Bundan birkaç gün önce televizyon ve gazeteler Rahmi Koç’un Sabancı Üniversitesini ziyaretinin haberini yayınladılar. Rahmi Koç birçok fikrini buradaki gençlerle paylaşmış, deneyimlerini aktarmıştı. Aslında yıllardır ciddi bir rekabet içinde olan iki grubun birinin kısa süre önce görevi devretmiş olsa da en önemli kişisi, diğer grubun üniversitesini ziyaret ediyordu. Her iki grup da çok kısa süre önce kurdukları üniversiteleri büyütmek cabası yanında aralarındaki tatlı rekabeti üniversitelerine de taşıyorlardı.
Bu haberi okurken iç sayfalardaki başlık dikkatimi çekti. Rahmi Koç “Vizyonun fazlası İllüzyon oluyor” diyordu Sabancı Üniversitesindeki gençlere. Birden rahatsız oldum, bir taraftan onu böyle söylemeye iten gerekçeleri düşünüyor diğer taraftan yıllar öncesini hatırlamaya çalışıyordum. Oysa haberin içinde Koç Grubunun bundan sonra telekomünikasyon ve enerji sektörlerini hedeflediği yazıyordu. Bunlar ilk cümlenin ağırlığını hafifleten sözlerdi. Yine de gün boyunca konu aklımdan çıkmadı.
Ertesi gün biraz daha makul düşünüyordum. Rahmi Koç belki de bu sözleri ya bilişim ve telekomünikasyon sektöründe aktif olan ailenin genç üyesi Ali Koç’a bir mesaj vermek ya da gençlerin dikkatini işletmelerin iyi yönetilmesine ve verimliliğine çekmek için söylemiş olabilirdi. Vizyonun, geniş bakış açısının, büyük düşünmenin karşısında olması mümkün değildi.
Bu düşünceler beni 70’lere 80’lere götürdü. Daha Anadol’un görüntüsünün yeni değiştiği, Tofaş’ın sonradan Serçe adını alacak olan 124 modelinin yollarda boy gösterdiği yıllara… Bunlar dışında yollarda sadece Amerikan arabaları ile az sayıda Mercedes vardı. O yıllardan kalan tek farklı şey apartmanımıza taşınan Amerikalı subayın Datsun marka arabasıydı. O güne kadar hiç Japon arabası görmemiştik. Daha dünya yollarında Japon rüzgarı da esmiyordu. Japon arabalarının Amerika istilası başlamamıştı. Chevrolet Nova varken neden Amerikalı başka araba alırdı? Japon mucizesi diye bir tanım olsa olsa fotograf makinaları için kullanılabilirdi. Kore ? Onlar savaştan çıktıktan sonra daha şehirlerini yeni inşa ediyor olmalıydılar.
İşte o günlerde bir gazete haberi beni çok etkilemişti. Koç Grubu Koç Ar-ge adında bir organizasyon kurmuştu ve Çağdaş adında yerli bir araba tasarımı için çalışıyorlardı. Yanlış hatırlamıyorsam Çağdaş VW Golf ile Skoda Favorit arası bir görünümdeydi. Yine aynı yıllarda 1974 Kıbrıs Harekatından sonraki Amerikan ambargosunu etkileri yaşanıyor. “Kendi uçağını kendin yap” kampanyası gündemin en önemli konularından birisiydi. Aile büyükleri 60’lı yılların Devrim otomobili hikayelerini anlatıyor, arabanın Ankara’daki resmi geçit sırasında stop etmesini projenin makus talihi olarak yorumluyorlardı. Konu daha sonra dönüp dolaşıp Nuri Demirağ’ın uçak fabrikasına ve Hollanda’ya ihraç edilen uçaklara geliyordu. Dün Holanda’ya uçak ihracatına kalkışan ülke, ulusal hava yolu şirketinde Hollanda’nın Fokker F27 ve F28 uçaklarını kullanıyordu.
Çağdaş’ın akıbeti hakkında daha fazla haber çıkmadı. Birkaç yıl sonra üniversite için İstanbul’a geldiğimde Koç ile ilgisi olan tanıdığım herkese bunu sordum. Kimisine göre Ford istemediği için proje rafa kaldırılmıştı, kimisine göre zaten uçuk bir proje olduğu için üretim ihtimali olmadığı ortaya çıkmıştı. Yıllar geçti. Önce Japon arabaları boy gösterdiler sonra Kore’liler. Bir ara herkes Amerikan otomobil üreticilerinin batacağına inandı. Gazeteler yıllarca Japon mucizesini konu alan yazı dizileri yayınladılar. Kendi tasarlamasa da kendi uçağını monte etti Türkiye, ama hiç dünyayı altüst eden,herkesin bildiği bir markası olamadı. Bu ezikliğimiz kimi zaman bir jean reklamında “Bu Türkler de çok oluyorlar” şeklinde, kimi zamanda İlhan Mansız’ın marka olduğu gibi mantıksız sözlerle karşımıza çıktı.
Yine de, geç kalınsa da, hepsi bu ülke sınırlarında doğmamış olsa da, bu ülkenin vizyon sahibi insanları büyük işler yaptılar. İnat edenler, cesaret edenler, imkan tanınanlar başardılar. Cesaret ve büyük düşünmenin, çoğunlukla çalışkanlık ama bazen biraz sermaye, bazen biraz şans, bazen iyi bir zamanlama ile gübrelenmesi durumunda neler yapılabileceğini gösterdiler. Kimler mi? Onat Menzilcioğlu’lar, Kenan Şahin’ler, Dr. Mehmet Öz’ler, Prof. Gazi Yaşargil’ler, Murat Günak’lar, Osman Kent’ler, Fazıl Say’lar, Vestel’ler, hatta ç harfi ile dünya markası olmaz diyenlere rağmen yeni yönetimiyle Arçelik’ler, belki de Mustafa Denizli, Fatih Terim’ler ve diğerleri.
Bu isimler vizyonları, inançları ve büyük düşünmeleri sayesinde çok büyük işler başardılar. Üstelik sadece kendi ülkelerinde değil, gümrük duvarlarına, kapalı ekonomilere sırtlarını dayayarak değil tamamen açık rekabet ortamında başardılar.
O salondaki gençlerin içerisinde de bunu başarabileceklerin sayısı hiç de az değil. Bizi dünya şirketleri, sporcuları, sanatçıları, mühendisleri, doktorları çıkartamayacağımıza inandıran beynimizdeki minik lezyon artık yok olmalı. Artık bir yabancı gelse de bize ortak olsa diyen kültür yerine, beni artık bu sınırların içinde tutamazsınız diyenler ön plana çıkmalı, cesaretlendirilmeli.
Dün dünya pazarında söz sahibi olabilecek bir otomobil markası yaratma fırsatını kaçırdık, dilerim bugün bir dünya bilişim şirketinin, bir telekomünikasyon devinin fırsatı sadece hayal edemediğimiz, cesaret edemediğimiz, büyük düşünemediğimiz, vizyondan kortuğumuz için kaçmıyordur.
Yine de karlı, verimli, istikrarlı isletmeler, sadece düşünen değil başaran insanlar uyarısını da aklımızdan çıkarmadan….
Kaynak : 