Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED) Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) bu yıl “Sürdürülebilir Toparlanmaya Yatırım” temasıyla hazırladığı Dünya Yatırım Raporunun Türkiye lansmanını gerçekleştirdi. YASED ve UNCTAD işbirliği ile düzenlenen lansmanda duyurulan rapora göre; küresel uluslararası doğrudan yatırımlar %35 daralırken, Türkiye’ye yapılan yatırımlar da bir önceki yıla göre %15 azaldı.
UNCTAD’ın hazırladığı raporda Türkiye ile ilgili şu veriler yer aldı:
“Küresel doğrudan yabancı sermayeli yatırım akımları 2020 yılında bir önceki yıla göre %35 oranında daralırken, Türkiye’nin aldığı yatırımdaki daralma %15 düzeyinde gerçekleşti. Gelişmekte olan ülkeleri daha çok ilgilendiren ve geçtiğimiz yıl %35 daralan yeni yatırımlarda (greenfield investments) iyileşme sürecinin daha uzun süreceği tahmin edilmekte. Hassas sektörlerde ulusal güvenlikle ilgili endişeler nedeniyle UDY akımlarına yönelik sınırlayıcı uygulamaların payı %41 ile en yüksek seviyeye ulaştı. Yatırımlarda, önümüzdeki dönemde dayanıklılık ve sürdürülebilirlik gibi temaların öne çıkması bekleniyor. Rapor, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin dayanıklılığının güvence altına alınabilmesi için yatırımların yer değiştirmesi, bölgeselleşme ve çeşitlendirme yoluyla üretim ağlarının yeniden yapılanması gibi trendlere de dikkat çekiyor.
UNCTAD’ın tahminlerine göre sürdürülebilirlik temalı finansal ürünlerin sermaye piyasalarındaki büyüklüğü 2019’a göre %80 artışla 3,2 trilyon $’a ulaştı. Bu ürünler arasında, sürdürülebilirlik fonları, yeşil bonolar, sosyal bonolar ve karma-sürdürülebilirlik bonoları yer alıyor. COVID-19’la mücadele kapsamında Afrika Kalkınma Bankası ve AB gibi kuruluşların öncülüğünde çıkan bonolar, sosyal ve sürdürülebilirlik temalı bono piyasasının büyümesine büyük katkı verdi ve bu sayede diğer toplumsal kriz ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne (SKH’ler) yönelik finansman olanaklarının önünü açtı. Önümüzdeki dönemde, borsa ve türev piyasalar, emeklilik fonları, varlık fonları, sigorta şirketleri ve bankaların yatırımlarımları artan oranda sürdürülebilirlik ve SKH odağına yönlendirilmesi bekleniyor.
Raporda ayrıca Türkiye’nin serbest bölge programını yazılım ve bilişim ile diğer yüksek katma değerli ve teknoloji-yoğun faaliyetlere odaklanarak genişletmesine ve Ford Otosan’ın Kocaeli’de 2,6 milyar $’lık yeni elektrikli araç ve batarya yatırımına dikkat çekildi.”
‘Salgın kaynaklı krizin etkilerinin uzun süreli olması muhtemel’
YASED Küresel Yatırım Günleri etkinliğinin ilk gününde “UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Lansmanı” gündemiyle düzenlenen webinarda konuşan YASED Başkanı Ayşem Sargın, şunları söyledi;
“2020 yılı küresel ekonomi, ticaret ve yatırımlar için zor bir yıl oldu. 2020’de küresel uluslararası doğrudan yatırımlar %35, küresel ticaret hacmi de %7,6 daraldı. Ancak, 2021’in ilk yarısında,aşının yaygınlaşmasıyla birlikte salgını kontrol altına alan büyük ekonomilerin iyileşme yoluna girdiğini görüyoruz. Bununla birlikte, salgını geride bıraksak da, salgın kaynaklı krizin ekonomiye ve iş hayatına etkilerini uzun vadede yaşamaya devam edeceğimiz muhtemel.” .
Salgının yalnızca dijitale geçiş sürecini hızlandırmakla kalmayıp, küresel değer zincirlerinin yeniden tasarlanmasını dahi gündeme getirdiğini ve iklim değişikliği gibi tüm dünyayı etkileyen konularda harekete geçmemizi de sağladığını belirten Sargın, şöyle devam etti;
“Bugün, iş iletişimlerimizin çoğunun dijital olarak yapılabileceğini görüyoruz. Tedarik zincirlerinde risk çeşitlendirmesi ve kendine yeterlilik gibi konular gündemimizde. İklim konusunda Avrupa Birliği, 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını 1990 seviyelerinin en az %55 altına düşürmek gibi ciddi bir karar aldı.”
‘Küresel trendler ve yatırımların seyri’
“Salgın döneminde gözlemlediğimiz ana trendleri iyi okumamız, ve önümüzdeki dönemde yatırım rekabetçiliğimizi korumak için atmamız gereken adımları planlamamız son derece önemli” diye konuşan Sargın, yatırımların bazını teşkil eden istikrar ve öngörülebilirlik gibi unsurların ötesinde, bu yeni dönemde dijitalleşme, işgücü dönüşümü, sürdürülebilirlik gibi konuların yatırımcılar için başarı kriteri olarak öne çıktığını belirtti. YASED’in de bu küresel gelişmelere paralel gündemiyle Türkiye’nin yatırım rekabetçiliğine katkı sağlayacak çalışmalar yaptığını vurgulayan Sargın, şu ifadeleri kullandı;
“YASED üyelerinin dijital dönüşüm, yeşil mutabakata uyum, küresel tedarik zincirleri gibi konulardaki iyi uygulama örneklerinin ülkemizde paylaşılması, ve ilgili paydaşları bir araya getirerek hızla mesafe katedilmesinin sağlanması amacıyla kurduğumuz platformlarla Türkiye’nin yeni dönemdeki yatırım rekabetçiliğine katkı vermek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz”
Webinarda konuşan UNCTAD Yatırım Araştırmaları Bölüm Başkanı Richard Bolwijn ise şu hususlara değindi:
“Birleşme ve satın almalar ile uluslararası proje finansmanında önemli bir iyileşme görülürken sıfırdan yatırımlarda aşağı yönlü trendin 2021’de de devam etmesi bekleniyor. Hollanda ve İsviçre’deki negatif akımlar nedeniyle Avrupa’daki yatırım akışı daralması %80’i buldu. Gelişmekte olan ülkeler daha az etkilenmiş görünüyor. Asya ise %4’lük büyüme gösterdi. Bilişim sektöründeki birleşme ve satın almalar, özellikle Asya ülkelerinde artışı olumlu etkiledi. Geçtiğimiz yıl, SKH’leri destekleyen yatırımlar oldukça olumsuz etkilendi.
Su ve kanalizasyon yatırımlarında %7, sağlıkta %54, gıda ve tarımda %49 ve eğitimde %35 ve yenilenebilir enerji yatırımlarında %8’lik azalmalar gözlemlendi. 2020 yılında rekor bir daralma gözlemledik ancak 2020’nin ikinci yarısında hem ticaret hem de GSYH’deki düşüşler beklentilerimize göre daha iyiydi. Gelişmiş ülkelerde açıklanan büyük çaplı kurtarma paketlerinin 2021’de yaşanması beklenen toparlanmanın ardındaki başlıca faktörlerden olacağını düşünüyoruz. Geçen yıl, gelişmiş ülkelerde 13,8 trilyon $ ve gelişmekte olan ülkelerde 1,9 trilyon $’lık kurtarma paketleri açıklandı.
Asya’nın ekonomik anlamdaki dinamizminin önümüzdeki dönemde de devam etmesini bekliyoruz. Küresel tedarik zincirlerinde bölgeselleşmenin artma trendiyle, Asya’nın önemli bir bölgesel üretim merkezi olma özelliğini koruyacağını da düşünüyoruz. Bununla birlikte, Dünya genelinde kısıtlayıcı uygulamaların en üst düzeye çıktığı bir dönemden de geçiyoruz fakat Asya’da bu konuda da gelişmeler daha olumlu. Raporda dikkati çekmek istediğimiz bir başka konu, önümüzdeki dönemde altyapı yatırımlarının verimlilik odaklı yatırımlara göre daha hızlı büyümesi.
Burada proje finansman bolluğu önemli rol oynayacak Türkiye’de de zorluklar ve umut verici gelişmeler var. Aşılamanın hızlanması olumlu bir gelişme, ancak zorlu bir bölgede yer alıyor ve güçlü yanı verimlilik arayan yatırımlar tarafında. Türkiye, AB’ye yakınlık ve küresel tedarik zincirinde verimlilik odaklı yatırımlar kapsamında sanayi yatırımları çekebilir. Sürdürülebilirlik yatırımlarındaki fon imkanları düşünüldüğünde bu alana özel bazı planlamaları yaparak bu yatırımlardan pay almanın da önemli olduğu bir dönemdeyiz. Türkiye bu fırsatları da değerlendirmeli.”
Kaynak : 