Turk-internet.com editörüne TT’da çalışan sakat ve eski hükümlü personelin durumlarının ne olacağına ilişkin sorular iletildiği bilgisini alınca bu konu üzerinde durmaya karar verdim.
İş Kanunu iş sözleşmelerinde genel olarak serbestlik kuralını öngörmüştür. Bu çerçevede kural olarak işçi ve işveren diledikleri kişi ile diledikleri içerik ve şekilde İş Sözleşmesi yapabilirler. Bu ilkeye İş Hukukunda “Sözleşme serbestisi” adı verilir. Ancak, İş Hukuku ekonomik gücü elinde bulunduran ve bu nedenle işçiye göre daha güçlü konumda bulunan işveren karşısında zayıf durumdaki işçiyi korumak amacıyla sözleşme serbestisine sınırlamalar getirmiştir. Bu yasaklar arasında Kadınlara yaptırılacak işlerle ilgili sınırlandırmalar, küçük yaştaki çocuklarla, yabancı işçi çalıştırılmasıyla, sağlık durumu elverişli olmayanlarla ilgili yasaklar olduğu gibi birde bazı işçilerle sözleşme yapmayı zorlayıcı sınırlandırmalar getirmiştir. Sözleşme yapma mecburiyeti ile ilgili olarak konulan kurallar arasında işletmelerin sakat, eski hükümlü ve terör mağdurlarını çalıştırma ve bunlarla sözleşme yapma mecburiyetinin bulunmasıdır.
İşte bu çerçevede, 4857 sayılı İş Kanununun 30.maddesi özürlü ve eski hükümlülerin bir işyerinde çalışmalarının sağlanmasını, bu şekilde hareket edilerek özürlülerin işgücünden faydalanılması ve eski hükümlülerin yeniden topluma kazandırılmasını amaçlanmıştır.
30.maddeye göre; İşverenler elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları işyerlerinde her yılın Ocak ayı başından itibaren yürürlüğe girecek şekilde Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranlarda özürlü ve eski hükümlü ile terör mağduru işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdür. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin toplam oranı yüzde altıdır. Ancak özürlüler için belirlenecek oran, toplam oranın yarısından, yani yüzde üçünden az olamaz. Aynı İl sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” Hükmünü içermektedir.
Bakanlar Kurulunca bu oranlar 2004/6976 sayılı kararla belirlenmiş ve 2005 yılında herhangi bir değişikliğe gidilmediği anlaşılmıştır. Buna göre; özel işyeri sahipleri işyerlerinde % 3 oranında sakat, % 1 oranında eski hükümlü, % 1 oranında ise eski hükümlü çalıştırmaları, kalan % 1’in ise işverenin tercihine bırakılması kararlaştırılmıştır. 14.11.2005 tarihi itibarıyla hisselerinin % 55’i Oger Telekom’a devredilen Türk Telekom’da bu oranlara uymak zorundadır. Türk Telekom özelleştirme dolaysıyla yeniden yapılanma aşamasında olduğundan % 1 oranında seçim hakkının bulunduğu işçinin sakat mı, eski hükümlü mü yoksa terör mağdurumu çalıştıracağı henüz belli değildir.
Ancak, yapılanma bittikten sonra mutlaka mevcut sakat, eski hükümlü ve terör mağduru çalışan sayısını dikkate alarak halen Şirkette çalışan profilini dikkate alarak belirleme yapacaktır. Bundan kimsenin kuşkusu olmaması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü, Türk Telekom’un % 55 hissesini devir alan ve kar etmek için Türkiye’ye gelen, yönetimde karar verecek çoğunluğa sahip bulunan Oger Telekom’un halen Şirkette çalışan eski hükümlüyü çıkarıp yerine sakat veya terör mağduru almasının kendisine pratikte bir yararı olmayacaktır. Bu nedenle Türk Telekom’da halen çalışmakta olan İş mevzuatına tabi sakat, eski hükümlü veya terör mağduru olan personelin kısa vadede işini kaybetmesi gibi bir tehlikenin söz konusu olmadığını düşünüyorum.
Sözleşmeli statüde çalışan sakat ve eski hükümlülerin ise uzun vadeli Şirkette çalışmaları mümkün değildir. Çünkü artık Türk Telekom gerek hukuki ve gerekse de sermaye yapısı ile bir Kamu Kurumu veya Şirketi değildir, devlet memurluğunun farklı düzenlenmiş bir şekli olan sözleşmeli veya kadrolu personel çalıştırmak gibi bir yükümlülüğü de bulunmamaktadır. Bu nedenle İş mevzuatına tabi olmayan sakat ve eski hükümlülerin Türk Telekom’da kalmalarının mümkün olmadığını belirtmek isterim. Nitekim, geçtiğimiz aylarda sözleşmeli eski hükümlüler ile ilgili Türk Telekom’un bu hususta bir emir yayınlamış olması da bu düşüncemizi destekleyici mahiyettedir.
İş mevzuatına tabi olan sakat, eski hükümlü ve terör mağduru olan Türk Telekom çalışanlarının öncelikle Şirkette işe başlama usul ve şekilleri ne olursa olsun naklen başka kamu kurum ve kuruluşlarına naklen gitme haklarının olmadığını, ancak, bundan dolayı “yarın bir gün işten atılırım” şeklinde bir endişeye kapılmalarının da doğru olmadığını, çünkü onları işten çıkarmak suretiyle yerlerine yeni sakat veya eski hükümlü almanın Türk Telekom’un yeni sahiplerine bir faydası olmadığı gibi, belirlenen oranda sakat ve eski hükümlü çalıştırmayan işverenlerin de bu konuda belirlenmiş cezalara çarptırılacak olması dolaysıyla Türk Telekom’un uzunca bir süre daha Kanunlara ters düşecek uygulamalardan kaçınacağına inanıyorum.
Kaynak : 