İnternetin yayılması ile birlikte, pek çok işlem gibi ticari ya da hukuki süreçlerin de internete yani elektronik ortama taşınması daha çok düşünülür oldu. Bu hem işleri kolaylaştırıyor, hem de kayıt altına almada daha kesin bilgiler elde ediliyor (her evrenin tarih/saat kaydı gibi).
Geçmiş yıllarda Facebook üzerinden yada Twitter üzerinden tebligat yapan Avustralya’lı ya da Amerika’lı mahkemeleri gördük. Ancak kayıtların ya da işlemlerin geçerliliği açısından, elektronik ortamdaki süreçlerin resmi olmaları gerekli. Bu nedenle de, son bir kaç yıldır tüm dünyada tebligatların elektronik olarak yapılmasına dair hukuki düzenlemeler yapılıyor.
Ülkemizde bu, 1 temmuz itibariyle yürürlülüğe giren, Yeni Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) ve de Tebligat Kanunu’na eklenen birer madde ile ve detayları da yönetmeliklerle düzenlenmiş durumda.
Ancak hukuki çevreler, KEP’in aynen 5070 sayılı elektronik imza kanunu gibi, ayrı ve özel bir kanunu olmasının daha doğru olacağı düşüncesindeler. Buna karşın; KEP yeni TTK ve Tebligat Kanunu içine eklenen elektronik tebligat başlıklı birer madde ile yürürlülüğe girmiş durumda.
KEP, Yeni TTK ile 1 temmuz 2012 itibariyle yürürlülüğe girdi. Yürürlülüğün başlamasından 2 ay önce de, kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcı (KEPHS) olmak için yetki alma süreci başladı. Ancak yasal tebligatların elektronik yolla yapılmasının önünü açan “Kayıtlı Elektronik Posta (KEP)” konusunda sürecin yavaş yürüdüğü belirtiliyor. 1 mayıstan 1 temmuza kadar herkes yürürlülüğe girecek mi diye bakıldı ama ekim sonuna geldiğimiz bugünlere kadar, PTT dışında henüz yetki alan veya başvuran yok.
Bu tür tebligatları halen kağıt ortamında ve fiziksel posta/kurye işlemleri ile yapan sigorta firmaları, bankalar gibi kuruluşlar, KEP operasyonlarının başlamasını istiyorlar. Çünkü operasyonun her adımının takibinde hukuki delil oluşturan bu süreç ayrıca belli oranda tasarruf da sağlayacak (hem kağıt, hem toplam maliyet). Ama KEP’in yasal tanımının yapılma şekli ve sürecin yavaş yürümesi dışında da başka eleştiriler var. Bunlar şöyle özetleyelim;
- 5070 sayılı elektronik imza ve 5809 sayılı elektronik haberleşme kanunları kapsamında işletmeci olanlar KEP konusunda yetki alamıyor. Bu nedenle elektronik imza sağlayıcı 3 firma ve Tübitak yetki alamıyor.
- PTT’nin ısrarlı bir tekel hakkı var. “Posta işi bizim işimiz, dolayısıyla resmi elektronik posta taşıyıcısı da biz olmalıyız” diyen PTT’nin yaklaşımının, bu işe girmek isteyen bazı firmaları ürküttüğü belirtiliyor.
- Ayrıca Noterler Birliği de, “Şimdiye dek ihtarnameler ve tacirler arası işlemleri biz yapıyorduk. Madem bu kayıtlı posta ile yapılacak, bu iş bizim işimizdir” diye düşünüyor. Noterler Birliğinin de altyapı çalışmaları gerçekleştirdiği bildiriliyor (detaylar için kendileri ile ayrıca bir haber yapacağız).
- Kayıtlı elektronik posta servis sağlayıcılığının çok ağır teknik yükümlülükler var. Mesela BS 10012.
Sonuç olarak A.Ş. firmaların, mevzuatı yeni oluşmuş, uygulamasında tereddüdler olan, PTT ve Noterler Birliği gibi 2 güçlü kuruluş tarafından tarafından domine edilceği belli olan, yasal mevzuat ve kişisel mahremiyet gibi nedenlerle teknik açıdan ağır sorumluluklar taşıyan bu iş dalını, girilebilir bir iş olarak görmediği ve yetki almak için başvurmadığı belirtiliyor. Dolayısıyla yürürlülükten itibaren 4 ay geçmesine karşın, şu an itibariyle Türkiye’de KEP hizmeti veren bir firma henüz yok.
KEP, Belgenin Kendisini Hukuki Hale Getiriyor, Nereden, Nereye, Ne zaman Gittiğini Kayıt Altına Alıyor
Ancak farklı düşünenler de var. KEP’i
Belgenin kendisini hukuki hale getiriyor. Taraflar arasındaki süreçleri kayıt altına alıyor. Nereden, nereye, ne zaman gittiğini KEP belirliyor.
Kağıtsız işlem yapıyorsunuz. Hem kağıttan, hem de arşivden tasarruf yapıyorsunuz. Bu nedenle de daha ekonomik. Bugünkü maliyet liralar düzeyindeyken, KEP’de kuruşlar seviyesinde maliyet var.
şeklinde tanımlayan ve KEP konusunda çok yakında hizmet sağlayıcı firma olmaya hazırlanan TürkKEP Genel Müdürü Yüksel Samast’a eleştirileri sorduk;
- 5070 sayılı kanunla yetkilendirilen e-imza servis sağlayıcılara ya da 5809 ile yetkilendirilen ISS’lere bu yetkinin verilmemesi çok doğru bir yaklaşım. Çünkü aksi durum, hem hakim, hem avukat olma durumu anlamına gelir. Burada önemli kayıtlar var; tarih/saat damgası gibi. Bunların farklı firmalar olması gerekli.
- BS yani İngiliz Standardı konusu ise dünyada bu konudaki en ileri standarttır. Malum ülkemizde henüz veri gizliliği konusunda yasal düzenlemeler tamamlanmadı. Bu konu da çok hassas güvenlik sorunları içeriyor.
Samast, KEPHS firmalarının bir hayli sorumluluğu olduğunu doğruluyor. Örneğin; KEP adresi alanlara, adres başına 100 MB disk alanı ayırma (dedicate) zorunluluğunu belirtiyor. Üstelik bu alandaki evrakların sadece yarım saat içinde süreç tamamlansa bile 20 yıl saklanma mecburiyeti var.
Samast, kendi araştırmalarına göre, Noterlerden yılda 3 milyon adet gibi işlem yapıldığını belirttikten sonra, KEP gönderecek limited, anonim ya da komandit firmaların maliyetinin, trafik bedeli (kaç tane gönderiliyor) ile ölçüleceğini ve ön ödemeli ya da faturalı tarifelerin olacağını anlatıyor.
Samast kayıtlı posta formatının, [email protected] formatında olacağını ama kendilerinin [email protected] turu bir adresi tercih ettiklerini belirtirken, Akbank, İşbankası gibi firmaların da kendi KEP adreslerini almak istediklerini ve Almanya’da mail adreslerinin, @firma.dmail.de şeklinde olduğunu örnek olarak veriyor.
Bu arada, KEP adresleri için hizmet sağlayıcı firmaların oluşturacağı ve güncel tutacağı bir ortak rehber olacağı belirtiliyor.
Konuyu incelemeye devam edeceğiz.
Kaynak : 