Turkcell’in IranCell lisans iptalinden 6 yıl sonra, konuyla ilgili yeni bilgi ve belgelerin gün ışığına çıktığını açıklayarak Güney Afrikalı operatör MTN’e ABD’de bir dava açtığı haberini Mart ayı sonlarında okuyucularımızla paylaşmıştık [1]. İlk etapta suskunluğunu koruyan MTN, geçtiğimiz günlerde bir basın açıklaması yaptı. MTN CEO’su Sifiso Dabengwa, haklarındaki rüşvet ve komplo teorilerini yalanlıyor. Ancak bu konudaki dava ABD’de sürmekte.
MTN CEO’su Sifiso Dabengwa yaptığı basın açıklamasında İran’da GSM lisansı elde etmek için yasadışı yollar denediklerini ve İran’a silah sözü verdikleri iddialarının tamamen temelsiz iftiralar olduğunu ileri sürmekte. Dabengwa imzalı açıklamada MTN’in lisans almak için Güney Afrika’nın dış politikalarını asla yönlendirmediği ve bu iddiaların Güney Afrika hükümeti tarafından da yalanlandığı belirtiliyor. Ancak MTN hakkındaki iddialar oldukça ciddi ve Turkcell konuyu ABD’de yargıya taşımış durumda.
Turkcell, 2004 yılında İran’da düzenlenen ilk özel mobil iletişim lisansı ihalesine yerel ortaklarıyla birlikte IranCell adı altında girmiş ve bu ihaleyi kazanmıştı. Ancak ihalenin sonuçlanmasından bir süre sonra, bir takım sorunlar ortaya çıkmaya başladı. İran yönetimi, önce yeni bir yasa çıkartarak IranCell ortaklık yapısındaki Turkcell’in hisselerini %49’a indirtmeyi başardı. Sonrasında ise yine İran yönetimi IranCell’in lisans anlaşmasından kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğine karar vererek Turkcell’in ihale ile aldığı lisansı iptal etti ve bu lisansı MTN adlı Güney Afrikalı operatöre verdi.
Irancell MTN adıyla İran’da faaliyete başlayan bu yeni mobil operatör, lisan anlaşmasını kazandığı günden bu yana pek çok tartışmalara sebep olmakta. Bu tartışmaların başında ise Irancell’in ortaklık yapısı geliyor. İran yönetiminin çıkarttığı “yabancı yatırımlar %50’den az hisse sahibi olabilir” kararı bu girişim için de geçerli ve şirketin %49’u Güney Afrikalı MTN firmasına ait. Irancell’in %51 hissesine ise İran Elektronik Kalkınma Şirketi (IECD) sahip. IECD’de ise anahtar hisseler, İran Elektronik Endüstrisi grubuna ve Mostazafan Vakfı’na ait. Tartışmalara sebep olan da zaten bu iki yapılanma ve MTN ile olan işbirliklerinin ardında yattığı söylenen nedenler.
İran Elektronik Endüstrisi (IEI), İran devletine ait olan ve Savunma Sanayi üzerine uzmanlaşmış bir silah geliştirme grubu. İran yönetimi tarafından İran Devrimi ve İran – Irak savaşı sonrasında şekillendirilen bu organizasyon temelde savaş merkezli ürün ve servisler geliştirmekten sorumlu. Kendi içinde pek çok alt şirketten oluşan IEI aynı zamanda İran’da elektronik sektörünün en büyük ticari holdingi durumunda.
MTN’in ortağı olan IECD’deki diğer anahtar hissedar ise Mostazafan Vakfı. Bu vakıf, vergi muafiyetine sahip bir kurum ve devletin elinde olan İran Ulusal Petrol Şirketi’nin ardından İran’daki en büyük ekonomik yapı olarak nam salmış durumda. İran Devrim Muhafızları ile yakından ilgisi olan bu Vakıf, 200.000’in üzerindeki personel gücü ve 350’den fazla alt şirketi ile tarım, endüstri, turizm ve ulaştırma başta olmak üzere pek çok farklı sektörde faaliyet göstermekte.
Turkcell’in İran’daki ihaleye girip kazanması, sonradan ortaklık yapısında hisse azaltımına gitmek zorunda kalması ve ardından da “belirli şartları yerine getirmediği”gerekçesiyle lisansının elinden alınması şeklinde gelişen sürecin aslında yukarıda bahsettiğimiz İran Savaş Sanayi ve Mostazafan Vakfı nedeniyle gerçekleştiği ileri sürülmekte. Ortaya atılan iddialar, MTN firmasının Turkcell’in kazandığı lisansı elinden almak için çeşitli silah pazarlıkları yaptığı, rüşvet verdiği ve Turkcell’e karşı bir komplo kurduğu yönünde.
MTN CEO’su Sifiso Dabengwa, şirketinin bu tür oyunlara girdiği iddialarını net bir biçimde reddediyor. Ancak iddiaların ve belgelerin güçlü olması nedeniyle, Turkcell sadece bu konuda imalar yapmak yerine olayı 6 senenin ardından ABD mahkemelerine taşımış durumda. Gelişmeleri takip ediyor olacağız.
[1]-Turkcell, İranCell İptalinden 6 Yıl Sonra MTN’e Dava Açıyor
Kaynak : 