turk-internet.com’un kıymetli yazar / gazetecileri, Serhat Ayan ve Murat Büke, Türkiye’de E-Devlet uygulamalarını, sivil toplum kuruluşlarının rolünü tartıştılar. Türkiye’nin E-Devlet sürecinin vatandaşa anlatılmasının ayrı bir süreç olmadığı vurgulanan tartışmada, E-Devlet olabilmek için tüm coğrafyada kullanılabilen uygulamalardan söz etmek gerektiği ortaya çıktı.
Siz de turk-internet.com’daki bu sohbet toplantılarına katılmak, Türkiye’nin bilgi toplumu olma yolundaki adımlarına eşlik etmek isterseniz bize [email protected] adresine tartışmak istediğiniz ya da katılmak istediğiniz toplantıları yazın.
SERHAT AYAN : Ben bir soru sorayım sana: Şimdiye kadar hangi e-devlet uygulamalarıyla muhatap oldun?
MURAT BÜKE : Şimdiye kadar, vergi numarası, kimlik numarası almak için uygulamalara başvurdum. Bunun dışında ihtiyacım olmadı.
SERHAT AYAN : Memnun kaldın mı peki bunların kullanımlarından? Kolay mıydı, hızlı mıydı?
MURAT BÜKE : Yalnız benim muhatap olduğum e-devlet uygulaması çok sınırlı, tüm e-devlet uygulamaları vatandaşa yönelik değil, biliyorsunuz.
SERHAT AYAN : Kesinlikle biliyorum. Sadece bize yüzü dönük e-Devletten çıkarım yapmaya çalışıyorum. Mesela ben vatandaşlık numaramı üç günde zor aldım. İnanılmaz yavaştı.
SERHAT AYAN : Bunu para vererek hizmet aldığım bir sitede yaşamış olsaydım ortalığı birbirine katardım ki devlete her sene çok para veriyorum vergi olarak.
MURAT BÜKE : Yavaşlık, donanımla ilgili bir sorun diye düşünüyorum. Ayrıca bağlantı alt yapısı ile ilgili olabilir.
SERHAT AYAN : Açıkçası vatandaş onu bilmek zorunda değil. Vatandaş eline gelen hizmetin kalitesine bakar. Yani demem o ki teknik bilgi birikimine sahip olmak durumunda değiliz. Bu işin on-yüzbin tane bakanı, müsteşarı var.
MURAT BÜKE : Doğru. E-Devlet denildiği zaman, donanım, alt yapı ve tüm hizmetleri bütün olarak düşünmeliyiz
SERHAT AYAN : Bir düğmeye basınca önümüze bir şeyler gelmeli tarafındayız işin. Şimdi e-devletin görünmeyen yüzüne gelelim. Mesela ben TBMM’de benim için alınan kararları konuşulanları görmek istiyorum ve bunları görebiliyorum da. Bu bence mükemmel bir e-devlet uygulaması.
Ama ben aynı zamanda şu anda ülkemde kaç vergisini vermeyen var, kaç milyon dolarlık borcumuz var, kaç işçi istihdam ediliyor onları da görmek istiyorum. Ama maalesef şeffaf değil devlet çünkü elektronik değil.
MURAT BÜKE : Aslında devlet, bu rakamları toplamakta da zorlanıyor.
SERHAT AYAN : İşte benim takıldığım noktaya geliyorsun. Devlet bizi kötüye alıştırmış iyisini görmediğimizden ikna oluyoruz hemen.
MURAT BÜKE : Elektronik bilgi alışverişinin tabana yayılması, herkes tarafından kullanılır olması gerekiyor. Böylece bilgiler daha kısa sürede, daha sağlıklı gelecektir.
SERHAT AYAN : Taban ne? Taban kim demiyorum, dikkat et taban ne? Şu anda Türkiye’de bankamatik kartı kullanan kaç kişi var ki bu insanlar elektronik olsun?
MURAT BÜKE : E-devlet denildiğinde, bunun her kesim ve her kişiye yayılmasından mı bahsediyorsun?
İlginç bir nokta. E-devlet denildiğinde ilk aklımıza gelen, pasaport başvurusunu internet üzerinden yapmayı, kimlik numarasını öğrenmeyi düşünüyoruz.
SERHAT AYAN : Söylemek istediğim şu ki: Şu anda e-devlete ihtiyaç yok. Aslında kimse cebinden çıkan vergilerin nereye verildiğini merak etmiyor. Kimse internetten pasaport almak istemiyor. Kimsenin kimlik bilgisi numarasına ihtiyacı yok. Kadıköy belediyesi internet üstünden vergi ödetebiliyor, ama bunu Artvin belediyesine yapamazsın. Şu anda olmayan, yaratılmayan bir ihtiyacın üstüne kuş kondurmaya çalışıyoruz. Toplumun yapısı olarak bakılacak olursa, varolan e-devlet uygulamaları ağzımıza da çok yüzümüze de…
MURAT BÜKE : E-devlete ihtiyaç hangi noktada karşımıza çıkacak peki.Yani elektronik olmak için hangi köşeyi dönmeliyiz?
SERHAT AYAN : Atatürk, zamanında radyolarda türkü çalınmasını minimuma indirmiş. Klasik müzik çalarak genel müzik ve kültür seviyesini yükseltmeye çalışmış. Biz de şimdi sınırlı bir kesim olarak, basın olarak bilişimciler olarak, insanları ihtiyaçları olmayan bir şeye yöneltmeye çalışıyoruz. Bunun için onları ikna etmeye çalışıyoruz.
MURAT BÜKE : Bunu da sağlıklı yapamıyoruz zaten.
SERHAT AYAN : İhtiyacı olmayan şeye ikna olmakta çok zorlanıyor halk. İşte bu noktada devletimize çok büyük iş düşüyor.
MURAT BÜKE : Ne gibi…
SERHAT AYAN : Devletimiz halkına interneti anlatırken Superonline’in Turk Nokta Net’in müşterilerine anlattığı gibi anlatması gerekiyor. Okuma kampanyası gibi internet kampanyası başlatıp TV’lerde sabah veya akşam saatleri internet anlatması gerekiyor. Hatta devletin, “bunları yaparsanız rüşveti engellersiniz” demesi gerekiyor. Nasıl elde kalan fındık için “aganigi” dendiyse, İnternet için de böyle bir slogan bulunması gerekiyor. İnsanların madem ihtiyacı yok, o zaman insanlara bunu şirin göstermek gerekiyor. İnternetin fındık kadar olsun değeri olmalı devletimizin gözünde.
MURAT BÜKE : İnternet kampanyaları Sivil Toplum Kuruluşları (STK)’lar eliyle yapılıyor aslında. İnternet haftası gibi etkinlikler var.
SERHAT AYAN : Çok derin bir yara bu. Bana bir STK bilişim kampanyası adı söylesene ve neyi anlatıyordu, mesajı neydi? Bir de Turkcell kampanyasını düşün, onun mesajını…Aradaki fark, sorunu işaret ediyor işte.
MURAT BÜKE : Farkındalık yaratmak profesyonellik isteyen bir konu.
SERHAT AYAN : Bizim STK’larımız maalesef interneti kendi bünyelerinde eritmeye çalıştılar. Kendileri bunların hepsini yapabileceklerini düşündüler. Öncelikle girişimlerimiz yeterince sivil değil.
STK olmanın gerekliliği, hitap ettiği kesimin mümkün olan en büyük kullanıcı kitlesinin hakkını savunmak. Ama bugün baktığınızda karşınızda küçük bir kesimden çıkmış aynı insanların kendi aralarında o/bu kavgasıyla çoğalarak dernekleştiğini görüyoruz. Devlet daha sivil kimi kuruluşlarla kıyaslandığında.
MURAT BÜKE : Ve daha aktif oluyor kimi zaman.
SERHAT AYAN : Maalesef. Zaten STK’nın, kamudan daha yavaş olduğu bir ülkede gelişim imkansız. Buradan e-devlete gelelim tekrar. En son bilişim etkinliklerini gözünün önüne getir. Ne yaptılar? İki ayrı sivil toplum örgütü, e-devleti kendi bünyelerinde halka sunmaya çalıştılar. Kim kazandı, bunu bilemiyorum ama kimin kaybettiği çok aşikar.
MURAT BÜKE : Bu noktada, iki ayrı etkinlik ile ilgili yeri gelmişken dikkat ettiğim bir noktaya değinmek istiyorum. Her iki grubun, STK’larının etkinliklerine bakıldığında, ziyaretçi sayısının toplam 8 binin üzerinde olduğu dikkat çekiyor. Birisi 3 bin 500, diğeri 5 bin kayıtlı ziyaretçisinin olduğunu söylüyor. Oysa geçmiş yıllarda bu sayı 3-4 bin kişi arasında. Nasıl oluyor da bu ziyaretçiler birden 8-10 bin seviyesine çıktı?
SERHAT AYAN : İddia ediyorlar. Herkes daha üstünü söylemek zorunda hissediyor kendini. Örneğin ben gelecek sene bu iki etkinliğin de rakamlarına güvenmeyeceğim.
MURAT BÜKE : Devlet, kaynak ayırdığı ölçüde e-devlet uygulamalarını popülist politikalarla pompalayacak. STK’lar “katkımız oldu, bilgi birikimimizden yararlanıldı” gibi noktalarda etkisizleştirilecekler.
SERHAT AYAN : Ben fuarda tüm e-devlet standlarını gezdim. Bu konuyu turk-internet.com’a da yazdım. Devletin alt tarafı çalışmak istiyor, üst taraf direnç gösteriyor. Mesai dışında eve iş götüren ve bunu kendi istediği için yapan tek devlet çalışanı belki de bu bilişimciler.
MURAT BÜKE : Bununla ilgili bir anımı paylaşmak isterim; Bir devlet kurumuna, e-devlet ile ilgili çalışmaları görmek ve röportaj yapmak için gittim. Çalışmaları yürüten birim,Genel Müdürle çalışıyor. O kadar uyumlu, o kadar özverili çalışıyorlar ki, takdirle karşılamamak mümkün değil. Ama seçimlerden sonra Genel Müdürün görevden alınması bekleniyordu ve şevk, istek kırılmıştı. Gerçekten, yaptıkları işleri anlatırken gözündeki ışıltıyı alabileceğiniz birimleri bilişimciler oluşturuyor. Aslında bu kaygı tüm kamu birimlerinde var. Bu noktada devletin yeniden yapılandırılması bile e-devlete geçişte önemli bir aşama gibi görünüyor.
Bir de STK’lar ile ilgili bir noktaya değinmek istiyorum. STK dediğimizde, kamusal amaç taşıyan örgütleri karşımızda görmek istiyoruz. Mesleki örgütlerden ayrılması gerekiyor ama her biri mesleki birer örgüt gibi çalışıyorlar. Bu noktada ana amacı kar etmek olan firmaların birer lobi aracı olarak STK’ları kullanmasını doğru bulmuyorum.
SERHAT AYAN : Zaten benim de söylediğim bu. lobi amaçlı çok güzel kelime. Ben eminim ki bunu söylediğimi duyan onlarca sivil toplumcu üstümüze çullanacak.
MURAT BÜKE : Lobi, aslında yeterince anlaşılamamış bir şey. Doğru yapıldığında kamusal yararının da üst seviyede olacağına şüphe yok. Ama biz lobiciliği rüşvetle, iş bitirmekle aynı anlamda kullanıyoruz. Bunu kastetmiyorum.
SERHAT AYAN : Bir iyimser, bir kötümser bakış açısı koyalım ortaya. İyimser bakış: Herkesin bir şirketi, işi, gücü var ama onlar genel anlamda Türkiye’nin kalkınması, bilişimde gelişmesi için işlerinden güçlerinden feragat ederek STK’larda çalışıyor. Hatta birbirleriyle verdikleri kavganın sebebi de işin ilerleyebilmesi.
MURAT BÜKE : Kötümser bakış da, herkesin işi gücü var, bu işi gücü ilerletebilmek, daha çok kazanabilmek için STK’lara üye oluyor ya da kuruyor.
SERHAT AYAN : Veya adını duyurmak için.
MURAT BÜKE : Elbette.Vatandaşa adını duyuramasa da, bu camiada önemli isimler var.
SERHAT AYAN : Bir tanesi bana genelden mektup atıp, “sivil toplum örgütümüzün adını kullanarak, saldırılarda bulunarak kendinizi meşhur etmeye çalışıyorsunuz” demişti. O sivil toplum örgütünün toplam toplantısındaki insan kadar kişiye ben sadece bir mektupta tuttuğum takımın sitesinden ulaşıyorum zaten. Bunu bir türlü anlayamadılar, dev aynasından bir türlü inemediler aşağı.
MURAT BÜKE : Bir noktaya daha değinmek istiyorum. Etkinlikler yapıyorlar, bunlara sponsorlar geliyor. Büyük firmalar, yazılımcı, donanımcı ve hepsi kendi alanlarında iddialı, uluslararası sermaye sahibi, yatırımcı firmalar. Bunlar her iki etkinliğe de aynı mesafede kalmak adına sponsor oldular. Bu önümüzdeki sene böyle olmayacak. Yani sponsor firmalar, sermaye, STK’ların bir araya gelmesinde etkin rol oynayacaklar, buna zorlayacaklar diye düşünüyorum. Yoksa bu STK’ların ortak amaca hizmet için birleşme misyonları falan yok.
SERHAT AYAN : Biz somut bir şeyler önerelim mi buradan. Elimizde sihirli bir değneğin olduğunu varsayarak ise girişelim mesela. Öncelikle STK’ları bir araya toplardım. Aralarından bir ses çıkarırlardı, bu bir sesin arkasında dururdu çıkar grupları, kendi çıkarlarını gözetmeden. Bu grup böylesi bir durumda yurt dışı sermaye gücüyle öyle kuvvetli olurdu ki masaya vurduğu zaman ses getirirdi. Mesela bu örgütün başındaki insan, Ulaştırma Bakanı, “internette kesilme olmadı, sadece yavaşlama oldu” dediği zaman, yumruğunu masaya vurabilmelidir.
MURAT BÜKE : Birleşme nasıl olur, sihirle mi, ortak amaçları ortaya koyup gönül vererek mi bilemiyorum ama bilişim sektöründe STK sorununun çözümlenmesi gerekir.
SERHAT AYAN : Bir ağırlığı olmalı bu insanların. Başbakan ya da Ulaştırma Bakanı her hop dediğinde uçarak gitmemeli bu kişiler onların ayaklarına.
MURAT BÜKE : Kurumsallıktan anlaşılan, yalnızca örgütlenme yapısı olmamalı.
SERHAT AYAN : Şu anda bunun olma ihtimalini sıfıra yakın buluyorum.
MURAT BÜKE : STK’ların uygulamalarına katılmadığım bir nokta var. E-devlet uygulamaları STK’ların faaliyetleri ile çok daha ileride olmalıydı. Bugün bir çok şehirde, kasabada, köyde, internet kafeler gibi e-devlet uygulamalarına yardımcı olan ticarethaneler var. En azından biri, bıraksın 3-5 bin kişiye etkinliği, bir kampanya başlatsın. Kasaba veya köylerde internet evleri açsın. Halka bedava e-devlet uygulamaları sunsun. Ya da buna aracılık etsin.
SERHAT AYAN : Benim anladığım. Bu ülkede e-devlet yok, ihtiyaç var ama bunu ifade edebilecek STK yok ve keşke olsa.
MURAT BÜKE : Başlangıç için ümit vaat ediyor, ancak çok para harcanıyor, olmadı denilip yeniden paralar dökülüyor. İleride e-devlet olacağız ama bu bize çok pahalıya mal olacak.
Kaynak : 