Tüm gecikme ve eksiklerine rağmen Kurum’un ortaya koyduğu yetkilendirme taslakları, bende tüm eleştirilerin aksine Kurum’un belki de gerçek serbestleşme taraftarı tek kamu kuruluşu olduğu düşüncesini uyandırdı. Ancak bu olumlu gelişmelere rağmen, kısa süre önce sektör görüşüne sunulan “Uzun Mesafe Telefon Hizmeti” (UMTH) Yetkilendirme Taslağı bekleneni vermekten uzak içeriğiyle tam bir kötü sürpriz niteliğinde.
Sektör şirket ve dernekleri UMTH yetkilendirme taslağı için, Kuruma göndermek üzere görüşlerini hazırlama çalışmaları yaparken, biraz da kalan sürenin azlığını göz önüne alarak temel yapısal bozuklukların düzeltilmesi önerileri yerine tadilatlar ile konuyu çözme yolunu seçtiler. Oysa önümüzdeki 10-15 yılın ana telekom hizmetlerinden en önemlisini düzenleyen bu yönetmelik taslağı kökten hatalar ve eksiklikler içeriyor. Bu yazımda size bunlardan bazılarını göstermeye çalışacağım:
- UMTH hizmeti sadece bir orijinasyon hizmeti olarak düşünülmüş belki de terminasyon bilinçli veya bilinçsiz olarak unutulmuş.
- UMTH’nin amiral gemisi olacak olan A tipi işletmeci lisansı aslında bir miktar sınırlı kaynak özelliği taşımakta, bir miktar da yapılacak olan yatırım ve işletme maliyeti göz önüne alındığında 3-4 işletmeciden fazlasını kaldırabilecek nitelikler taşımamakta. Aslında nihai olarak ulaşılacak olan nokta bu olmakla birlikte bunu düzenleyecek olan yetkilendirme bedeli ve pazarı düzenlemeye yönelik diğer maddeler ynetmelik taslağına konulmamış.
- Dikey entegrasyon konusu bugüne kadar herkesin elini sürmeye korktuğu bir konuydu. UMTH ile konu kapıya geldi dayandı. Yönetmelik taslağının 7.1 maddesi ile GSM işletmecilerinin UMTH sektörüne girerek ellerindeki büyük rekabet gücünü kullanmalarının önüne geçilmeye çalışılmakla birlikte sonuç bekleneni vermekten uzak nitelikler taşımakta ve muhtemelen bu haliyle mahkemeler tarafından iptal edilmeye de son derece müsait. Aslında olması gereken dikey entegrasyon konusunda Rekabet Kurumu ile Telekomünikasyon Kurumu’nun ortak bir çalışma yaparak sorunu kökten çözmeleriydi. Bu konu gelecekte diğer tüm telekomünikasyon altyapı ve katma değerli hizmetlerinde de baş ağrıtmaya devam edecek. Sağlıklı bir rekabet düzeni kurabilmek için bu konunun üzerine mevcut yasal düzenlemeler ve AB uygulamaları ışığında kararlı bir şekilde gidilmesi gerekmektedir.
- Taslağa bütünüyle baktığınızda yakınsamanın (convergence) unutulmuş olduğu görülmekte. Taslak metninde kullanılacak teknolojiden bahsedilmemiş olması işin teknoloji bağımsız olmasını gerektirmez. Aksine gelişmekte olan yeni teknolojileri de düşünerek ve onları tüketicinin faydasına kullanmak adına proaktif bir düzenleme yapılmasını beklemek hiç de büyük bir beklenti olmayacaktır.. Önümüzdeki 3-5 yıl içerisinde tüm ses iletişimini temelden etkileyecek olan VoIP teknolojisi sanki “aman başımıza şimdi dert çıkarmayalım” der gibi yönetmelikte es geçilmiş durumda. Kaygılardan biri muhtemelen VoIP’in işin içine girmesi durumunda UMTH’nin “Uzun Mesafe” kavramının anlamını yitireceği olsa gerek. Diğer bir kaygı da telefon hizmetlerinin Internet Servis Sağlayıcılıkta olduğu karar düşük bir “girişim engeli” (barrier to entry) yapılmaması isteği olabilir. Uzun zamandır çeşitli kesimler “VoIP ile telefon hizmetinin de, ISS sektörünün ilk günlerindeki gibi 80-90 firma ile verilmesi durumunda” çeşitli sorunlar çıkacağını mesela denetleme, vergi toplama, ulusal güvenlik gibi konularda problemler yaşanacağı kaygısını taşıyorlar.
- Yine taslakta açık olmaya bir başka nokta da numara kaynağından yapılacak tahsisler. Burada net olarak belirtilmese de numara kaynağından kasıt işletmecilerin müşterilerinin verilen hizmete ulaşabilmesi için kullanacağı prefix’in kastedildiğini düşünmekteyim.
Peki.. Alternatif ne olmalıydı? Aslında alternatif birçok açıdan Kurum’un kaygılarını çözebilecek ama diğer taraftan da işletmecilere açık ve tam rekabet koşullarını sağlayacak olan bir düzenlemede yatmakta. Teknoloji seçimi ön planda olmadan ama alternatif erişim yöntemlerini de kapsayacak şekilde olmalı. Ayrıca ileride A tipi işletmecilik konusunda rekabetin ana unsuru olacak olan hizmet sağlayıcı değişimi konusu da esnek ve tüketiciyi koruyacak bir şekilde düzenlenmeli. İşte böyle bir yapıyı kurabilmek için dört temel düzenlemenin işlevsel olması gerekiyor:
- Numaralandırma : Böylece özellikle işletmecilerin kendi numara alanlarında hizmet sunmaları sağlanmış olacaktır.
- Arabağlantı : Doğal olarak tüm bu yönetmelikle belirlenecek olan pazarın ve yektkilendirme bedellerinin anlamı arabalantı yönetmeliği ve yönetmelik şemsiyesi altında tarifesinin sağlıklı çalışması ile iş planları hayata geçirilebilecektir.
- Numara Hareketliliği (Number Mobility) : Bu sayede de tüketiciler için işletmeci bağımlılığı düşürülmüş ve maksimum rekabet ortamı sağlanmış olacaktır.
- Etkin Maliyet Modeli : Tüm sistemin verimliliğini belirleyecek olan sistem olacaktır.
Yukarıda adı geçen dört düzenlemenin üzerine kurulacak sistem ile hem değişik teknolojilerin önü açılmış olacak hem de “taşıyıcı önseçimi” gibi daha sınırlı girişimci kaldırabilecek olan ve daha geniş kitlelere daha büyük altyapı ve pazarlama yatırımı kullanarak ulaşılmasını gerektiren pazarda sağlıklı bir yapı kurulacaktır. Ayrıca işletmeciler kazandıkları müşteri portföyü için hem geliş hem de gidiş yönünde hizmetler sunabilecekler, ayrıca gidiş ve gelişin açık olması sayesinde hizmetleri farklılaştıracak olan katma değerli servislerin önü açılacaktır. Aksi takdirde bugünkü yapısıyla UMTH başladığı günden itibaren düşen Pazar niteliği taşıyacak ve uzun vadede hem yatırımcı işletmeciler hem de tüketiciler bundan olumsuz yönde etkilenecektir.
Düzenlemenin zamanlama açısından Kurumun serbestleşme yönündeki insiyatifini ortaya koyduğunu belirtmekle birlikte daha sağlıklı ve üzerinde çalışılmış bir düzenlemenin atılan temelik sağlamlığını etkileyecek en önemli unsur olduğunu bir kez daha belirtmekte yarar var.
Hakan Akan Hakkında
Hakan Akan, Türkiye’nin ilk ISS’lerinden Bnet’in kurucusu ve geçen ay ayrılana kadar genel Müdürüydü. Kendisinin hafta sonunda bir oğlu oldu. Kutlarız.
turk-internet.com Notu : Yaklaşmakta olan Telekomünikasyon Sektörü serbestleşmesi nedeniyle, bu konuda görüşleri olanlara sayfalarımızda yer vermekteyiz. Yazılarınızı ya da görüşlerinizi [email protected] adresine gönderebilirsiniz.
Kaynak : 