AB’nin en büyük bankaları, Visa ve Mastercard kredi kartları yerine yeni bir ödeme yöntemi oluşturmak için yıllardır çalışıyorlar. Wero olarak bilinen proje artık Batı Avrupa’nın büyük bölümünde yaygınlaşıyor. BNP Paribas SA, Deutsche Bank AG ve Worldline SA dahil olmak üzere 16 büyük banka ve ödeme işlemcisi tarafından desteklenen platform, sonunda Avrupalı vatandaşların Visa ve Mastercard kullanmadan da ödeme yapmalarına olanak sağlayacak.
Visa ve Mastercard uzun yıllardan beri tüm dünyanın ödemelerini üzerlerinde toplayan bir düopol (iki başlı tekel) yaratmış durumdalar. Bazen ödemeleri bile bloklama olanağına sahipler. Bu nedenle yeni gelişmeye sadece finansal açıdan bakmamak lazım. Yanısıra, AB’nin ödeme altyapısından ABD’yi çıkarma isteğine de işaret ediyor.
Çünkü Rusya örneğinde görüldüğü üzere, Visa ve Mastercard’ın, ödemeler üzerindeki güçleri, diğer ülkelerde de soru işareti yaratmış durumda. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden birkaç gün sonra Visa ve Mastercard, Rus kart sahiplerinin yurtdışı ödemelerini engelledi ve yabancıların Rusya topraklarında işlem yapmasını durdurdu. Rusya merkez bankası, daha önce kartlarda Visa veya Mastercard logosu bulunsa bile işlemleri yerel olarak işlemek için Rusya Ulusal Ödeme Kartı Sistemi’ni oluşturmuştu. Bu geçici çözüm, tüketicilerin işgalden sonra yerel olarak ödeme yapmaya devam edebilmeleri anlamına geliyordu.
Wero‘nun arkasındaki şirket olan Avrupa Ödeme Girişimi’nin (EPI) CEO’su Martina Weimert bunu açıkça ifade ediyor :
“Visa ve Mastercard çok büyük oldukları için, ellerinde çok fazla pazar kontrol gücü var. Wero’nun amacı, Avrupalı oyunculara ve tüketicilere, uluslararası çözümlere bir alternatif olarak Avrupa seçeneği oluşturmaktır.
Biz bir nevi start-up’ız. Ancak destekçilerinden halihazırda 500 milyon euro (558,4 milyon ABD doları) ve bankacılık katılımcılarından hazır bir müşteri tabanına sahip olan bir şirketiz.”
Wero’nun, her yıl küresel olarak onlarca trilyon dolar işleyen Visa ve Mastercard’a veya hatta tüketicilerin paralarını taşımak için kıyasıya rekabet eden yeni nesil dijital ödeme şirketlerine karşı koyabilmesi için önünde uzun bir yol var.
Yıllar içinde Avrupa’da İsveç’te Swish, İsviçre’de Twint ve Hollanda’da iDeal gibi birçok ulusal rakip ortaya çıktı. Ancak hiçbiri Visa veya Mastercard kadar yaygın değil – örneğin, iDeal Hollanda’daki çevrimiçi ticaretin %70’ini yönetiyor ancak henüz tüketicilerin mağazalarda ödeme yapmasına izin vermiyor. Avrupalılar genellikle komşu ülkelerde bu araçları kullanamıyor, bu yüzden ABD markalarını tercih etmek zorunda kalıyorlar.
Geçtiğimiz yıl iDeal’ı ve Lüksemburg merkezli Payconiq’i satın alan Wero, bankaların söylediğine göre bu boşlukları doldurmayı amaçlıyor. Hizmetleri hem kendi uygulaması hem de katılımcı kredi verenlerin platformları aracılığıyla sunulacak.
Avrupa’nın önceki girişimleri tökezledi. Monnet projesi Pan-Avrupa bir kart markası yaratmayı amaçladı ancak iş modeliyle ilgili anlaşmazlıklar nedeniyle on yıl önce sona erdi. EPI 2020’de benzer bir fikirle başladı ancak İspanyol bankaları ittifaktan çekilince kapsamını daraltmak zorunda kaldı.
Bunun yerine, üye bankaların entegre etmesi için daha ucuz ve kolay olduğu için hesaptan hesaba ödemelerle başlamaya karar verdi. Bankaların para transferlerini 10 saniye içinde işlemesini zorunlu kılan anında ödemeler için AB düzenlemeleri bu odağı daha acil hale getirdi. Gelecek yıl, e-ticarete açılmak ve bundan sonra kıta genelindeki perakendecilerle mağaza içi ödemeler sunmak istiyor.
“Ödeme egemenliği meselesi siyasi bir meseledir”
1950’lerde ve 1960’larda bankalar tarafından nakite alternatif olarak kurulan Visa ve Mastercard, geçen yıl sırasıyla 14,8 trilyon ABD doları ve yaklaşık 9 trilyon ABD doları işlem yaptı ve bunun karşılığında önemli komisyonlar aldılar. İki şirket, aldıkları komisyonlarının yüksekliği nedeniyle dünya çapında düzenleyiciler, müşteriler ve yasa koyucular tarafından eleştiriliyor.
Çok sayıda bölgesel rakibin ortaya çıkmasıyla küresel bir ödeme şirketi olmak için doğru bir zaman mıdır, sormak lazım. JPMorgan Chase & Co ve Wells Fargo & Co dahil olmak üzere yedi büyük ABD bankası, hesaplar arasında daha hızlı işlemler sunan bir sistem olan Zelle etrafında birleşti. Geçtiğimiz yıl 120 milyon hesaba ulaşmıştı ve PayPal gibi şirketlerle rekabet ediyor.
Brezilya’da merkez bankasının anında ödeme sistemi Pix, COVID-19 salgını kaynaklı çevrimiçi alışverişle birlikte büyüdü ve şimdi Avrupa’daki Brezilyalı turistleri hedefliyor. Hindistan hükümeti destekli Birleşik Ödemeler Arayüzü (UPI), sekiz yıllık faaliyetin ardından geçen yıl toplam 100 milyar işlemi geçti.
Asya’da, Uluslararası Ödemeler Bankası bu yıl Malezya, Filipinler, Singapur, Tayland ve Hindistan arasında anında sınır ötesi ödemeler için Project Nexus üzerinde çalışmaya başladı. Bu arada Çin’in AliPay ve WeChat Pay’i ile Apple Pay ve Google Pay gibi çevrimiçi cüzdanlar genişlemeye devam ediyor.
Boston Consulting Group verilerine göre, ödeme gelirleri 2017’den 2022’ye yıllık %8,3 oranında artarak 1,6 trilyon ABD dolara yükseldi.
Kaynak : 