Cumhurbaşkanı tarafından 4 kasımda onaylanan e-Ticaret yasasına[1] yönelik bazı tartışmalar başlamış durumda. e-Ticaretle ilgili düzenlemeleri Avrupa Birliği uyum çerçevesinde yeniden ele aldığı bildirilen, tasarı, genel itibarıyla kişisel verileri korumayı, iletişimin gizliliğini sağlamayı ve tüketiciyi e-ticarette korumayı amaçlamış. Ancak bazı konularda e-ticaret firmalarını zorlayacağı da düşünülüyor. Şimdi kısaca maddeleri gözden geçirelim;
Bilgi verme yükümlülüğü
Her konuda olduğu gibi, e-Ticaret konusunda da ilk günden dolandırıcılar türedi. Mesela, yüksek fiyatlı olmayan, çoğunlukla seks malzemeleri satıyormuş gibi gözüken gecekondu e-ticaret siteleri mevcut. Bunlar 1-2 ay boyunca yayında kalıp, sonra ortadan yok oluyorlar. Bu arada sipariş verenler ise, para ödedikleri ile kalıyorlar. Çünkü, gerek seks malzemesi satın aldıkları gözükmesin, gerekse ödediklari para fazla olmadığı için polise gitmeyebiliyorlar.
Bu madde ile belki birazcık güvenlik sağlanıyor, çünkü sözleşme, açıklık vs geliyor ve bunu yerine getirmeyen hizmet sağlayıcıya 1,000-5,000 TL arası ceza öngörülüyor. Ama hala tüketicinin uyanık olması ve bu tür bilgilerin olmadığı sitelerden alışveriş etmemesi lazım ;
MADDE 3- (1) Hizmet sağlayıcı, elektronik iletişim araçlarıyla bir sözleşmenin yapılmasından önce;
- a) Alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgilerini,
b) Sözleşmenin kurulabilmesi için izlenecek teknik adımlara ilişkin bilgileri,
c) Sözleşme metninin sözleşmenin kurulmasından sonra, hizmet sağlayıcı tarafından saklanıp saklanmayacağı ile bu sözleşmeye alıcının daha sonra erişiminin mümkün olup olmayacağı ve bu erişimin ne kadar süreyle sağlanacağına ilişkin bilgileri,
ç) Veri girişindeki hataların açık ve anlaşılır bir şekilde belirlenmesine ve düzeltilmesine ilişkin teknik araçlara ilişkin bilgileri,
d) Uygulanan gizlilik kuralları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarına ilişkin bilgileri sunar.
(2) Hizmet sağlayıcı, varsa mensubu olduğu meslek odası ile meslekle ilgili davranış kurallarını ve bunlara elektronik olarak ne şekilde ulaşılabileceğini belirtir.
(3) Tarafların tüketici olmadığı hâllerde taraflar, birinci ve ikinci fıkralardaki düzenlemelerin aksini kararlaştırabilirler.
(4) Hizmet sağlayıcı, sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına imkan sağlar.
(5) Birinci ve ikinci fıkralar, münhasıran elektronik posta yoluyla veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmelere uygulanmaz.
Özetlersek, hizmet sağlayıcıları, sözleşmenin yapılmasından önce, alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgileri sunacak.
Sipariş
Kanunda bu konuda da, belirsizliklerin ortadan kaldırılmasına yönelik maddeler var. Siparişlerle ilgili fiyat, ödeme şartları ve diğer bilgilerin açıklıkla görülmesi ve siparişin alındığının da teyiti gerekiyor. Buna uymayan sitelerden alışveriş yapmamaya dikkat etmek lazım.
Sipariş
MADDE 4- (1) Elektronik iletişim araçlarıyla verilen siparişlerde aşağıdaki esaslar geçerlidir:
- a) Hizmet sağlayıcı, siparişin onaylanması aşamasında ve ödeme bilgilerinin girilmesinden önce, ödeyeceği toplam bedel de dâhil olmak üzere, sözleşmenin şartlarının alıcı tarafından açıkça görülmesini sağlar.
b) Hizmet sağlayıcı, alıcının siparişini aldığını gecikmeksizin elektronik iletişim araçlarıyla teyit eder.
c) Sipariş ve siparişin alındığının teyidi, tarafların söz konusu beyanlara erişiminin mümkün olduğu anda gerçekleşmiş sayılır.
(2) Hizmet sağlayıcı, sipariş verilmeden önce alıcıya, veri giriş hatalarını belirleyebilmesi ve düzeltebilmesi için uygun, etkili ve erişilebilir teknik araçları sunar.
(3) Tarafların tüketici olmadığı hâllerde taraflar, birinci ve ikinci fıkralardaki düzenlemelerin aksini kararlaştırabilirler.
(4) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri ile ikinci fıkra, münhasıran elektronik posta yoluyla veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmelere uygulanmaz.
Bu maddenin 1-a fıkrasına uymamak durumunda, 1,000-5,000 ve 1-b ile 2ci fıkrasına uymamak durumunda 1,000-10,000 TL arası ceza öngörülüyor.
Ticari iletişime ilişkin esaslar
Bu maddede de karışıklığın ve dolandırıcılığın önlenmesine yönelik gözüküyor. Bu maddenin 1-a’sına uymayan tacirleri 1000-10,000 ve 1-b maddesine uymayanları ise 2,000-15,000 TL arasında ceza bekliyor.
MADDE 5- (1) Ticari iletişimde:
- a) Ticari iletişimin ve bu iletişimin adına yapıldığı gerçek ya da tüzel kişinin açıkça belirlenebilir olmasını sağlayan bilgiler sunulmalıdır.
b) İndirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışma veya oyunların bu niteliği açıkça belirlenebilmeli, bunlara katılımın ve bunlardan faydalanmanın şartlarına kolayca ulaşılabilmeli ve bu şartlar açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılır olmalıdır.
Bu maddenin Gittigidiyor.com ya da Sahibinden.com gibi e-ticaret sitelerinde mal satan 3.cü parti satıcıların tüm iletişim bilgilerini açıkça yazmalarını zorunlu hale getiriyor. Bu tür siteler üzerinde, “olmayan malı, çok uygun fiyatla satışa koyarak”, daha sonra “başka müşteri var” stratejisi ile depozitodan para kazanma türü dolandırıcılıklardan bahsediliyor.
Şimdi açık bilgi konulması zorunluluğu ya da hediye-promosyon gibi yolların açıkça belirtilmesi, özellikle dikkatli insanların dolandırılmalarını zorlaştıracaktır.
Ticari elektronik ileti gönderme şartı
Kanunun tasarı olarak TBMM’ye gelmesi ve onaylanması sonrası en çok tartışılan maddelerden birisi bu oldu. Spam Maillerin önlenmesine yönelik bu maddenin en önemli özelliği, “İZİN” konusudur. Olması gereken de budur. Kendi kayıt olan ya da izni alınan kişilere mail gönderilebilecektir.
MADDE 6- (1) Ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onay, yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim araçlarıyla alınabilir. Kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla alıcının iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için ayrıca onay alınmaz.
(2) Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebilir.
Burada dikkati çeken bir husu da, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için onay istememesi, servis amaçlı SMS ve e-posta iletişimlerini kanuni hale getirmesidir.
Diğer yandan izin almadan gönderilen mesajlar için 1,000-5,000 liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. İzinsiz yani spam e-postaların toplu halde gönderilmesi durumunda da cezalar katlanarak artacak.
Ticari elektronik iletinin içeriği
Bu da güzel bir madde; “İZİN YETMEZ, VERDİĞİ İZNE UYGUN İÇERİK” olmalıdır diyor.
MADDE 7- (1) Ticari elektronik iletinin içeriği, alıcıdan alınan onaya uygun olmalıdır.
(2) İletide, hizmet sağlayıcının tanınmasını sağlayan bilgiler ile haberleşmenin türüne bağlı olarak telefon numarası, faks numarası, kısa mesaj numarası ve elektronik posta adresi gibi erişilebilir durumdaki iletişim bilgileri yer alır.
(3) İletide, haberleşmenin türüne bağlı olarak, iletinin konusu, amacı ve başkası adına yapılması hâlinde kimin adına yapıldığına ilişkin bilgilere de yer verilir.
Bu maddenin 1ci fıkrasına uymayanları 1,000-5,000 ve 2 ile 3cü fıkrasına uymayanları ise 1,000-10,000 TL arası ceza bekliyor.
Alıcının ticari elektronik iletiyi reddetme hakkı
Madde 6 ve 7’nin devamı niteliğindeki madde; “İZİN VERMEK SONSUZ DEĞİL, REDDEDEBİLİR” anlamını taşıyor.
MADDE 8- (1) Alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir.
(2) Hizmet sağlayıcı ret bildiriminin, elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak iletilmesini sağlamakla ve gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgileri sunmakla yükümlüdür.
(3) Talebin ulaşmasını müteakip hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurur.
Gönderilen e-Posta ve SMS’lerde, alıcıların, diledikleri zaman mesajları almaktan gerekçesiz olarak nasıl vazgeçebileceklerinin açıkça belirtilmesi gerekiyor. Yasaya göre, tüketicinin bu iletileri almak istemediğini belirtmesinden sonraki 3 gün içinde firmalar reklam göndermeyi sonlandırmakla yükümlü. Bu düzenlemeye uymayan hizmet sağlayıcılara 2 bin liradan 15 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak.
Aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri
Paylaşımlı ortamları ilgilendiren bu madde sayesinde, hizmet sağlayıcı, kullanıcının yazdığı içerikle sorumlu tutulmaktan korunuyor. Ancak tüm tarafların ortak sorumluluğu, bu konuyla ilgili yaptıkları işlemlerde elde ettikleri kişisel verileri saklamak ve bu bilgilerin gizliliğini ve güvenliğini sağlamak oluyor :
MADDE 9- (1) Aracı hizmet sağlayıcılar, hizmet sundukları elektronik ortamı kullanan gerçek ve tüzel kişiler tarafından sağlanan içerikleri kontrol etmek, bu içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı bir faaliyetin ya da durumun söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir.
(2) Bu Kanunun 3, 4, 5, 6, 7 ve 8 inci maddelerinde düzenlenen yükümlülüklerin aracı hizmet sağlayıcılarına uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Kişisel verilerin korunması
2012 yılındaki Referandum ile Anayasa’ya eklenmiş olan maddeye rağmen, henüz bir kişisel verilerin korunması kanunumuz yok ama e-ticaret kanunu kişisel verilerin korunması özen göstermiş. “Evet Ama Yetmez” diyoruz.
MADDE 10- (1) Hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı:
- a) Bu Kanun çerçevesinde yapmış olduğu işlemler nedeniyle elde ettiği kişisel verilerin saklanmasından ve güvenliğinden sorumludur.
b) Kişisel verileri ilgili kişinin onayı olmaksızın üçüncü kişilere iletemez ve başka amaçlarla kullanamaz.
Bakanlık yetkisi
Kanunun uygulanmasında Gümrük ve Ticaret Bakanlığı sorumlu durumda. Bunu belirten madde aşağıda;
MADDE 11- (1) Bakanlık, bu Kanunun uygulanması ve elektronik ticaretin gelişimiyle ilgili her türlü tedbiri almaya ve denetimi yapmaya yetkilidir.
(2) Bakanlıkça görevlendirilen denetim elemanları, bu Kanun kapsamında Bakanlık yetkisine giren hususlarla ilgili olarak her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, bunları incelemeye ve örneklerini almaya, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkili olup ilgililer istenilen bilgi, belge ve defterler ile elektronik kayıtlarını, bunların örneklerini noksansız ve gerçeğe uygun olarak vermek, yazılı ve sözlü bilgi taleplerini karşılamak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür.
Bakanlıkça görevlendirilen denetim elemanlarına istenilen bilgi, belge ve defter ile elektronik kayıtları vermeyenlere de 2 bin liradan 5 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak.
Cezai hükümler
Yaptırımları yukarıdaki maddeler içinde belirttik. Bu madde toplu veriyor. Çeşitli maddelerde 1000-15.000 TL arası yaptırım var. Ancak yinelenmesi durumunda 10 katına kadar da arttırılabiliyor.
MADDE 12- (1) Bu Kanunun;
- a) 3 üncü maddesindeki yükümlülüklere, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki yükümlülüklere, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına veya 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,
b) 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki veya aynı maddenin ikinci fıkrasındaki, 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki veya 7 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki yükümlülüklere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar,
c) 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki, 8 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki yükümlülüklere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara iki bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar,
ç) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere iki bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,idari para cezası verilir.
(2) Bir defada birden fazla kimseye 6 ncı maddenin birinci fıkrasına aykırı olarak ileti gönderilmesi hâlinde, birinci fıkranın (a) bendinde öngörülen idari para cezası on katına kadar artırılarak uygulanır.
(3) Bu maddede öngörülen idari para cezalarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Bu yetki, merkezde Bakanlığın ilgili genel müdürlüğüne, taşrada ise Bakanlığın il müdürlüklerine devredilebilir.
İşletmeciler; kendi sundukları hizmetlere ilişkin olarak abone ve kullanıcılarla, önceden izinleri alınmaksızın otomatik arama makineleri, fakslar, elektronik posta, kısa mesaj gibi elektronik haberleşme vasıtalarının kullanılması suretiyle doğrudan pazarlama veya cinsel içerik iletimi gibi maksatlarla istek dışı haberleşme yapamayacak. İşletmeler, siyasi propaganda faaliyetinde de bulunamayacak.
Eski Veri Tabanları
Bu kanundan önce oluşturulan veri tabanları için de geçiçi bir madde eklenmiş.
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, ticarî elektronik ileti gönderilmesi amacıyla onay alınarak oluşturulmuş olan veri tabanları hakkında 6 ncı maddenin birinci fıkrası uygulanmaz.
Bu kanundan sonra ancak elektronik olarak izin almak şartı ile ancak toplu e-posta veri tabanları oluşturulabilecek.
Genel Anlamda Olumlu Bir Yasa
Uzun zamandır, izinsiz mail ve SMS’lerden şikayetçi olanlar için olumlu bir yasa olarak gözüküyor. Ancak şimdiden bazı sakıncaları belirtenler görülüyor. Uygulamanın neler getireceğini hep birlikte göreceğiz.
[1] 6563 Sayılı Kanun / ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN
Kaynak : 