Dün yayınladığımız Kablo İnternet nerede? başlıklı yazıdan sonra sektörden bir arkadaşım, şakayla karışık, “kablo internet diye bir şey kaldı mı ki, bu konuda yazı yayınlıyorsunuz” diye sorunca, ona şu cevabı verdim: turk-internet.com’un haber yayınlama seçiminde dikkat ettiğimiz bazı analizler var. Bunlardan birisi de, Google üzerinden gelen kullanıcıların aradıkları kelimeleri takip etmek.
Ayın sonunda daha genel bir analiz vereceğim ama bu röportaj ve dünkü yazımız açısından belirteyim, ağustos ayında, bugün dahil bakıldığında, Google üzerinden 59,263 kelimeyi arayarak, turk-internet.com’a ulaşan kullanıcılarının % 0,51’i “kablo internet” kelimesi ile geliyor. Fikir vermesi için ADSL kelimesi ile gelen kişi oranının % 0,53 olduğunu not edelim.
Karasal genişbantın 2 önemli seçeneğinden birisi olan ADSL, 2003 sonundan bu yana hayatımızda girdi ve bugün 3,6 milyon kullanıcısı var. Buna karşın 1998’de kurulmaya başlanan kablo internet altyapısında ise tam tersine bir gerileme görülüyor. Öyle ki, ADSL olmayan dönemde yani 2-3 yıl önce 60-70.000’lere çıktığını gördüğümüz abone sayısı, Türksat yetkililerine göre bugün sadece 29,000, üstelik aradan geçen süreye rağmen.
İşte bu nedenle, bugün bir toplantıda karşılaştığımız Telkoder Başkanı Yusuf Ata Arıak’a da aynı sualleri yansıttım. Aldığım cevaplar şu şekilde:
Yusuf Bey, Neden Kablo’da Bir Hareket Yok?
Yusuf Ata Arıak : Hatırlayacaksınız, Türk Telekom özelleştirmesi sırasında, kablo, Türksat’a emaneten verildi. Türk Telekom’a rakip olan ikinci altyapının, o aşamada Türk Telekom’dan ayrılması ve sonra da lisansları ile özelleştirilmesi için. Yani aslında işletmesi ve gelir sağlayan bir unsur olması için verilmedi.
Zaten bu kadar özelleştirmeci bir hükümetin zamanında, bir sektörde devletin işletmecilik yapması hiç de akla uygun gözükmüyor değil mi?
Yine hafızaları tazeleyelim, Rekabet Kurumu’nun, Türk Telekom’un “2 rakip altyapıya birden sahip olmaması” kararı nedeniyle, kablo konusu, Türk Telekom’dan ayrılıp, salında uydu firması olarak kurulan Türksat’a emaneten verilirken, devlet sadece gelir bekliyor olsaydı, ayırmaz ve Türk Telekom’un içinde bırakırdı.
Ama öyle yapılmadı. Zaten doğrusu da buydu. Yani pazar ve tüketici açısından, 2 rakip altyapının ayrılması gerekiyordu. Rekabet Kurumu orada son derece önemli ve sizin de yazdığınız üzere, dünya literatürüne geçen bir karar verdi. Önemli olan rekabetin sağlanmasıdır.
Rekabetin Sağlanması Neden Önemli derseniz, şu anda hızlı internette ADSL’e, ADSL’de de TTnet’e mahkum durumundayız. Halbuki, Türkiye’nin 1995’lerde başlatılan, 1998 yılından beri de gelir paylaşımlı olarak yatırım yapılan bir kablo altyapısı var.
Bu altyapı, geçen yıl Türksat tarafından yaratılan yapay bir krizle kullanılamaz hale getirilmiştir. Bunu rakamlara bakarsak zaten görüyoruz.
Hangi Rakamlara bakınca?
Yusuf Ata Arıak : 4 yıl önce 60.000 kablo internet abonesi ve bir kaç bin ADSL abonesi vardı. Bugün 3,6 milyon ADSL abonesi var. Buna karşın mevcut kablo internet abonesi 29.000 deniliyor.
Kablo TV 2,5 milyon eve ulaşma kapasitesine sahipti ve 1,2 milyon abonesi vardı. Bugün abone sayısı 1,1 milyon.
Bir de, alternatif Telekom firmaları açısından da önemi var diyorsunuz.. Nasıl ?
Türk Telekom’a alternatif sektör (UMTH – ISS) neden gelişemedi diye sorarsanız, en temel etkenlerden birisi “kablodaki durum”dur.
Alternatif telekom firmaları bugün hala kiralık devreler, data hatları ve internet açısından Türk Telekom’a ve TTnet’e mahkum durumdadırlar. Fiyat ve olanak açısından. Bu nedenle de gelişememektedirler.
Turksat Başarısız mı sizce?
Yusuf Ata Arıak :
Ama yine de cevaplayayım; devlet işletmeciliğinin ne anlama geldiğini Turksat’a bakınca görebiliyorsunuz. 1-2 yıl önce neler neler söyleniyordu. 200* kanallı digital yayıncılıktan tutun da, eleman yetiştirmeye, kablo internette yeniliklere kadar ama bugün geldiği nokta işte burda, ortada.
Tabi bunları söylerken, şunu bir daha hatırlatalım; kablo, Türksat’a aslında “al, işlet” diye verilmedi. Özelleşene kadar emaneten verildi. Onlar da bunu, yapay bir krizle mahkemeye düşürdüler. Bugün ortada bir kablo sektörü yok.
Geçen yıl 4 Firma Lisans Almıştı değil mi? Bu firmaların şu andaki durumu nedir? Yeni lisans alan firma var mı?
Yusuf Ata Arıak : Kablo konusunda 4 firma lisans aldı. 4’ü de, 1995’lerden, 1998’lerden bu yana, kendi bölgesinde şebekeleri kurarak bugüne gelen, eskinin gelir paylaşımlı firmaları. Ama hepsinin şebekelerine Türksat tarafından el konuldu.
Firmaların faaliyeti durdu, elemanları işten çıkarıldı. Yaklaşık 500 kadar –ki bazıları uzman– kişi işsiz kaldı.
Ve sektöre de bu 4 firmadan başka yeni firma girmedi. Bu neyi gösteriyor. Türksat’ın yarattığı problemler dolayısıyla, bırakın sektörün gelişmesini, varolan firmalar da küçüldü, kapılarını kapattı. çalışanlar işsiz bırakıldı. Altın değerindeki bir şebeke gerilemeye başladı.
Peki mahkemeler ne durumda?** Kim kimi mahkemeye verdi ve tüketiciler serbest bir kablo sektörü ile ne zaman karşılabilir?
Çok sayıda dava var. Her 2 taraf da birbirine çeşitli davalar açmış durumda. Bütün bunların çözülmesi zaman alacaktır.
Kaybedilen zaman, değer kaybına da neden oluyor. Şebekenin 3/4’ü devletin (TMSF+Türksat) ve devlet kaybediyor. Özel sektör de kaybediyor. Bu şebekeyi kullanabilecekken, kullanamayan alternatif telekomcular da kaybediyor. Sonuçta da rekabetsizlik nedeniyle tüketiciler kaybediyor.
Ya da başka bir deyişle rekabetsizliğinbedelini tüketici ödüyor.
Davalar Ne Kadar sürer sizce?
Yusuf Ata Arıak : Süre için bir tahmin yapmak zor ama 2-3 yıl sürebilir. O zamana kadar da daha büyük kayıplar ortaya çıkar.
Bu nedenle Telekomünikasyon Kurumu’dan ve siyasi iradeden çözüm bekliyoruz.
Telekomünikasyon Kurumu 1,5 yıl kadar önce lisans verdi. Bu lisanslara rağmen, sektör oluşmaması, kurum açısından önemli bir not değil mi?
Yusuf Ata Arıak : Telekomünikasyon Kurumu da dahil olmak üzere, son 1,5 yıldır herkes neyin ne olduğunu anlamış durumdadır.
Şimdi kabloda çözüm zamanıdır. Bu noktada TK’nın inisiyatif almasına ihtiyaç var. Hiçkimse bu kadar değerli bir altyapının kullanılmamasını düşünemez. Siyasi irade ve TK’dan çözüm bekliyoruz.
Unutmayalım ki, Telsim gibi uluslararası pürüzleri olan bir konu bile pürüzsüz hale getirilerek çözülebildiyse, bu konuda da hukuki sorunlar çözülebilir, engeller kaldırılabilir. Yeter ki çözüm için çaba harcansın.
Konuyla ilgili yorumlarınızı aşağıya ya da turk-internet.com Bloguna kaydedebilirsiniz.
* Türksat’ın hedefleri konusunda 2005 sonunda Dr.Osman Dur ile yapılan röportajı burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
** Kablo İnternet Konusunda geçen yıl mayıs-haziran-temmuz aylarındaki mahkeme davaları ile ilgili haberleri burayı tıklayarak okuyabilirsiniz.
Kaynak : 