İnternetin “yokedici (distruptive)” etkilerinin görüldüğü alanlardan birisi “Taksi” servisleri. En tanınmışı, Amerikalı mobil uygulama Uber, servis verdiği her ülkede tepki görüyor. Çünkü kuralları değiştiriyor. Sürücüleri ve kullanıcıları tarafında farklı bir servis olarak kabul gördüyse de, klasik taksiciler ve ülkelerin yönetimlerinden ve giderek bizzat kendi sürücülerinden de tepki görüyorlar.
Uber’in çeşitli ülkelerde yaşadığı sorunları uzun zamandır raporluyoruz. Uber’den şikayet edenler önceleri sadece daha düşük fiyatlar uygulamasından ötürü rekabet sorunu yaşadığı klasik taksicilerle, vergi vermediği için devletler oldu. Ama son 2-3 haftadır Fransa’da olduğu gibi, Uber’e kayıtlı sürücülerin de “kazançlarından alınan komisyonun yükseltilmesi” nedeniyle şikayet etmeye başladığını görüyoruz.
Dünya genelinde protestolara maruz kalan Uber, geçen hafta İstanbul’da bir aracına ceza kesilmesi ile Türkiye’de de gündeme taşınmıştı. Geçtiğimiz hafta trafik ekipleri, Uber’in ‘UberXL’ aracını bağlamış ve araçtaki yolculara 281 TL ceza kesmişti. Bu cezanın Uber tarafından karşılandığı belirtiliyor.
Bugün ulaşan habere göre, bu cezalar sürecek çünkü Emniyet Genel Müdürlüğü 81 ildeki merkezlerine gönderdiği talimatla, Uber’in hem sürücülerine, hem de kullanıcılarına ceza verilmesinin önü açıldı.
Uber’in sadece İstanbul’da 2000 kayıtlı aracı bulunduğu ve bu sayının her geçen gün arttığı raporlanıyor. Bu araçlar, internet üzerinden mobil uygulamaya kayıt olduktan sonra, müşteri bulmaya başlıyorlar. Bunun için –ülkemizde milyon TL düzeyinde olan– taksi plakası almak zorunluluğu yok. Düzeyi Uber tarafından belirlenen ücretten, Uber’e komisyon ödeniyor ama vergi ödenmiyor.
Uber’in tespit ettiği taksi ücretleri, klasik taksi ücretlerinin altında. İlaveten sürücüleri daha entellektüel ve arabalar daha rahat. Bu nedenle klasik taksicilere nazaran gittikçe daha fazla tercih ediliyor. Bu nedenle de, klasik taksicilerin gelir kaybı ve dolayısıyla da ülkenin vergi kaybı söz konusu. Emniyet Genel Müdürlüğünün talimatının nedeni bu.
Uber Sürücüsüne 60 Gün Araba Bağlama ve 2.532 TL Ceza, Yolcuya 281 TL Ceza
Uber, sürücülerinin yasal mevzuata uygun çalıştıklarını ileri sürüyor ama Emniyet Genel Müdürlüğü, 12 aralık 2016’da illere gönderdiği talimat ile “korsan taşımacılık” yapmak suçundan ceza kesilmesini istedi. Talimata göre, yolcu taşıdığı tespit edilen Uber sürücüsü araç sahibi değilse sadece ceza kesilecek. Ceza, ilk yakalamada 2.532, ikincide 4.220 TL olacak. Eğer yolcuyu taşıyan sürücü araç sahibi ise trafik cezası dışında araç 60 gün bağlanacak.
Ama bu kadar değil, talimata göre yolculara da 281 lira ceza kesilecek.
Emniyet Genel Müdürlüğü talimatında, Anayasa Mahkemesinin 11 eylül 2014 tarih ve 2014/52 sayılı karar çerçevesinde, sahibinin kullanmadığı araçların bağlanmaması gerektiği kaydedildi.
Emniyet yetkilileri, belediye sınırları içinde tarifeli yolcu taşımacılığının sadece, ticari taksi, M plakalı minibüs, halk otobüsü ve belediye otobüsleri tarafından yapılabileceğini belirterek, Uber sistemi ile çalışan araçların ‘tarifeli yolcu taşıma” yetkisinin bulunmadığını, dolayısıyla bu yöntemin korsan taksicilik alanına girdiğine işaret ettiler.
Yerli Uygulamalar Vergi Ödüyor
Uber’in ülke içinde yerli rakipleri var. Bunlardan Bitaksi birkaç yıldır taksicileri mobil uygulama üzerinden müşterilerle buluşturuyor. Bitaksi sadece sarı taksiler ile çalışıyor. Geçtiğimiz aylarda faaliyete geçen Olev ve Yolo ise, müşterilerine lüks araç sağlıyor.
Kaynak : 