Telekomcular Derneği [1], üyeleri Türk Telekom’da çalışmış ve ayrılmış kişilerin oluşturduğu bir dernek. Gördüğümüz kadarıyla hem bir zamanlar PTT olarak sayısı 120 binlere varan, sonrasında özelleştirme öncesinde 74 binlerde olan Türk Telekom çalışanlarını –çoğunluğu ayrılmış, emekli olmuş ya da özelleştirme döneminde başka bir kamu firmasına geçmiş– birarada tutan, birbirinden haberdar eden ve Türk Telekom’daki gelişmeleri yakından takip eden bir dernek.
Telekomcular Derneği her yıl ödüller veriyor, telekom konusunda rapor yayınlıyor ya da eski çalışanların anıları gibi kitaplar basıyor [2]. Bu sene de bir yarışma düzenlediler [3]. Derneğin başkan yardımcısı Fazlı Köksal’a bu yarışmanın anlamını sorduk.
turk-internet.com : Telekomcular Derneği olarak duyurduğunuz yarışma nedir ve katılım koşulları nelerdir?
Fazlı Köksal : Yarışmamızın adı “Türk Telekom’un Özelleştirilmesi ve Sonuçları”dır. Katılımcılar, Türk Telekom özelleştirilmesinin sonuçlarını bir bütün olarak değerlendirilebilecekleri gibi, teknolojik, ekonomik, sosyal, yönetimsel veya hukuki yönlerinden yalnızca birisini makalenin konusu olarak seçebilirler. Hatta sayısallaşma, yerli üreticilerin konumu, istihdam, vergi, rekabet vb. daha spesifik konular da makalenin konusu olarak belirlenebilir. Özetle, ana konu içerisinde kalmak kaydıyla konu seçimi serbesttir.
Yarışmamıza konuya ilgi duyan herkes katılabilir. Ancak, makalelerde şekil, dipnot, kaynakça vb. konularda akademik makalelerde aranan koşulları arıyoruz. Yarışmaya katılım koşullarının ayrıntıları derneğimizin web sitesinden öğrenilebilir[3].
turk-internet.com : Yarışmayı “Telekom Özelleştirmesi ve Sonuçları” üzerine seçmenizin anlamı nedir?
Fazlı Köksal : Ülkemizde her alanda bir iş yapıldıktan sonra, yapılan işte amaca varılıp varılmadığının tahlili genellikle yapılmaz. En küçük firmalarda da, devlette de mantık aynıdır… Mesela reklam verenler, verdikleri reklamın sonuçlarını yeterince analiz etmezler, edemezler…
Türkiye’de 1980’den bu yana özelleştirme üzerine nutuklar atılır, yazılar yazılır. Özelleştirme, ekonominin, hatta ülkenin kurtarıcı formülü olarak takdim edilir. Ama yapılan özelleştirmelerden sonra, özelleştirmeler ne getirdi, ne götürdü üzerine kapsamlı bir araştırma yapılmaz.
Bu yarışmaya hazırlık çalışmaları yaparken, üniversitelerde 1980’den sonra hazırlanan yüksek Lisans ve Doktora tezlerini konuları itibariyle araştırdık, özelleştirmelerin sonuçlarını irdeleyen tez sayısının bir elin parmağını geçmediğini gördük.
Türk Telekom özelleştirmesinin sonuçları üzerine yapılmış tek ciddi çalışma, derneğimizce 2009 yılında hazırlanan “Türk Telekom’un Özelleştirilmesi- Bir Talan’ın Hikayesi” konulu rapor olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Raporla ilgili rakamlara bir suçlama getirilmese de, özelleştirmenin bir tarafı olduğumuz için, bu raporla ilgili bazı kesimler tarafından “yanlı” suçlaması getirildi.
Bu nedenle, en azından Türk Telekom’un özelleştirilmesi her yönüyle, farklı bakış açılarıyla incelensin istedik.
Aslında bu yarışmayı Türk Telekomun Özelleştirilmesinin 10. Yılında yani 2015 Yılı Sonunda yapmak istiyorduk. Ama çeşitli nedenlerle mümkün olmadı…
turk-internet.com : “Özelleştirme ve Sonuçları”nın rakamsal olarak ölçülebildiği düşünülebilir, örneğin şirketin karlılığında geldiği nokta ya da bu kadar yılın sonunda yaptığı yatırım miktarı.. Ama bunu bir yana bırakıp, konu rakamlar dışında da değerlendiririlebilir, yani özelleştirmelerin sosyal boyutu, devletlerin istihdama etkisi gibi konular açısından da incelenebilir. Siz bu yarışmada olayın hangi yönüne bakıyorsunuz? Rakamlara mı? Yoksa sosyal boyuta mı?
Fazlı Köksal : İlk iki soruya verdiğim cevaplarda da belirttiğim gibi, biz Türk Telekom özelleştirmesi her yönüyle incelensin istiyoruz.
Rakamlar tabii ki önemli… Özelleştirme öncesi ve sonrası; kâr, yatırım, vergi, istihdam mukayeseleri, rakamlardan hareketle bir sonuca varmak… Bu rakamlar ne derece gerçeği yansıtıyor? Araştırmacıların gerçek rakamlara ulaşması ne derece mümkün… Zaman zaman aynı konuda farklı kurumlara yapılan bildirimlerde farklar olduğunu görebiliyoruz… Ayrıca bazı verilere ulaşmak çok zor. Örneğin; gerek Türk Telekom’un gerekse konuyla ilgili kurumların (Bakanlık, BTK, Özelleştirme İdaresi) açıkladığı rakamlar içerisinde, İstihdamın ayrılmaz bir parçası olan hizmet alımı yöntemi ile istihdamın verilerine ulaşamıyoruz…
İşte burada katılımcıların işi gerçekten zor… Bu zorluk aşıldığında ortaya ilginç sonuçlar çıkacağı da muhakkak…
Yarışmada olaya farklı, düşünülmemiş açıdan bakan her makale bir kazanımdır…
Makale, Türk Telekom özelleştirmesinin dolaylı sonuçları üzerine de kurgulanabilir. Örneğin bir katılımcı, Türk Telekom özelleştirilmesi sonucu başka kurumlara geçen personelin maruz kaldığı mobbing üzerine bir makale yazabilir… Bir diğeri, Türk Telekom’dan başka kurumlara geçen personelin, geçtikleri kurumlara kattıkları üzerine yazabilir…
Konu o kadar çok ki, eğer gerçek verilere ulaşabilecek bir katılımcı çıkar da “Türk Telekom Özelleştirilmesi Sonrası Türk Telekom’da Ücret Dengesizliği” konusunu irdeleyebilirse eminim ilginç bir çalışma olabilir…
Telekom Müzesi, BYS, SSYV, Telekom Arşivleri gibi çok dar alanlar bile makale konusu yapılabilir. Devletin Vergi Kaybı/Kazancı, Sayısallaşma, Lisans Sözleşmesinin bitiminde Türk Telekom’u ve Türkiye’yi bekleyen Sorunlar, Özelleşme ve Serbestleşme, Yabancı ülke özelleştirmeleri ile kıyaslamalar gibi yüzlerce farklı ve ilginç konu makale konusu seçilebilir…
Biz makalelerin, şu veya bu yönde olmaları yönünde bir ön kabulümüz yok. Sayılara dayalı olabilir. Daha önce yapılmış araştırmalara dayanabilir, katılımcı kendi seçtiği denekler üzerinden bir çalışma yapabilir. Teknoloji, istihdam, ekonomi, sosyoloji, elektronik, vergi, bilişim vb… Özetle Türk Telekom ve özelleştirme deyince akla gelen her konuda makale yazılabilir…
turk-internet.com : Yarışma jürisine baktığımızda, derneğinizden bağımsız bir juri seçtiğinizi görüyoruz. Bunun nedeni nedir?
Fazlı Köksal : Bir katılımcı; eğer özelleştirmenin olumlu olduğu sonucuna varmışsa, Derneğin bugüne kadar ki çizgisine bakarak makale göndermekten kaçınabilir diye düşündük. Bu nedenle bağımsız ve yetkin bir Jüri oluşturma çabasında olduk.
Juriyi isim olarak belirlemeden önce, nitelikleri belirledik.. Juri; özelleştirme konusuna hakim, birisi hukukçu, birisi ekonomist diğeri de telekomünikasyon konusunda uzman üç öğretim üyesi, sektörden-sektörü iyi bilen bir uzman ve sektörden iki gazeteciden oluşsun istedik..
Sonra isimlendirmeye geçtik…
- Prof. Dr. Anıl ÇEÇEN; özelleştirme konusunda makaleleri olan, derslerinde bu konuya ağırlık veren bir Kamu Hukuku hocası.
- Prof.Dr. Nizamettin Aktay; Telekomünikasyon Kurumunun ilk üyelerinden, sektörü iyi bilen bir ekonomist-hukukçu.
- Prof.Dr. Osman Coşkunoğlu; Telekomünikasyon konusunda uzman, dünyayı takip eden TBMM’de Haberleşme ve Bilişim ile ilgili komisyonlarda görev yapmış bilim adamı….
- Abdullah Raşit Gülhan; Telekomünikasyon Kurumunda üye olarak görev yapmış hala sektörün içinde ve sektörü takip eden bir iş adamı..
- Füsun Nebil; Telekom’un özelleştirilmesi konusunda en fazla makalenin ve haberin yayınlandığı sektörde en çok takip edilen internet sitesinin, sahibi editörü ve yazarı…
- Serhat Ayan da Türkiye Televizyonlarının en eski teknoloji editörü…
İnanın Jüri tespiti zor ve uzun soluklu bir çalışma oldu… Herhangi bir ücret almadan Jüri üyeliği kabul edenlere dernek yönetimi olarak şükran borçluyuz..
Jüriye bir bütün olarak baktığınızda, jüri için özelleştirme karşıtı veya özelleştirme yandaşı demek mümkün değil. Her hangi bir etkileşim olmasın diye Jüride dernek yönetiminden kimse görev almadı…
turk-internet.com : Bağımsız bir jüri seçtiğiniz için soruyoruz; siz dernek ve bireysel olarak bu özelleştirme ve 12 yıl sonra gelinen nokta konusunda ne düşünüyorsunuz?
Fazlı Köksal : Biz bu konudaki görüşlerimizi hazırladığımız “Türk Telekom’un Özelleştirilmesi-Bir Talanın Hikayesi” [4] başlıklı raporumuzda her yönüyle ortaya konduk. Aradan geçen süre zarfında söylenecek çok şey ortaya çıktı…
Ama isterseniz yarışmanın ön planda kalması açısından bu konuda şimdilik bir şey demeyelim… Bu konuyu yarışmadan sonra değerlendirelim…
[1] Telekomcular Derneği Web Sitesi
[2] Telgrafın Telleri, Kaçırılan Fırsatlar, Beraberliğin Önemi ve Balık Hafızalılık Üzerine
[4] Türk Telekom’un Özelleştirilmesi (Bir Talanın Hikayesi)
Kaynak : 