1] 3G’de Beklenen Oldu, A Lisansı Turkcell, B Lisansı Vodafone, C Lisansı Avea Aldı
[2] Google, Gençlik, 3G ve ARGE
[3] 3G İhalesinde Yolu Açan Yetkilendirme (2008) Bakanlar Kurulu’nda Onaylandı
[4] Huawei Türkiye ARGE Merkezinin 1.Yılını Değerlendirdi
[5] Türk Telekom Pazarının % 40’ına Sahip Olan Huawei Cebit 2011’den Bilişim Firmalarına Meydan Okudu
[6] ABD’de Bilişim Hizmetleri 1/4’ü Outsource Edilecek-2
[7] Oksijen, Vodafone’un Küresel Inovasyon Merkezi Oldu
[8] Michel Combes :Oksijen gibi Türkiye ve Grup için Pek Çok Proje Gerçekleştiren bir Merkeze Sahip Olmaktan Gurur Duyuyoruz
[9] Huawei Türkiye Ar-Ge Merkezi Sonunda Açıldı
[10] Ericsson, Bizitek’i Bünyesine Kattı
[11] Ericsson-Bizitek, Bölgesel Sistem Entegratörü Olacak
Kaynak : 