Uzun zamandır kulaktan kulağa böyle bir müzenin açılmış olduğunu duyuyor ve yeri konusunda hayli kafa yoruyordum. Bir gün, kolumun altında dosyalarım ve çantamla geç kaldığım bir iş toplantısına yetişmeye çalışıyorum. Harmancı Giz Plaza’nın kapısından kimlik bulma ve giriş kartı alma telaşıyla içeri girdim. Bu koşuşturma bir an duruverdi. Yeni bir yer mi keşfediyorum? Mekan, yüksek camlar arkasında rengarenk, modern ve ferah… Toplantıyı unutup, danışmaya… Burası neresi, adı ne, ne yapılıyor, ne zaman açık, neler oluyor? Ah neden toplantıya erken gelmedim, neden içeri girip bakamıyorum?!.. İşte, ilk gördüğüm anda “paketiyle” bu kadar etkili, ama içi daha da etkileyici ve derin olan müzenin küratörü – yönetmeni Vasıf Kortun’a “Proje 4L” ile ilgili bazı sorular sorduk.
Vasıf Kortun, Proje4L’in yanı sıra Garanti Bankası kapsamında Platform Güncel Sanat Merkezi’nin de yönetmenliğini yapıyor. Türkiye’de ve dünyada birçok sanatsal faaliyette yer almış, yani ülkemizde sanat deyince akla ilk gelen isimlerden bir tanesi…
Zeynep Ongun : Proje4L’in kuruluş hikayesini anlatabilir misiniz? Misyonu nedir?
Kortun : Proje4L, deneysel sergileme biçimlerini uygulayan ve farklı disiplinlerden sanatsal çalışmaları destekleyen bir kurum. Sanat izleyicisini çeşitlendirmeyi ve büyütmeyi amaçlıyor, bu yolla müzeyi paylaşılan bir mekan haline getirmenin yollarını araştırıyoruz. Yaptığımız, ulusal ve uluslararası, yerel ve küresel ayrımı yapmadan yeni görüşlere ve yeni sanata açık olmak, dogmalarla kısıtlanmadan güncel sanatı dengeli bir biçimde sunmayı denemek; sergilerle birlikte oluşturulacak eğitim programı dahilinde, eleştirel söylemi ve diyalogu geliştirmek, sergiler düzenleyen diğer kurumlarla olduğu kadar sanat-dışı kurumlarla da işbirliği yapmak.
Ongun : Müze, konumu ve ismiyle bir farklılığı anlatıyor. Bunun altında yatan bir neden var mı?
Kortun : Proje4L, kentle ilişkisi açısından özel bir yerde. Ön cephesi yeni “Bankalar Caddesi” olan Büyükdere Caddesi’ne, arka cephesi ise İstanbul’un dev mahallelerinden biri olan Gültepe’ye bakmakta. Müze bu iki bölge arasındaki bir eşik konumunda. Taksim’den Metro ile 14 dakikada ulaşılabildiğimiz için aynı anda çok farklı izleyici gruplarına hizmet verebiliyoruz. İsim önemli, “Proje” çünkü güncel sanat ve sunumu nereye gidiyorsa, biz de oraya gitmek durumundayız. Canlı ve devingen olması gerekiyor. “4L” tarafını açıklamayayım, ama kapalı bir şekilde modern tahayyülün başarı ve başarısızlığı üzerine, bulunduğumuz yere göndermesi var. Bizim için kurumun adı aynı zamanda da kurumun logosu. İnsanların kısaltmayacağı, zaman içinde logosuyla özdeşleştirecekleri bir isim oluşturduk.
Ongun : İletişim ve sanat arasındaki ilişkiyi nasıl görüyorsunuz? Küratör – yönetmen olarak siz bu ikilinin neresindesiniz?
Kortun : İletişimin ne anlama geldiğini bilmiyorum ama sanatın ne anlamlara gelebileceği konusunda fikirlerim var. Sanat bir iletişim kurma biçimi. Sergi çevresinde ve sergi dışı birçok etkinlik yapıyoruz, yeni yöntem tahayyülündeyiz. Örneğin konferanslar: Hans Ulrich Obrist, Charles Esche, Chris Dercon, Charles Merewether, Orhan Esen, Sener Özmen, Dan Cameron, Net Art at Proje4L panelleri. Bunun dışında Sıfır ve Kör, bir müzik/gösteri olayı gerçekleştirdiler, önümüzdeki aylarda Tuğce Ulugün Tuna var, Kutluğ Ataman’ın Peruk Takan Kadınlar Sergisi bünyesinde 4 panel gerçekleştirildi, Oda Projesi çocuklarla, annelerle programlarını sürdürüyor, iki haftada bir sergi turları yapıyoruz. Ah, bir de önemli nokta, müze gece 8’de kapanıyor, çalışan insanların ihtiyaçlarına da uygun bir yer burası.
Ongun : Yeni bir iletişim aracı olarak Web dünyasına nasıl bakıyorsunuz? Web sitenizde “tık”layan katılımcılara neler sağlıyorsunuz? Bu konuyla ilgili yeni projeleriniz var mi?
Kortun : Sitemiz www.proje4l.org, Makefreshmedia’nın desteğiyle hafta başı yeni formatıyla yayında olacak. Yeni formattan çok ama çok memnunum. Web dünyası ile ilgili bu soruyu bana sormamak lazım çünkü ilk mail hesabımı ‘94 Ocak’ında almışım, her gün Web’deyim, bu benim için kahvaltı kadar vazgeçilmez bir şey. Sitemizle ilgili olarak sürprizlerimiz olacak, bekliyoruz.
Ongun : Web’de sanata dair tavsiye edebileceğiniz siteler var mı?
Kortun : Çok… Giriş olarak www.walkerart.org‘u tavsiye edebilirim, oradan da “galeri 9” ile yola çıkın. Şu anda çok büyük bir uluslararası proje içinde ben de çalışıyorum dışarıda, sanat sitelerinin hiyerarşik portalı ve sanat ortamının yahoo’su denilebilir. Bu proje 2 yıl içinde bitmiş olacak.
Ongun : Ancak öldükten sonra ünlü olan ve ürünleri değer bulan sanatçılar, bugün çok düşünülmüş stratejilere dayanan planlar doğrultusunda da kendilerini ve ürünlerini tanıtıyorlar. Sanata hiç ilgisi olmayan bir toplumun bu yolla dikkatini çekme imkanı doğuyor. Pazarlama iletişimi, sanat ve sanatçılar için ve dolaylı olarak toplum için önemli midir? Neden?
Kortun : Bu çok uzun bir konu ve hem neoliberal ekonomi hem de kamusal fonların kısıtlanması temelinde düşünürsek, son yıllarda bu konuda çok ilginç önermeler oldu. Bakınız “Social Hackers.” Kâr amacı gütmeyen kurumlarla asıl işlevleri kâr etmek olan kurumların birbirinden ayrılmaları lazım. Biz sunduğumuzu, sunulanın ederinden, olası ederinden ya da beş kuruş bile etmezliğinden bağımsız olarak, böyle bir olguyu düşünmeden tartışmak zorundayız. Son yıllarda iki alan arasında tehlikeli bir dans yapılmakta, Glasgow’da Modern Institute ve Varşova’da Foxhall Gallery Foundation örnekleri var. Öte yandan ABD modelinin sorunlarını olanca çıplaklığıyla afişe eden Brooklyn Müzesi’ndeki “Sensation”sergisi var, bir de en heyecan veren modellerden biri olarak, aslen ticari bir kuruluş olan ama ticari öğeye hiç aldırmadan olağanüstü programları olan kurumlar var. Sanatçısı, eleştirmeni, galericisi, koleksiyoncusu ile aynı sektörün parçasıyız. Birlikte çalışmamızdan daha doğal bir şey olamaz ama hepimizin kamuya karşı ayrı sorumlulukları var. Kapitalist dünyanın vahşiliği içinde uyanık olmamız gerekiyor.
Ongun : Paneller, Web siteniz, basın ve müzenin etrafında oluşan topluluğun övgüleri de müzenin tanıtılmasında iletişim aracı görevini üstleniyor. Proje4L’in bu kadar kısa zamanda bilinir bir müze olmasında hangisi daha etkili?
Kortun : O kadar bilindiğimizi sanmıyorum, Türkiye dışında daha iyi tanınıyoruz. Örneğin: Basın; evet yardımcı oldu ama eleştirel yazılar anlamında değil, e-mail ağımız en azından bir o kadar yardımcı oluyor, neredeyse e-mailden konferanslara %8, sergilere de girdi alıyoruz. Basın için oranları bilemiyorum. Mesele, bir alışkanlık oluşturmak.
Ongun : Geleceğe dair planlarınız nelerdir?
Kortun : Böyle bir soruyu zamanında John Cage’e sormuşlardı, cevabı “uyumak” idi, ben de öyle desem… Proje4L için soruyorsanız, sanat nereye gidiyorsa bizim planlarımız da ona göre yenilenerek devam edecek.
Kaynak : 