Bu yazının bir önceki bölümünü Çerçevelemeye (Frame) Hukuksal Bir Bakış – I başlığı altında okuyabilirsiniz.
2. Hukuki Meseleler:
Çerçeveleme teknolojisinin kullanımı, birkaç yıl önce karara bağlanan Washington Post-Total News davasında temel bir mesele olarak ele alınmıştır. Washington Post, Wall Street Journal ve CNN’in de içinde bulunduğu çeşitli seçkin haber organizasyonları, web tabanlı haber toplama sitesi olan Total News’e karşı bir dava açtılar. Total News, haber kuruluşlarının bilgilerini kendi web sitesinde görüntülemek için çerçeveleme ve hiperlink teknolojilerini kulanıyor ve çerçevelerin etrafını kendi ilanlarıyla çeviriyordu.
Bu davada haber kuruluşları, Total News’in web sitesinin kendi sitelerine hiperlink vermesinin ve çerçeveleme kullanmasının kişilerin web sitelerini okuma tarzlarını değiştirdiğini çünkü Total News’in çerçevesinin haber kuruluşlarının web sitelerine dahil olan reklamlar yerine Total News’in reklam verenlerinin reklamlarını içerdiğini iddia ettiler. Haber kuruluşları davada Total News’e karşı aşağıdaki hususlara dayanan talepler ileri sürdüler:
1. Kötüye kullanma :
Haber kuruluşları Total News’in sitesinin herbir sitede bildirilen haberlerin bütün ticari değerlerini alarak kendi karı için kelimesi kelimesine başkalarına satmakla haberlerin ticari değerini kötüye kullandığını iddia ettiler.
2. Federal Marka Tecavüzü ve Seyreltme
Haber kuruluşları hem federal hem de eyelet hukuku uyarınca Total News’in sitesinin, haber kuruluşlarının ünlü ticaret markalarının ayırt edici özelliğini azalttığını ve seyrelttiğini iddia ettiler. Haber kuruluşları ayrıca Total News’in sitesinin, Total News’in web sitesinde gösterilen reklamların ve iceriğin kaynağı konusunda tüketicileri aldatma, karışıklık ve yanılgıya neden olma olasılığının bulunduğunu ileri sürdüler.
3. Telif Hakkı Tecavüzü:
Haber kuruluşları, Total News’in sitesinin kendi içerikleri ve web sitelerindeki telif haklarının sahibi olan haber kuruluşlarına ait çeşitli münhasır haklara tecavüz ettiğini iddia ettiler.
Çerçevelemenin, linkli bir sitenin telif hakkına konu materyalin telif hakki tecavüzü oluşturabilmesi için çeşitli ihtimaller vardır. Telif hakkı sahibinin izni olmaksızın linkli bir sayfa çerçeveleme amacıyla lokal olarak ön belleğe aktarıldığında (cache edildiğinde) çoğaltma hakkı ihlal edilmiş olabilir. Eger çerçevelenmiş eser linkli sayfadan izinsiz olarak türetilmiş bir eser ise, eser sahibinin uyarlama hakkı ihlal edilmiş olabilir. Ayrıca kamuya yayma, temsil ve icra hakları da ihlal edilmiş olabilir. Çünkü link veren site linkli sitenin içeriğini çerçevelemekle o sitenin içeriğinin yayım, temsil veya icrasını yetkisiz bir biçimde değiştirmiş olmaktadır.
Bu davada Total News en çok kullanıcıların haber kuruluşlarının içeriklerini izledikleri yolu değiştiren ve bazen bir işleme eser yaratmış olmasından dolayı potansiyel telif hakkı tecavüzü sorumluluğu konusunda risk altında idi. Şöyle ki ;
- Total News’in çerçevesi, kullanıcı tarafından ekrana Total News’in web sayfası yoluyla değil de doğrudan erişilmiş olsaydı, haber kuruluşlarının görülebilecek olan tüm bilgisayar ekranlarını görüntülemiyordu.
- Total News’in çerçevesi, haber kuruluşlarının içeriklerini Total News’in kendisinin reklam ve logosuyla çeviriyordu.
- Haber kuruluşlarının içeriği Total News’in sayfasında görüntülenirken haber kuruluşlarının değil, Total News’in URL’si tarayıcı adres alanında yer almaya devam ediyordu.
4. Reklam Hukukunun İhlali, Aldatıcı Reklamlar ve Haksız Rekabet :
Haber kuruluşları Total News’in sitesinin, tuketicilerin yanılgıya kapılarak, Total News’in haber siteleriyle yakın bir ilişkisi olduğuna veya haber siteleri tarafından sponsorluğunun yapıldığı ya da kabul edildiğine veya bu sitelerden izin almış olduğuna inanmalarına yol açmasının olası olduğunu iddia ettiler.
5. İş ilişkilerine dolaylı müdahale :
Haber kuruluşları, Total News’in sitesinin, haber kuruluşlarının reklam anlaşmalarını ifa etmelerini daha külfetli hale getirdiğini ve haber kuruluşlarına reklam verenlerin onların sitelerinden yer satın alırken hesaba kattıkları kazançlara müdahalede bulunduğunu iddia ettiler.
Yukarıdaki sebeplere dayanan bu dava tarafların sulh olmasıyla çözüme kavuşmuştur. Sulh anlaşmasının şartları, başka şartların yanısıra Total News’in haber kuruluşlarının web sitelerini çerçevelemeyi durdurmasını ve Total News’in yalnızca izin alarak haber kuruluşlarının sitelerine link verebilmesini içermekteydi.
3. Sonuç:
Yukarıda ele alınan davada ortaya çıkan meselelerin çoğu hala çözülebilmiş değildir. Hukukumuz açısından bakarsak, “çerçeveleme” teknolojisi kullanılan web sitelerinde çerçeve içinde görüntülenen içerik eğer FSEK kapsamında eser olarak nitelendirilebiliyorsa, eser sahibinden izin alınmadığı sürece çerçeve kullanımı yasaya aykırılık teşkil edecektir. Yine çerçeve kullanılan web sitelerinde çerçeve içine alınan içeriğin etrafının reklamlarla çevrilmesi ve buna ek olarak kullanıcının tarayıcısının adres kısmında çerçeve kullanılan asıl sayfanın adresinin görünmesi, tüketicinin kafasını karıştırabilecek ve iltibas yaratabilecektir. Bu durumda da marka hakkı tecavüze uğrayanlar 556 sayılı KHK kapsamında başvuru hakkına sahip olacaklardır. Yine TTK’nun haksız rekabete ilişkin hükümleri çerçeveleme ile ilgili problemlere uygulanabilecektir.
Bu sebeple web sitelerinde çerçeveleme teknolojisini kullanacak olanların veya kullananların herhangi bir yasal yaptırımla karşılaşmamaları için dikkat etmeleri gereken hususlar şunlar olacaktır:
- Link verilen bir sayfa web sitesi sahibinin ilanları ile çerçevelenmemeli,
- Başka bir siteden web sitesi sahibinin sitesine içerik çerçevelenmeden önce diğer site sahibinden izin alınmalı,
- Eğer görüntülenen içerik başka bir sitenin içeriği ise tarayıcının URL adresi kısmında çerçevelenen sitenin URL adresinin görünmesi sağlanmalı.
Kaynak : 