18 MAYIS 2013, İSTANBUL – İstanbul’da düzenlenen nehirler konferansına Güney Amerika, ABD, Ortadoğu, Avrupa ve Afrika’dan katılan baraj mağdurları ve uluslararası sivil toplum kuruluşları Ilısu gibi dev barajların ‘temiz’ enerji olmadığını somut örneklerle ortaya koydu.
Geçtiğimiz yüzyıl dünyanın büyük nehirlerinin yarısından fazlasının üzerine 50 binden fazla baraj inşa edildi. Bunun sonucu olarak doğa ve kültürel mirasa geri dönüşü olmayan ciddi zararlar verildi ve milyonlarca insan yurtlarından oldu. Avrupalı şirketler AB’nin katı çevre ve insan hakları kanunları nedeniyle, kendi ülkelerinde gerçekleştirmeyi hayal bile edemeyecekleri Türkiye’deki Ilısu ve Brezilya’daki Belo Monte gibi dev barajları gelişmekte olan ülkelere ‘temiz’ enerji çözümü diye sunuyor. (1).
Konferansta bir sunum yapan Amazon’daki Belo Monte barajının yapımına karşı mücadele veren Brezilya’nın önde gelen yerli liderlerinden olan Kayapo Şefi Megaron Txucarramae, Türkiye’ye Ilısu barajına karşı mücadele eden Hasankeyif’lilere destek vermek için kızıyla birlikte geldiğini belirterek şunları söyledi:
“Ekonomik kalkınma bahanesiyle, baraj endüstrisi ve Brezilya hükümeti bizim yüzyıllardır süren hayat tarzımıza son vermek istiyor. Bu baraj projesi kendini demokratik diye tanımlayan Brezilya hükümeti tarafından bize zorla dayatılıyor. Biz, hayat tarzımızı ve doğamızı korumak için mücadeleye devam etmekte kararlıyız. Aynı zamanda on binlerce insanı yerinden yurdundan edecek olan Ilısu barajına karşı mücadele eden dostlarımızla dayanışma için buradayız.“
Belo Monte barajı, Amazon havzasında 668 kilometre karelik bir alanı sular altında bırakacak, birçok canlı türünün yok olmasına neden olacak ve 40 binin üzerinde insan evlerini terk etmek zorunda kalacak.
Doğa Derneği Hasankeyf Kampanya Koordinatörü Dicle Tuba Kılıç, Ilısu Barajı’nın da benzer sonuçlar doğuracağını, UNESCO Dünya Kültür Mirası kriterlerinden onda dokuzunu karşılayan dünyadaki tek yer olan Hasankeyf ve Dicle Vadisinin sular altında kalacağını ve 35 binin üstünde insanın yaşadığı topraklardan uzaklaştırılacağını söyledi (2).
Ilısu barajının inşaatı Danıştay’ın geçtiğimiz Ocak ayında aldığı yürütmeyi durdurma kararına rağmen devam ediyor. (3). Barajın etkileri Irak’taki Basra bataklıklarına kadar hissedilecek.
Saddam gitti Ilısu Barajı geldi…
1990’lı yıllarda, Körfez Savaşı sırasında ABD ile ittifak kuran Su Bedevileri’ni cezalandırmak amacıyla bataklıkları kurutan Saddam Hüseyin’in devrilmesinden sonra, Ortadoğu’nun bu en büyük sulak alanının kurtarılması için gerçekleştirilen harekete öncülük eden Dr. Azzam Alwash, konferansta yaptığı konuşmada, büyük mücadelelerle kurtardıkları Basra Bataklıkları’nın Ilısu Barajı nedeniyle yeniden yok olma tehdidiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Irak’ın güneyindeki Basra bataklıklarının kurtarılması için yaptığı çalışmalar nedeniyle 2013 yılı Goldman Çevre Ödülü’nü alan Dr. Azzam Alwash
“Ortadoğu’daki su kaynaklarımızı bölgesel ilişkileri ve dostlukları sağlamlaştırmak için kullanmalıyız. Su barış için bir araç olabilir. Yaşamları Dicle Nehri’ne bağlı olan toplumlara ve diğer canlılara saygı göstermeliyiz”
dedi. Konferans katılımcıları 20 Mayıs’ta Diyarbakır’ı ertesi gün de Hasankeyf’i ziyaret ederek, yerel gruplar ile görüşecek ve Damocracy belgeselinin gösterimlerine katılacak. Belgesele de ismini veren uluslar arası DAMOCRACY hareketi, aralarında Doğa Derneği’nin de olduğu 15 ulusal ve uluslarası doga koruma ve su hakkı konularında çalışan sivil toplum kuruluşundan oluşmaktadır.
1. Birçok kalkınmakta olan ülkede yapılmak istenen baraj projelerinin arkasında Avrupalı şirketler bulunmaktadır. Brezilya’daki Belo Monte Barajı’nın arkasında Fransız Alstom, Alman Voith, ve Türkiye’deki Ilısu Barajı projesine de dahil olan Avusturyalı şirket Andritz Hydro bulunmaktadır.
2. İstanbul Üniversitesi’nde görev yapmakta olan ve ayrıca ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Milli Komitesi) Türkiye eski başkanı olan Prof. Zeynep Ahunbay’ın hazırladığı rapora göre, Hasankeyf ve Dicle vadisi, Dünya Kültür Mirası statüsü için gereken kriterlerden onda dokuzunu karşılamaktadır.
3. Danıştay 14. Dairesi, Ilısu Baraj Projesi’nin Çevre Etki Değerlendirmesinden (ÇED) muaf tutularak inşa edilmesine karşı dava açan TMMOB Mimarlar ve Peyzaj Mimarları Odaları’nı haklı bularak yürütmeyi durdurma kararını 7 Ocak’da davacılara tebliğ etti. Danıştay’in bu kararı karsisinda baraj inşaatını durdurmak yerine Çevre Bakanlığı 5 Nisan’da Çevre Etki Değerlendirme (ÇED) yönetmeliğini degistirerek Ilisu’yu CED’den muaf tuttugunu acikladi. Bunun uzerine Doğa Derneği ve diğer sivil toplum örgütleri Bakanlığa yeni davalar açmaya başladılar.
Kaynak : 