Yapay zekâ, uydu verileri ve karbon piyasaları; yeşil dönüşümün yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik boyutunu da yeniden şekillendiriyor. Bu kesişim alanında faaliyet gösteren CarbonNature, doğal alanların karbon tutma potansiyelini ölçen, doğrulayan ve bu değeri karbon kredileri aracılığıyla gelir modeline dönüştürmeyi hedefleyen bir girişim. CarbonNature Kurucu Ortağı Işıl Aslan ile yaptığımız röportajda girişimin ortaya çıkışını, doğa temelli karbon gelir modelini, yapay zekânın bu iş modelindeki yerini, sürdürülebilirlikte teknolojinin yarattığı fırsat ve riskleri, Türkiye girişimcilik ekosistemini ve erkek ağırlıklı alanlarda kadın girişimci olmanın deneyimini konuştuk.
“Arazi sahiplerine yeni nesil bir gelir modeli yaratmayı hedefliyoruz”
CarbonNature’ın temel çıkış noktasını anlatan Işıl Aslan, doğal alanların karbon tutma kapasitesinin ekonomik bir karşılığı olduğunu ancak bunun yeterince bilinmediğini belirtti:
“CarbonNature içerisinde doğal tabanlı yani orman, meyve bahçesi, tarım arazisi gibi alanların karbon tutma kapasitesini hesaplıyor, bunu uluslararası standartlara göre doğruluyor ve karbon borsalarında satışa sunuyor.”
Aslan, girişimin arazi sahipleri için yeni bir gelir modeli yaratmayı hedeflediğini söyledi:
“Aslında bu bir problemden çok elden kaçan bir fırsat. Biz CarbonNature’da arazi sahiplerine yeni nesil bir gelir modeli yaratmayı hedefliyoruz. Öncelikle Türkiye’de başlayıp daha sonra MENA bölgesine açılmak, daha sonra da global bir oyuncu olmak gibi bir hedefimiz var.”
“Dijitalleşmeye direkt bu gözle bakılmıyor”
Sürdürülebilirlik alanında teknolojinin yerini değerlendirirken Aslan, teknolojinin yalnızca çözüm olarak görülmemesi gerektiğini, dijitalleşmenin de ciddi bir çevresel maliyeti olduğunu söyledi. Daha önce veri merkezleri üzerine çalıştığını belirten Aslan, bu alanın çevresel etkilerine özellikle dikkat çekti. Aslan’a göre asıl meselelerden biri dijital tüketimin görünmez kalması:
“Sanıyoruz ki kâğıtta yazmayıp Word’de çalıştığımızda bunun bir çıktısı yok. Dijitalleşmeye direkt bu gözle bakılmıyor. Sanki her şeyi ortadan kaldırıyor. Halbuki arkada çok büyük bir kablolama sistemi çalışıyor, çok büyük enerjiler ile fabrika gibi veri merkezleri işletiliyor.”
Bu nedenle teknolojinin sürdürülebilirlikte hem fırsat hem de dikkatli yönetilmesi gereken bir alan olduğunu belirten Aslan, “Bunu iki taraflı olarak mutlaka düşünmek lazım” dedi.
“Yapay zekâ bizim burada kullanıcı deneyimi işimizi kolaylaştırıyor”
CarbonNature’ın yapay zekâ kullanımını anlatan Aslan, yapay zekânın bugün çok popüler bir kavram haline geldiğini ancak kendi modellerinde somut bir ihtiyaçtan doğduğunu belirtti.
CarbonNature’ın web portalında arazi görüntülerinin NDVI oranlarıyla çıkarıldığını, hesaplamaların ise IPCC’nin emisyon faktörleri ve formülleri üzerinden yapıldığını aktaran Aslan, yapay zekânın özellikle kullanıcı deneyiminde kritik rol oynadığını söyledi. Aslan’a göre hedef, en küçük arazi sahibinin bile bu sisteme dahil olabilmesini sağlamak:
“Ama bizim esas hedefimiz en küçük arazi sahibinin bile bu işe entegre olmasını sağlamak. Ve bilinç
düzeyi çok değişiyor. Yani, çiftçiden çiftçiye çok değişiyor. O yüzden aslında onlara bu sistemi nasıl kullanacaklarını anlatma anlamında bizim yapay zekaya ihtiyacımız oldu. Çünkü bir yapamıyor, iki yapamıyor, üçte bir daha asla denemiyor kullanıcı. Onun elinden tutacak birinin olması gerekiyor ve onlara agent atamak kolay değil. Yani kullanıcı sayısı buna göre değişiyor. O yüzden yapay zeka bizim burada bu işimizi çok çözüyor.”
“Hâlâ asıl fikir ve yaratıcılık sende”
Yapay zekânın insan uzmanlığının yerini alıp almayacağı tartışmasına da değinen Aslan, yapay zekâyı bir tehditten çok güçlü bir asistan olarak gördüğünü söyledi:
“Ben yapay zekâ için hiç korkmuyorum açıkçası. Bunun insanlar için hatta çok faydalı yerlere gideceğini düşünüyorum. Çünkü yaratıcılık bizde.”
Aslan’a göre yapay zekâ özellikle girişimcilerin işini hızlandırıyor:
“Mesela solo girişimcilerin elini çok kolaylaştırdı yapay zekâ. Çünkü çok fazla işi hızlandırıyor. Bence harika bir asistanımız var. Çok akıllı bir asistanımız var. Hani şunu yapıyor, şunu da yapıyor ama asıl fikir hala sende.”
“Çok çabuk adapte oluyoruz”
Türkiye’de iklim teknolojileri ve girişimcilik ekosistemini değerlendiren Aslan, Türkiye’nin adaptasyon kabiliyetine dikkat çekti:
“İklim değişikliği aslında bütün dünya için yeni bir konu. Yani Paris Antlaşması ve Kyoto Protokolü’yle hayatımıza girmiş olan bir konu. Biz Türkler olarak, Avrupalılardan çok daha çabuk aksiyona geçiyoruz. Yani, biz kriz ortamında hayatta kalmaya çok dayanıklıyız. O yüzden herhangi bir yeni değişikliğe adaptasyon konusunda çok hızlıyız. Yeter ki doğru ikna edilebilelim.”
Aslan, sürdürülebilirlik konusunda doğru sistem kurulduğunda Türkiye’de hızlı dönüşüm sağlanabileceğini belirtti:
“Gerçekten yapılması gereken iş geldiğinde çok çabuk aksiyon alabiliyoruz. Herkes son 5-6 senedir sürdürülebilirlik raporlarını yayınlamaya başladı. O yüzden eğer doğru sistem kurulursa insanlar da buna kolay ikna edilir.”
“Biz bunu iki kız çocuğu evde konuşurken bu noktaya getirdik”
CarbonNature’ın global hedeflerine de değinen Aslan, girişimin erken aşamada uluslararası temaslar kurduğunu ve çok ülkeli bir proje ağına dahil olduğunu söyledi:
“Bizim buradaki en büyük avantajımız T0 anında 6 ülkelik, 8 partnerlik dev bir projenin içinde doğrudan partner olarak var olmamız. Biz bunu iki kız çocuğu evde konuşurken bu noktaya getirdik. İnsanın biraz kendini oraya layık görmesi gerekiyormuş. Ondan sonra altını doldurarak devam ediyormuşsun.”
“Kadın olmak doğrudan başlangıçta zor”
Teknoloji ve girişimcilik gibi erkek ağırlıklı alanlarda kadın kurucu olmanın deneyimini anlatan Aslan, zorluğun yalnızca girişimcilikle sınırlı olmadığını söyledi:
“Bir kere kadın olmak doğrudan başlangıçta zor. Çünkü sistem sana göre değil.”
Buna karşın girişimcilik ekosisteminde kadınlara yönelik desteklerin arttığını belirten Aslan, kadınların birbirini desteklediği ortamların önemine dikkat çekti:
“Girişimcilik ekosisteminde kadının olması için çok istek var. Yani kadın girişimcilik diye bir özel destek alanı var. Kadın olduğun zaman kabul edildiği yerler olmaya başladı ve o kadar mutlu oldum ki bu kadar çok üreten kadının var olduğunu görmek, bir arada dayanışma kurabilmemiz, birbirimize destek olacağımız, kadın kadını desteklediği ortamlar yaratılması beni çok mutlu etti.”
Aslan, bazı sunumlarda karşılaştıkları önyargıları ise şu sözlerle anlattı:
“Birkaç sunumumuzda ikiniz mi yaptınız bütün bunları diye soruldu. Evet, ikimiz yaptık. Arkanızda kimse yok mu? Bir teknopark yok mu? Olmak zorunda mı?”
“Kız çocuklarına deniz feneri olacağını düşünüyorum”
Işıl Aslan, CarbonNature’ın hikâyesinin yalnızca bir girişimcilik hikâyesi olmadığını, aynı zamanda kadınlara ve kız çocuklarına ilham verebilecek bir yolculuk olduğunu söyledi:
“İki kadın sadece kendine inanmış, bunu konuşarak, çabalayarak, insanları dertlerine ikna ederek çok çok büyük bir yolculuğa başladık. Yaptığımız işin sadece kadın girişimciliği değil, bütün kadınlara, bütün kız çocuklarına yeni bir deniz feneri olacağını düşünüyorum.”
Işıl Aslan ile yaptığımız röportaj, karbon piyasaları ve yapay zekâ ekseninde şekillenen yeni yeşil ekonomi tartışmalarının Türkiye için ne kadar somut fırsatlar barındırdığını gösteriyor. CarbonNature’ın modeli, doğanın karbon tutma kapasitesini yalnızca çevresel bir değer olarak değil, arazi sahipleri ve çiftçiler için sürdürülebilir bir gelir alanı olarak ele alıyor.
Röportajın en dikkat çekici tarafı ise teknolojiye romantik ya da tek boyutlu bakılmaması gerekliliği. Yapay zekâ ve dijitalleşme, Aslan’ın anlatımında hem büyük bir imkân hem de dikkatli yönetilmesi gereken yeni bir tüketim alanı olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye’nin hızlı adaptasyon kabiliyeti, kadın girişimcilerin artan görünürlüğü ve iklim teknolojilerinin giderek daha fazla ekonomik değer üretmesi birlikte düşünüldüğünde CarbonNature yalnızca bir iş modeli değil, aynı zamanda yeşil dönüşümün nasıl daha kapsayıcı hale gelebileceğine dair güçlü bir örnek sunuyor.
Kaynak : 