Vergi toplamak” ülkemizin yıllardan bu yana önemli bir sorunudur. Şirketlerin muhasebe verilerinin işlenmesi, bunlarla vergi ve diğer resmi işlemler aşamalarındaki sorunlar bir yana, sahadaki işletmeler yani lokantalar, otoparklar ya da taksiler gibi pek çok yerin dosdoğru vergilendirilmesi bile mümkün olamayabiliyordu.
Bu sorunların, muhasebe paketlerinin yaygınlaşması ile bir miktar kontrol altına alındı desek de, asıl gelişme internet ve mobil teknolojilerle geldi gibi gözüküyor. Şimdilerde “e-Dönüşüm” konuşuyoruz. Bu konuda turk-internet.com’da pek çok haber ve söyleşi yayınladık. Örneğin, e-Dönüşümün sadece işlemlerin elektronik yapılması olmadığını, şirketin tamamında bir kültür değişikliği gerektiğini okudunuz[1].
Ama asıl çalışması gereken taraf devlet oluyor. Yani Maliye Bakanlığında bu işlemlerin yapılmasına yönelik altyapıların ve kuralların oluşturulması önemli. Son bir kaç yıldır bunların aşama aşama gerçekleştirildiğini görüyoruz. Ancak tabi ki herşey bir anda yerli yerine oturmayabiliyor, şu anda mevcut durumda, sistemlerin bazı sıkıntıları ve ortaya çıkması beklenen problemler konuşuluyor.
Bunlardan e-Fatura ile ilgili olanları kısaca özetleyelim;
Pazardaki 52 Özel Entegratör Ne Yapar?
e-Fatura sistemi, 10 milyon ve üstü yıllık cirosu olan firmaların ve bu firmaların ekosistemlerinin (bayileri ya da yan sanayicilerinin) dahil olması gereken bir uygulama ve 3 yöntemle gerçekleştirilebiliyor. Yani
- Ya Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine firma kendi IT departmanının uygulaması ile entegre oluyor
- Ya Gelir İdaresi Sistemi üzerinden işlem yapılıyor
- Ya da bir özel entegratör firma ile çalışılıyor. Bu entegratör, firmanın mevcut muhasebe sistemi içinden kestiği faturayı, otomatik olarak gönderiyor, maliye işlemlerini tamamlıyor ve faturayı da saklıyor.
Bu “özel entegratör” tanımı, yıllardır bir türlü ayağa kalkamamış yerli yazılım sektörümüze adeta bir suni teneffüs gibi oldu[2]. Bir anda 33.000 firmanın işlemleri ortaya çıktı (2016 Yılı sonu itibarıyla toplamda 50.000’in üzerinde firma e-faturaya geçmiş olmak zorunda. 3.000 firma kendisi entegrasyon yapmış, yaklaşık 33.000 firma özel entegratörleri kullanıyor). Üstelik bir kere satıp çıkılacak bir paket değil, sürekli işlem yapılacak bir model ortaya çıktı.
Ancak herşey pembe değil. Farklı bir yazıda bir eFatura danışmanının, uygulamada gördüğü hataları detaylı yayınlayacağız. Bu yazımızda ise daha makro sorunlardan bahsedelim.
Özel Entegratörler Denetleniyor mu?
Sorunların en önemlisinin, özel entegratörlerin kalitesi, güvenli olup olmadığı konusu olduğu belirtiliyor.
Konuya yakın uzmanlar, “e-fatura” işleminin, özel entegratörlük sektörü açısından kendi başına sürdürülebilir bir kaynak olmadığı düşüncesinde. Fatura başına 5-10 TL toplayarak para kazanma yerine, buradan çıkacak katma değerin ya da e-fatura işinin, bir başka işin katma değeri olması gibi modellerin olması gerektiğini belirtiyorlar.
Buna karşılık, bu işe giren entegratör sayısının 52 olduğu görülüyor. Yani bu alanda iyi bir gelir olduğunu düşünenler var. Ama işin sadece yazılım ve entegrasyon olmadığı, yani bir kaç milyonlu düzeyde yatırım gerektirdiği belirtiliyor. Bu miktarda yatırım yapan firma sayısı ise az.
Gelir İdaresi Başkanlığı, sistemin kuruluşu aşamasında, taleplerinde zorlayıcı değil tam tersine esnek davrandı. Firmaların başlayıp, sonradan eksikliklerini tamamlayabilmelerinin yolunu açtı. Ama bazı firmaların hala rahat davrandıkları iddiaları var. Gelir İdaresi Başkanlığının ciddi denetimlere başlanması için çalışma içerisinde olduğu ama henüz yerinde denetim aşamasına geçilemediğine işaret ediliyor.
Burada hassas nokta, “sorumluluğun müşteri firmanın kendisinde” olması. Yani entegratör firma bir nedenle, sürdürülebilir olmadığı ya da belli sorumlulukta iş yapmadığı takdirde, sorumlu tutulacak olan entegratör firma ya da ortakları değil, o firmaya işini teslim etmiş olan firma olacak. Bu konuda aldığımız bilgi, 10 milyonun üzerinde cirosu olan koca koca firmaların bile risk altında olmaları ihtimali. Sektörde bazı örnekler veriliyor.
Özel entegratör firmaların işin sürekliliği açısından, sermayesinin güçlü olması ve bazı gereklilikleri (donanım kapasitesi, veri merkezi yeteneği, kaliteli eleman gibi) yerine getirmesinin önemli olduğu yani “ölçek ekonomisinin” geçerli olduğu belirtiliyor.
Pazarda sürekliliği olabilecek firma sayısı 5 ya da 6 olarak öngörülüyor. Denetim durumunda yarıdan fazlasının lisanslarını kaybedebileceği, bazılarının da yatırım yapamayacağı için zorlanarak, zaman içinde çekilebileceği düşünülüyor. Bu nedenle de, müşteri firmalar açısından “özel entegratör” firması seçmek hassas bir iş.
ERP Firmaları, Belli Özel Entegratörler Zorlaması Yapıyor mu?
Pazarda konuşulan bir başka husus da, ERP (muhasebe) paketlerinin bazılarında, “şu firma ile ya da benim özel entegratörümle çalışmazsan, muhasebe paketine destek vermem” ifadeleri. Başta da dediğimiz gibi, bir türlü ayağa kalkamamış, yıllık bakım ya da lisans modelleri kuramamış firmalarımız açısından e-fatura uygulaması önemli bir şans oldu ama yine de, müşteri firmalar ve ERP kökenli olmayan özel entegratörler rekabete aykırı yaklaşımlarla karşılaşmaktan rahatsızlar.
Bu SAP paketinde de bir süre yaşandı. Sonra çözüldü ama bu arada epeyce bir toz duman kalktı. Dediğimiz gibi müşteri firmalar “nötr” bir seçim yapmak istiyorlar. Çünkü bu tür rekabete aykırı durumlar, fiyatlara da yansıyor. Mesela astronomik farkların çıkabildiği görülmüş.
Ya Güvenlik? Ya Gizlilik?
Tabi olayın bir de “güvenlik” ve “gizlilik boyutu var. Bunlar da ancak güçlü yatırım yapabilen entegratörlerle mümkün olabilecek bir durum. Müşteri firmaların verileri ile işlem yapan özel entegratör firmaların bu veriler için ne tür güvenlik ve gizlilik sağlayacaklarına dikkat etmek gerekiyor.
Bu “gizlilik” ve “güvenlik” olayının bir tarafında özel entegratörün ve elemanlarının bu bilgilere gösterecekleri özen ve yazılımları ile donanımlarında kullanacakları kurallar var. Ama diğer tarafında da siber saldırılara karşı nasıl korundukları konusu önemli.
Dediğimiz gibi, e-Fatura sektörünü yakından takip ediyoruz. Bazı başka konuları da anlatacağız.
[1] Gürsel Uçkan: Şirketler E-Dönüşümü Sırf IT Değil, Şirket Projesi Olarak Görmeliler
Kaynak : 