Türk Girişimciler Sıktı (Türkiye Artık Potansiyelini Kullansın)

Başlıktaki cümle bize ait değil[1] ama bir süredir sektörde konuşuluyor. Özellikle kendisi onlu milyon TL düzeyinde borçluyken, yatırım yapacağı edasıyla TV’da program yapanların ya da ortada bir şeyler yokken, bir takım manevralarla devlet büyükleriyle resim çektirip, kitap yazan kişilerin “yatırım dehası” ya da “girişimci dehası” havalarında dolaştığı ortamda, kimi kişiler şaşkınlıkla “nasıl olabiliyor?” diye soruyor.

Derken, bu cümlenin bir benzerini Bakan Binali Yıldırım’dan Bilişim-Telekom STK’larını biraraya getiren toplantıda ifade etti[2]; sektörün üsst düzeydeki yetkililerine “Artık marka çıkarın” dedi. Şimdi de, şubat ayında e-Tohum’un Antalya’daki Startup konferansına katılan Ben Rooney, Wall Street Journal’de aynı konuyu acımasız bir şekilde önümüze koyuyor[1].

Senelerce “ARGE için ortam yok, para yok” dedikten sonra, şimdi bir takım devlet destekleri var. Ama daha önemlisi Rooney’in yazısında işaret ettiği üzere, ülkemizde “yatırım yapacağı firma arayan” çok sayıda yatırımcı ilk defa bu kadar çok. Ama sonuç?

Rooney Antalya’da geçtiğimiz ay düzenlenen e-tohum start-up konferansı ile ilgili olarak yazdığı yazıya şöyle başlamış;

“Artık Türkiye sıkıcı olmaya başlıyor. Türk girişimcilerin Avrupa çapındaki startup konferanslarında ağırlandıkları, risk sermayadarlarının İstanbul çevresindeki yatırım olanaklarına baktıkları 2012 yılını Türkiye’nin yükseldiği yıl olarak alırsak, artık bu sermayedarların ofislerine dönüp, değerlendirme yapması ve yatırımlara başlaması lazım.”

Ben Rooney, Türkiye’nin teoride güçlü bir startup kültürü oluşturmak için herşeye sahip olduğunu söylüyor. Bu herşeyi de Avrupa’nın 6cı büyük ekonomisi olmak, 35 milyon internet kullanıcısına yani Avrupa’nın 5ci büyük online nüfusuna sahip olmak, büyük kredi kart kullanımı, sosyal medya kullanımında büyük kullanıcı sayıları ve genç nüfusun çokluğu şeklinde özetliyor. Buna karşılık şöyle devam ediyor;

Peki Türkiye nerde? Herkes artık Türk girişimcilerin ortaya bir şeyler koyması gerektiğini düşünüyor. Mr.Afra’ya göre yatırım aktivitesinin düşük olması bir semptom ama yatırım yapılacak çok az fırsat var ve risk sermayeleri ekosistemin büyümesi için beklemek zorundalar.

Ama Rooney’in makalesinin en vurucu bölümü en sonda;

Akdeniz kıyısında (Antalya’da) yapılan Startup Konferansında (e-Tohum düzenlemişti), içten içe (dipte) şu söyleniyordu ; artık daha az konuşma, daha çok hareket lazım. Her ülkede bir ulusal şampiyon gerekli, Finlandiya’nın Rovio’su var (Angry Bird’ün yaratıcısı şirket), İsveç’in Spotify’ı var. Ya Türkiye’nin nesi var?

Ben Rooney’e kızalım mı? Hayır çünkü doğruyu ifade ediyor. e-Tohum konferansları, ki sonuncusuna 600 kişinin katıldığı ve başarılı olduğu raporlanıyor. Bu konferanslar insanları ve yatırımcıları bir araya getirmekle birlikte alt toplama bakıldığında bir sonuç, çıkarılmış dünya çapında bir proje görülmüyor.

Girişimcilik Showları

Ama galiba bu girişimcilik-yatırım hikayesi bir nevi gösteri işine döndü. Çünkü bütün o TV programları, ortaya konulan projeler, konferanslar filan derken en alt satıra yani toplama baktığımızda, eski zaman masallarındaki gibi “az gittttiikk, uz gitttik, bir de baktık arpa boyu yol gitmişiz” olmuş. Ortada dişe dokunur bir şey yok.

Ama bu showlar yüzünden Wall Street Journal gibi bir dünya yayınında “Türkiye’de Dişe Dokunur Bir Proje Yok” içerikli makale çıkması, yatırım alabilecek olan gerçek projelerin önünü kapatabilecek, buraya gelmek için karar verecek yabancı yatırım firmalarını vaz geçirebilecek bir gelişme.

Bunu söylerken de sakın “Türkiye’de proje yok” dediğimizi sanmayın. Aksine son yıllarda çok önemli projeler görülüyor. Kosgeb’in, Tübitak’ın ya da diğer kurumların desteklediği ya da kendi kendine gelişen bu projelerden sadece 3 tane örnek verelim;

a. Hydratam (www.hydrotam.com) ; Tübitak desteği ile yapılan bu proje; denizdeki akıntıları simüle ediyor ve bunu “Bulut (dünyada ilk)” ortamında sunuyor. Bu proje ile denize dökülen petrol gibi sıvıların ya da denize verilen kanalizasyon giderinin nereye ne etki yapacağı hesaplanabiliyor. Projenin “bir ceset nereye vurur?” gibi çeşitli kullanımları mümkün. Bugünlerde de marinaların yapılması ya da büyütülmesi projelerinde, olası etki raporlarını ortaya koyuyorlar.

b. Hazelcast (Hazelcast.com) ; Hazelcast dağıtık veriyi (harita verileri, kuyruk sıralamaları) Java ile saklayıp, verimli bir şekilde kullanılmasını, yani performans sağlıyor.

c. SambaPos (www.sambapos.com) : SambaPOS ücretsiz olarak indirilip herhangi bir kısıtlama olmaksızın kullanılabilen Açık Kaynak Kodlu ve Dokunmatik Ekran destekli Restoran Programı projesidir. Aynı zamanda en çok dili destekleyen Türk yazılımı olduğunu iddia ediyor.

Girişimcilik Ortamı Değişiyor mu?

Rooney’in işaret ettiği diğer 2 husus Sina Afra ile Ali Dağlı’nın ağzından veriliyor. Ebay’de çalıştıktan sonra e-Bay’in Gittigidiyorcom’u satın almasına önayak olan Sina Afra, 2012’de çok gelişen e-ticaret alanı için bizim meşhur, “1 dönerci para kazanırsa, herkes dönerci açmaya başlar” hikayesini anlatıyor.

Hikayenin diğer bir yönüne ise, bir yatırım firmasında çalışan Ali Dağlı işaret ediyor. Dağlı ortaklık konusundaki kötü alışkanlıkları, “% 100’ü benim olsun” egosunu anlatıyor.

Afra’nın ve Dağlı’nın anlattıkları bir açıdan doğru olmakla birlikte, resmin bütünü değil ve artık o “dönerci açmaya meraklı” ve de “ortak olduğu firmanın tamamına sahip olmaya meraklı” nesil yerine yeni bir nesil geliyor. Zaten hem Afra, hem de Dağlı bu konuyu da vurguluyorlar. Bazı alışkanlıklar değişmeye başladı. Özellikle Y neslinin teknoloji merakı ve de herkesin gittiği yol yerine farklı olanı, nadir olanı arama merakı düşünülürse, ben de umutsuz değilim.

Ama Özgür Uçkan’ın yazısında ifade ettiği “risk sermayesine yönelik hukuki sorunları”[3] aşmak, show yapmak yerine gerçek projelerin ortaya konulabildiği ve çalınmadığı ortamları oluşturmak lazım. Galata Angels bu açıdan önemli bir yapı. Aynı şekilde 212 de iyi bir firma. Ancak projeler buraya ulaşmakta bazı zorluklar çekiyorlar. Bunları çözmemiz lazım. Bu konuda yazacaklarımız bitmedi. Bunu incelemeye devam edeceğiz.

[1] Time for Turkey to Realize Potential

[2] Binali Yıldırım, Bilişim-Telekom STK’ları ile Diyalog Yemeğinde Buluştu

[3] Risk Sermayesi Sektörünün Türkiye’deki Mevcut Durumu ve Engeller