Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) Aralık 2012’ye ait internetten yapılan ödeme rakamlarını paylaşmasının ardından Türk e-ticaret sektörünün 2012 toplamında 30.6 milyar TL’lik hacme ulaştığı ortaya çıktı. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre 2023’te e-ticaret 350 milyar TL’yi aşacak.
Rakamsal verileri bir kenara bırakıp şöyle bir etrafımıza bakacak olursak, her yaştan,her kesimden, eğitim durumu ve maddi durumu ne olursa olsun birçok kişinin internetten alışveriş yaptığını görebiliriz. İnternetten alışveriş yapanların sayısı hızla artmakta olsa da, yaptığı alışveriş sırasında veya sonrasında problem yaşayan ve hala ne yapacağını bilmediğinden herhangi bir hak talep etmeyen birçok kişi mevcut.
Bu durum akıllara şu soruyu getiriyor: Alışveriş yaparken sanal ortamdaki haklarımızdan ne kadar haberdarız?
Tüketici hakları, satın alma işlemi internet üzerinden olsun ya da olmasın, temel olarak 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile korunmaktadır.İlgili kanunda, tüketicilerin karşılaşabilecekleri ayıplı mal, ayıplı hizmet, sözleşmelerdeki haksız şartlar, taksitle satış, paket tur, kampanyalı satış, kapıdan satış, mesafeli satış, tüketici kredisi, kredi kartları, konut finansmanı,abonelik sözleşmesi, garanti belgesi,satış sonrası hizmetler, ticari reklamlar ve ilanlar gibi birçok farklı durum ayrıntılı olarak düzenlenmiş durumda.
Kanunda yer alan bu düzenlemelerin çoğu internet üzerinden alışveriş yapan tüketiciler için de geçerli.
Ancak, internet üzerinden yapılan satın alma işlemleri, 4077 sayılı Kanun’un 9/A maddesi ile şu an yürürlükte olan mevzuat uyarınca,”Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik”e tabi. 4077 sayılı Kanun’da mesafeli sözleşme, ”Yazılı, görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi ya da ifası kararlaştırılan sözleşmeler” olarak tanımlanıyor.
Peki bu düzenlemeler tüketiciye ne gibi haklar tanıyor?
İlgili Yönetmeliğin tüketiciye tanıdığı en büyük hak, cayma hakkı.Tüketiciler, Yönetmeliğin 7.maddesi uyarınca hiçbir sebep göstermeksizin satın almış oldukları mal veya hizmetten 7 gün içinde cayma hakkına sahip. Üstelik ödemiş oldukları ücretin de kendilerine iade edileceği belirtilmiş. Bu noktada dikkat edilmesi gereken şey, cayma hakkı süresi, malın teslimine ilişkin sözleşmelerde, tüketicinin malı teslim aldığı günden itibaren, diğer sözleşmelerde ise sözleşmenin akdedildiği günden itibaren işlemeye başlar.Satıcı veya sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on gün içerisinde ödenen toplam bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi tüketiciye hiçbir masraf yüklemeksizin iade etmek ve yirmi gün içerisinde de malı geri almak zorundadır.
Yönetmelikte, cayma hakkının kullanılmadığı sözleşmeler ile bu yönetmelik hükümlerinin uygulanamayacağı sözleşmeler de düzenlenmiş.Bu sebeple, tüketici alışveriş yaparken hukuki anlamda söylediğimiz hususlara dikkat etmelidir.
Satın alınan malın kusurlu olduğunu farkeden tüketici, sorunun giderilmesi için öncelikle satıcı veya kurumla görüşerek malın iadesi, malın yenisi ile değiştirilmesi, malın tamiri, malın özürü kadar değerinden indirilmesi gibi yasal haklardan birini kullanma yoluna gidebilir.
Bu görüşmelerden bir sonuç alınamazsa ilgili kanun ve yönetmelik gereği, satın aldığı malın değerine göre “Tüketici Sorunları Hakem Heyeti”ne başvurabilir. 01.01.2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru için alt parasal sınır 1.191,52 TL,Büyükşehir statüsünde bulunan illerde faaliyet gösteren il hakem heyetlerinin uyuşmazlıklara bakmakla görevli ve yetkili olmalarına ilişkin alt parasal sınır ise 3.110,58 TL olarak tespit edilmiştir.
Malın değerinin belirtilen tutarın altında olduğu ihtilaflarda Tüketici Hakem Heyetleri’ne başvurulması zorunludur. Malın değeri belirtilen tutarın üstünde ise, uyuşmazlıklar için hakem heyetlerine başvurulabileceği gibi tüketici mahkemesine de başvuru yapılabilmektedir. Başvurular, tüketicinin mal veya hizmeti satın aldığı veya ikametgâhının bulunduğu yerdeki tüketici sorunları hakem heyetine veya tüketici mahkemesine yapılmalıdır.
Yasal düzenlemelerle haklarımız korunuyor olsa da, internet üzerinden mal veya hizmet almak isteyen bir tüketici mağdur olmak istemiyorsa öncelikle dikkatli ve bilinçli hareket etmelidir. Satıcı veya sağlayıcı ile sözleşme yapılırken, en azından sözleşmenin esaslı şartını oluşturan hususlarda satıcı ya da sağlayıcı kurum tarafından gerekli bilgilendirmeyi almaya dikkat edilmelidir. Özellikle, satıcının ismi, adresi ve telefonu, satın alınan mal veya hizmetin özellikleri, ödenecek bedelin ve ödeme şeklinin ayrıntısı, kargo ücretinin kime ait olacağı, garanti şartları ve benzeri hususların sözleşmede yer almasına özen gösterilmelidir. Bu sayede karşılaşılabilecek herhangi bir problemde karşımızda muhattap bulmanız mümkün olabilecektir.
Dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli nokta, internetten satın alınan ürün tarafımıza ulaştığında kargo görevlisinin yanında gerekli kontrolleri yapmak ve eğer herhangi bir hasar,ayıp mevcut ise paketi teslim almadan, tutanak tutturarak iade etmektir.
İadenin ardından,yukarıda belirttiğimiz gibi, satıcı veya sağlayıcı ile sorunun giderilmesi için görüşmeli ve sonuç alınamazsa çekinmeden yasal haklarımızı kullanmalıyız.Ayrıca, Tüketici Dernekleri nezdinde ve sosyal medya aracılığı ile de şikayetlerinizi dile getirmeyi unutmayın.
Kaynak : 