Gizli kalmış belgeler artık gün yüzen çıkacak. IRCICA, İslam coğrafyasının ortak kültür mirasına sahip çıkmak, korumak ve gelecek nesillere aktarabilmek adına yürütülen faaliyetlere öncülük eden İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)’nın kültürel faaliyetlerini yürüten alt kuruluşudur. IRCICA, 2015 yılında gerçekleştirdiği çalışmaları ve 2016 hedeflerini Yıldız Sarayı’ndaki Genel Merkezi’nde düzenlediği toplantı ile basın mensuplarıyla paylaştı.
IRCICA Genel Direktörü Doç. Dr. Halit Eren, özellikle İslam coğrafyasında kültür ve sanat alanında gerçekleştirecekleri çalışmalar hakkında bilgi verdi. IRCICA Farabi Kütüphanesi’nde yürütülen en önemli projelerden biri olan Osmanlıca OCR yazılım sistemi kapsamında bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmaları anlattı. Toplantı sonrasında İslam coğrafyasının kültür hazinesine ev sahipliği yapan ve sahasında dünyanın sayılı ihtisas kütüphanelerinden IRCICA Kütüphanesi basın mensuplarına tanıtıldı.
Dünyadaki tüm Osmanlıca kaynaklar ilk kez elektronik ortama taşınıyor
Eren, IRCICA Kütüphanesi’nde bir ilkin gerçekleştirilerek, Osmanlı’nın en özel kaynaklarının elektronik ortamda dünyaya açıldığını söyledi. IRCICA Genel Direktörü Doç. Dr. Halit Eren şunları söyledi :
“Ülkemizin web tabanlı ilk sayısal kütüphanesi olan IRCICA Farabi Sayısal Kütüphanesi’nde, OCR (Optik karakter tanıma) sistemi ile ilk aşamada 1729-1928 yılları arasında Osmanlıca basılmış tüm kaynaklar profesyonel tarayıcılar ile taranıp Osmanlıca OCR yazılımı ile metin haline dönüştürülerek elektronik ortamda dünyaya açılacak.
Merkezimiz tarafından 2011 yılından beri üzerinde Osmanlıca OCR yazılım projemiz üzerinde çalışılıyor. Bu 2015 yılında İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) tarafından Yenilikçi İstanbul Mali Destek Programına kapsamında desteğe layık görülmüştür.”
Osmanlıca matbu eserlerin, Osmanlıca OCR ile metin içi aramaya açık hale geleceğini ifade eden Eren şöyle devam etti :
“Dünyada ilk kez gerçekleştirilen Osmanlıca OCR yazılımı budur. Bununla sadece Türkiye’ye değil Osmanlı’nın hüküm sürdüğü tüm coğrafyalara ait gizli kalmış belgeler ve kaynaklar gün yüzüne çıkacak. Sayısal ortamda ücretsiz olarak kullanıma sunulacak.”
IRCICA Farabi Sayısal Kütüphanesi, Türkiye için pilot bir uygulama kabul edilen ve web tabanlı ilk sayısal kütüphanedir. Burada Osmanlıca dışındaki yazılı, basılı, görsel ve işitsel materyaller de bulunuyor. Bunlar, uluslararası standartlara uygun tarayıcılarla taranıyor. OCR işleminden geçirildikten sonra okunabilir, düzeltilebilir ve yararlanılabilir formda elektronik ortama aktarılıyor ve araştırmacılara sunuluyor. Bundan sonra diğer kütüphanelerde Osmanlıca OCR yazılım uygulaması kurulacak. IRCICA Farabi Sayısal Kütüphane sistemi ile entegre çalışacak sistem ile araştırmacılar, Osmanlıca eserlere de okunabilir, düzeltilebilir ve yararlanılabilir formda çevrimiçi olarak ulaşabilecekler.
IRCICA Kütüphanesi’nde 145 farklı dilde kaynak eser bulunuyor
IRCICA Kütüphanesi, Dünyadaki Osmanlıca tüm kaynakların bir araya getirildiği bir yer. Eren, koleksiyonda İslam medeniyetiyle ilgili özellikle tarih, coğrafya, bilim, sanat, din, edebiyat, felsefe gibi konularda 145 farklı dilde kaynak eserin bulunduğunu söyledi. Koleksiyonda; Türkçe, Arapça, İngilizce, Fransızca, Farsça ve Almancanın yanı sıra Swahili, Zulu dilleri gibi az bilinen dillerin bulunduğuna dikkat çeken Eren, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Kendi çalışma sahasındaki yayınları titiz bir şekilde derleyen IRCICA Kütüphanesi’nde fiziki özellikleri, basım tarihleri, çok az sayıda yahut tek nüsha olan paha biçilemeyecek değerde yayınlar yer alıyor. Tarihi fotoğraf arşivi, şahıs arşivlerine ilaveten IRCICA tarafından 1986’dan bu yana düzenlenen uluslararası hat yarışmasına ait 7.000 hat levhası, koleksiyonun zenginliklerinden. Kütüphane ayrıca, pek çok matbu nadir esere ev sahipliği yapıyor. Bunlar arasında Osmanlı Devleti’nin Resmî Gazetesi ve İstanbul’da çıkan ilk Türkçe gazete Takvim-i Vekayi’nin tamamına yakını ile İbrahim Müteferrika baskılarının tümü ve Batı dillerinde yazılmış bazı nadir eserler sayılabilir.”
Kaynak : 