Muğla Üniversitesi öğretim üyelerinden Yrd.Doç.Dr.Selahattin Bekmez ve Arş.Görevlisi Necla Ayas tarafından hazırlanan bu çalışmanın özgün başlığı “TÜRK TELEKOMUNİKASYON SEKTÖRÜNDE YENİ EKONOMİ VE REKABET: UYGULAMALI OYUN TEORİSİ YAKLAŞIMI” şeklindedir ve Rekabet Kurumu’nun bir toplantısında sunulmuştur.
Bu yazının önceki bölümlerini
- Türk Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet – 1
- Türk Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet – 2
- Türk Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet – 3
başlıkları altında okuyabilirsiniz.
4- Network Ekonomisi ve Telekomünikasyon Açısından Önemi
İletişimin artan çeşitliliği ve kalitesi, insanları biraraya gelmeden yüzyüze görüşme durumuna getirmiştir. Artık; ses, görüntü ve verinin bir arada iletilmesi mümkündür. Ancak bu kombinasyonun bir arada karşı tarafa aktarılması, yüksek taşıma kapasitesine sahip hatlar sayesinde gerçekleşmektedir. Yakın zamana kadar; telefon, teleks ve veri iletişim servisleri gibi farklı şebekeler kurulmaktaydı. Yaygın bir şekilde işletilmekte olan geleneksel telefon şebekeleri bu yaklaşıma tipik bir örnektir(Belussi and Arcangeli, 1998:418)
Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere, belirli sınırlar dahilinde birbirleriyle resmi olarak sosyal ilişkiler çerçevesinde bağlı yasal grupların oluşturduğu şebekeye network denmektedir. Bilgi yoğun endüstrilerde network ekonomisinin önemi örgütler arasındaki bilgi alışverişini kolaylaştırmasına paralel olarak giderek artmaktadır. Özellikle mobil telefonların dalgalarla yayılması, birbirinden bağımsız ancak birbiri içine gömülü ilişkilerin yapısına dikkat çekmektedir(Antonelli,1997:71). Bu ilişkiler ise network teorilerinde incelenmektedir. Telekom networkünün elemanlarını telekom operatörleri, telefon üreticileri, perakendeciler, örgütlü özel ve kamu nihai kullanıcılarından oluşmaktadır(Kanssona and Lindb, 2001:15).
Telekom sektörü arz yönlü sektör olmaktan çıkıp talep yönlü sektörler grubuna girmiştir. Talep yönlü sektörlerde ise pazarlama ve dağıtım kanallarının önemi artmaktadır. Bu nedenle artan rekabet ve rekabet gücünün oluşturulması ihtiyacı dağıtım kanallarının geliştirilmesini ve networkün mobil iletişim sektöründe en önemli pazarlama kanalı olmasını sağlamaktadır.
Network etkisi özellikle iletişim sektöründe bir teşebbüsün hizmetine olan talebin, hizmetin tüketiminin beraberce artması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu noktada geleneksel olarak network ekonomisi kapsamında yer alan bazı hizmetler nitelik değiştirerek yeni teknolojilerden etkilenmiştir. Bilgi teknolojileri, telekomünikasyon, ulaştırma, elektrik, elektronik gibi yardımcı birimlerle bir araya gelerek bir network sistemi oluşturmaktadır. Geleneksel iktisat yaklaşımında network dışsallıkları, şebeke dışsallıkları adıyla telefon, demiryolları, karayolları gibi örneklerde sıkça ele alınmış bir konudur. Bir ekonomik birimin, bir ürünün tüketiminden sağladığı fayda , diğer ekonomik birimin sayısının da aynı ürünü tüketmesiyle beraber artıyorsa ürün network dışsallığı oluşturmaktadır. Günümüzde bunlara ek olarak ileri teknoloji ürünlerinin ortaya çıkardığı dışsallıklar eklenmiştir. Yeni ekonomilerde network dışsallığı, yeni bir kişi/kurum’ un veya erişim noktasının var olan ağa eklenmesi durumunda, ağda bulunan kişi/kurum’ların fayda düzeyini artırdığı veya maliyetlerini azalttığı durumlarda ortaya çıkmaktadır.
Network dışsallıkları iki şekilde sınıflandırılabilir. Bunlardan birincisi doğrudan dışsallıklar, diğeri ise dolaylı dışsallıklardır. Doğrudan dışsallılar, ürünü satın alanların sayısı arttıkça, ürünün değerini artıran doğrudan fiziksel etkiler şeklinde tanımlanabilir. Doğrudan Dışsallıklar fiziksel olarak aynı ürünü kullanan kişi sayısının artışıyla beraber ortaya çıkmaktadır. Yeni teknoloji ürünlerinin büyük çoğunluğunda bu özelliğe rastlamak mümkündür. Böyle bir durumda iletişim hizmetini sunanlar en fazla kullanıcının olduğu networkleri tercih etmektedir. Network dışsallıkları abone sayısına bağlı olduğundan abone sayısının geçmiş zamanlarda sergilemiş olduğu büyüklük de kullanıcı sayısını etkilemektedir. Örneğin telefon ağı, telex, fax aletlerini kullanan müşteri sayısı ne kadar çok artar ise network dışsallığı da o ölçüde büyük olmaktadır. Daha geniş bir networke dahil olmanın talep yönlü faydaları bulunmaktadır. Operatörlerin network içindeki görüşmelerde indirim sağlaması bunun en güzel örneğidir(Kim, 2001:121).
Arama dışsallıkları literatürde en az araştırılan konudur. Telefon hizmetleriyle karşı taraftan çağrı alma faydanın yarısını oluşturmaktadır. Ancak görüşme dışsallıkları dışarıdan gelen görüşme, satın almalar üreticilerin sayısı gibi diğer değişkenlerle ilgili olmadığından belirlenmesi zordur. Bu nedenle gelen çağrılarla ilgili tüketicinin tercihini açıklayabilecek piyasa mekanizması bulunmamaktadır. Ayrıca alıcı ve verici arasındaki anlaşmalarla çağrı dışsallığının içselleştirilmesi maliyetli telefon görüşmeleri gerektirmektedir. (Hahn, 2001:16)
Bu yazının “Fiyatlandırma Sistemi”nin incelendiği devamını Türk Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet – 5 başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 