Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bugün bir karar açıklayarak, Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ’ye tahsisli 0522 310 xxxx bloğunda yer alan 10.000 adet mobil numaranın geri alınacağını açıkladı. Mobilsad Derneğinin şikayeti üzerine başlatılan inceleme sonucunda alınan bu karar Resmi Gazete’de yayımlanan Numaralandırma Yönetmeliği’nin “Tahsisli numaraların geri alınması”? başlıklı 19’uncu maddesine dayandırılmakta.
BTK’nın yayınladığı karar oldukça kısa ve gerekçeler net bir biçimde açıklanmıyor. Konuyla ilgili olarak ulaştığımız Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ yetkilileri de kendilerine gerekçeli bir karar ulaşmadığını belirterek, konuyla ilgili detayları ancak önümüzdeki günlerde iletebileceklerini söylüyorlar.
Diğer yandan bu tahsisle ilgili olarak diğer uydu telefon operatör şirketlerinin 3 yıldan bu yana BTK’ya iletilen şikayetleri bulunuyor. Bu şikayetler, “Türkiye’de istasyon kurmamış olmak (istihdam ve yatırım yapmamış olmanın yanında daha önemlisi Milli güvenliğe aykırılık)” ve “haksız rekabet” gibi gerekçelere dayandırılmaktaydı ama iptale yol açan incelemeyi başlatan bunlar olmadı, katma değerli servis veren 200 kadar firmanın kurduğu Mobilsad Derneğinin yaptığı “sohbet hatları” şikayeti oldu.
Sohbet hatları olarak isimlendirilen servis, seks konulu sohbetlerin yapıldığı hatlar olarak biliniyor ve 2 yıl önce bir milletvekilinin şikayeti ile başlatılan BTK çalışmaları sonucunda bu konuda, sektörün katma değerli servis veren firmalarını üzen bir takım kararlar alınmıştı ama buna karşın anılan şirket servis vermeye devam ediyordu.
Şikayet ekim 2010’da yapıldı. İnceleme, denetleme ve karar alınması, görüldüğü gibi 1 yıldan fazla sürdü. Karar sonunda şimdi açıklandı ve “zararın neresinden dönülse” ifadesi ile de karşılansa, Türkiye’de bu konuda yatırım yapmış diğer firmaların zarar gördüğü belirtiliyor. Şirketin 3 yıldan bu yana elde ettiği kazancın, BTK tarafından verilen ceza olan 200.000 TL’nin 10-15 katı olabileceği tahminleri yapılırken, BTK’nın 3 yıl önce yaptığı tahsis konusunda, sektörde yapılan yorumlar 3 türlü;
- Yapılan tahsis o gün de, bugün de hukuka aykırıydı
- Ama en önemlisi; nedense ihale yapılmadan tahsis yapılmıştı
- Buna rağmen firmanın tahsis sonrası yaptığı iş, bu tahsis konusunda değil, daha pahalı servisler yani başka işlerdi (sohbet dahil katma değerli servisler)
Tahsisi geri alınan 10.000 adet 522’li numara, NMT teknolojisine ait. Sanıyoruz ki çoğumuz NMT teknolojisine aslında seyahat firmalarına bağlı otobüs firmalarının camlarında gördüğü 0522 kodu nedeniyle aşinadır.
Kurulduğu yıllarda sadece araç içinde kullanılması nedeniyle araç telefonu olarak bilinen NMT (Nordic Mobile Telephone), 1981 yılında oluşturulan ve GSM’nin ataları arasında yerini alan bir mobil network teknolojisi. Bu teknolojiyi geliştirin ve ilk uygulamaları başlatanlar da adından anlaşılacağı üzere İsveç, Finlandiya gibi Nordik yani kuzeydeki ülkeler. NMT mobil telefon şebekesinin, Telekomünikasyon Kurumu’nun almış olduğu karar gereği 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren hizmet dışı bırakılmasının ardından 20.000 kadar numara ile boşa çıkan söz konusu 0522 ulusal alan kodu, Thuraya adlı Birleşik Arap Emirlikleri firmasının temsilcisi olan Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş.’ye tahsis edilmişti.
BTK’nın açıkladığı “geri alma” kararının metni şöyle:
10/11/2008 tarih ve 27050 sayılı 1’inci mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun Görev ve Yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesi, “Ulusal numaralandırma planı” başlıklı 31’inci maddesi, 27/06/2009 tarihli ve 27271 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Numaralandırma Yönetmeliği’nin “Tahsisli numaraların geri alınması” başlıklı 19’uncu maddesi, 08/06/2011 tarihli ve 2011/DK/289 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Kararı ve ilgili diğer mevzuata istinaden; Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ’ye tahsisli 522310xxxx bloğunda yer alan 10.000 adet mobil numaranın geri alınması hususuna karar verilmiştir.
BTK’nın kararına gerekçe olarak gösterdiği Numaralandırma Yönetmeliği’nin “Tahsisli numaraların geri alınması” başlıklı 19’uncu maddesi oldukça geniş kapsamlı. Bu maddeye göre tahsisli numaraların geri alınmasında gerekçe olarak Millî güvenlik, kamu düzeni ve acil durum ihtiyaçlarının gerektirmesi, taraf olunan uluslararası kuruluşların düzenlemelerine uyum gerekliliği, ilave numara kapasitesi ihtiyacının zorunlu kılması ve numara tahsisinin dayanağını teşkil eden bilgi veya belgelerin yanlış veya yanıltıcı olduğunun tespit edilmesi gibi gerekçeler sıralanmakta.
BTK’nın gerekçeler arasında gösterdiği 08/06/2011 tarihli ve 2011/DK/289 sayılı kararı ise yine Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ’ hakkında yürütülen bir soruşturma ve firmaya verilen cezaları göstermekteydi. İlgili kararda verilen cezalar canlı sohbet hizmetlerinin 900’lü hatlar yerine 522’li hatlardan verilmiş olması, uydu kümesi kullanılarak sunulması gereken telefon hizmetinin, uydu kümesi kullanılmaksızın sunuluyor olması ve Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ’nin BTK’ya yanlış bilgi ve belge verdiğinin tespit edilmiş olması nedeniyle verilmişti.
Ancak Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ’ye tahsis edilmiş numaraların geri alınmış olmasının başka gerekçeleri olduğu da iddia edilmekte. Hatırlayacağınız üzere CHP eski Grup Başkanvekili Kemal Anadol, 2010 yılı Ekim ayında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın yanıtlaması istemiyle TBMM’de bu firmayla ilgili bir soru önergesi vermişti. Henüz cevaplanmamış olan bu önergede, Anadol şu soruları yöneltiyordu:
- “Terör örgütü PKK’nın da elinde bulunan ve santrali yurt dışında olduğu için müdahale edilemeyen 0522 alan kodlu uydu telefonlarının dinlenebilmesine yönelik olarak Genelkurmay Başkanlığı Elektronik Sistemleri Komutanlığı’nın dinleme cihazı aldığı ve kullandığı yönündeki haberler doğru mudur?
- NMT mobil telefon şebekesinin, Telekomünikasyon Kurumu’nun almış olduğu karar gereği 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren hizmet dışı bırakılmasının ardından boşa çıkan söz konusu 0522 ulusal alan kodu, Thuraya adlı Birleşik Arap Emirlikleri firmasının temsilcisi olan Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş.’ne ne zaman tahsis edilmiştir?
- Birçok ‘Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Kararı’ ilgili kurumun web sitesinde ‘kurul kararları arşivi’ bölümünde yayınlanırken, 0522 ulusal alan kodunun Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş.’ne tahsisiyle ilgili kararın yayınlanmadığı görülmektedir. Söz konusu karar herhangi bir yerde yayınlanmış mıdır? Yayınlandıysa nerede ve hangi tarihte yayınlanmıştır? Yayınlanmadıysa, bu gizliliğin gerekçesi nedir?
- Söz konusu alan kodu tahsisi için herhangi bir ihale açılmış mıdır? Söz konusu tahsis için Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş.’den herhangi bir ücret alınmış mıdır? Alındıysa bu ücret ne kadardır?
- Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş.’nin sahibi olan Birleşik Arap Emirlikleri kökenli Thuraya firmasının Oger Telecom ya da Saudi Telecom firmalarıyla bir ilişkisi var mıdır?
- Söz konusu firma 0522 ulusal alan kodunu kullanarak telefon cihazı satışı yapabilmekte midir?
- Türkiye’de yer istasyonu bulunmayan Teknomobil Uydu Haberleşme A.Ş. firmasına ulusal alan kodu tahsis edilmesi ve telefonlarının satışına izin verilmesi haberleşme güvenliği açısından sakıncalı mıdır?
- Türkiye’de uydu yer istasyonu olmayan, herhangi bir altyapısı bulunmayan bu işletmecilerin sattığı telefonlar, gerekli görülürse ve mahkeme kararı olursa ‘yasal olarak’ dinlenebiliyor mu? Dinlenebiliyorsa bu, hangi yöntemler kullanılarak yapılabiliyor?”
Anadol’un bahsettiği konulardan ilki, PKK tarafından bu telefonların dinlenebildiği iddiası ile ilgili. Bu konu bugün daha da önemli, çünkü bu ay içinde, Ulaştırma Bakanlığı tarafından, devletin vali ve kaymakamları için alınacak olan ve acil – afet durumlarından kullanılması planlanan telefonlar için bir ihale açılacak. Sektörde yapılan yorumlar şu şekilde:
- Thuraya Türkiye içinde bir istasyon kurmadığı için, sinyaller yurtdışındaki bir istasyona gitmek zorunda. Bu da yukarı çıkan sinyalin kolaylıkla dinlenebilmesi anlamına geliyor.
- Telefonların FDMA gibi kırılması kolay modülasyona sahip olması, dinlenmesi konusundaki diğer bir sakınca.
Bu ihale konusunda yarın başka bir haber yayınlayacağız. Ayrıca, yukarıda da bahsettiğimiz üzere, Teknomobil Uydu Haberleşme AŞ ile görüşerek kendilerinden bilgi talebinde bulunduk. Bu firmadan veya BTK’dan gelen açıklamaları yayınlamaya ve konuyu yakında takip etmeye devam edeceğiz.
Kaynak : 