Son haftalarda ya AKP Kapatma ya da Ergenekon Davası ile yatıp, kalkıyoruz. Gazeteler ve Televizyon ekranlarında, bu davalara yönelik gizli olması gereken detayları, özel bir karşılaşma izlercesine takip ediyor ve sonuçları bekliyoruz. Bu davalarda bilişim ve telekom alanında yayın yapan turk-internet.com’u ilgilendiren konu ise, televizyon ekranlarına da yansıyan ve kolluk güçlerinin gerçekleştirdiği “bilgisayarlara el konulması” görüntüleri.
Geçtiğimiz günlerde Ankara Barosu tarafından bir panel ile incelenen bu konuda, hukuk çevrelerinden aldığımız yorum, “yanlış davranıldığı” şeklinde. Bu konuda toplumu bilinçlendirmek amacıyla, konuyu önümüzdeki günlerde birkaç farklı görüş ile okuyucularımızın bilgilerine sunacağız. Yani “kolluk güçleri ya da yargı ne gibi durumlarda bilgisayarlara el koyabilir?” Veya “El konulma nasıl yapılabilir?” Veya “Bilgisayarlardaki Bilgilerin Değiştirilmediği Nasıl Anlaşılır?” İşte tüm bunların cevaplarını Avukat Mehmet Ali Köksal ile yaptığımız röportajımızda bulacaksınız…
turk-internet.com; Kanun uygulayıcılar, hangi şartlar altında bilgisayarlara el koyabilir ve bunu nasıl gerçekleştirebilirler?
Avukat Mehmet Ali Köksal; Bilgisayarlara el koyma işlemi CMK 134. madde kapsamında yapılır. CMK 134’e göre verilecek kararı ancak bir hakim verebilir. Prosedür şu şekilde işliyor:
- Eğer soruşturma konusu ile ilgili başka surette delil elde etme imkanı yok ise, Cumhuriyet Savcısının istemi ile şüphelinin kullandığı bilgisayarda arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkartılmasına, bu kayıtların çözülerek metin haline getirilmesine hakim tarafından karar veriliyor.
- Bir bilgisayarda arama işlemi sırasında bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere el konulabiliyor. Şifrenin çözülmesi ve gerekli kopyanın alınması durumunda el konulan cihazın gecikme olmaksızın iade edilmesi gerekiyor.
- El koyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesinin yapılması gerekiyor.
- Talep etmesi halinde şüpheli veya vekiline bu kopyadan bir tane çoğaltılarak verilmesi gerekiyor.
- Eğer bilgisayara el koymaksızın da sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabiliyor ise bu durumda bilgisayara el konulmuyor,
- Kopyalanan veriler kağıda yazdırılarak bu husus tutanağa kaydediliyor.
turk-internet.com; El konulan bir bilgisayar ve tabii ki bilgi ne kadar bir süre kanun uygulayıcılar tarafından tutulabilir? Bunların, ‘gözaltı süresi’ gibi belli bir süreci var mıdır?
Avukat Mehmet Ali Köksal ; Bu konuda kesin bir süre yok. Ancak kanun’da yedek alınır alınmaz sistemin iadesi öngörülüyor.
turk-internet.com; Bulunan bir bilginin ‘suç delili’ olup olmadığına kim karar veriyor?
Avukat Mehmet Ali Köksal ;Arama işlemi sırasında bulunan bir bilgi veya belgenin araştırılan suç açısından delil olup olmadığını savcı nitelendirir. Ancak sonuç olarak delillerin takdiri her zaman için yargılamayı yapan mahkemeye aittir. Mahkeme son kararı verir.
turk-internet.com; El konulan bilgisayarlardan kopyalanan verilere, sonradan kişinin temize çıkmasının ardından ne gibi bir işlem uygulanıyor? Kişi, bu bilgilerin kanun uygulayıcının elinden tamamıyla çıktığından nasıl emin olacak?
Avukat Mehmet Ali Köksal ; El konulan eşyalar adli emanete alınır. Adli emanetteki bir eşyanın sorumluluğu tamamen devlete aittir. Yargılama konusunda eşya eğer imhasına karar verilmez ise ilgilisine iadesine karar verilir.
Sorunuz eğer “bu aşamada yani el koyma ile imha veya iade aşamasına kadar geçen sürede bunları kimler gördü, ne gibi işlemlere tabi tutuldu ve daha sonra bu işlemler sonucunda bir kopyası alındı mı, bunu nasıl anlarız” ise, bu konuda yasal anlamda emanetteki bir eşya ancak zimmet ile verilir. Bir davada bilirkişiye verilebilir.
Bilirkişinin bu eşya (HDD, CD, DVD) üzerindeki yetkisi savcının ya da mahkemenin kendisini görevlendirdiği işlemi yapmaktan ibarettir. Eğer bu işlemi yapan kişi kendisine yasadışı bir kopya edinir veya kolluk kuvvetleri (jandarma, polis) el koyma işlemi sırasında adli emanete teslim etmeden bir kopyasını almış ise bunlar yasadışı işlemlerdir. Kişinin bunu tam olarak bilmesi mümkün değildir. Ancak ortaya çıkması durumunda yasal haklarını kullanabilir.
turk-internet.com; CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, tüm partililerden, polisin olası bir el koyması durumuna karşı bilgisayarları yedeklemelerini istedi. Böyle bir şeye neden ihtiyaç var? Bilgisayarlara el konulması sırasında ne gibi bir ‘yanlışlıklar’ olabilir?
Avukat Mehmet Ali Köksal ; Sayın Baykal neden yedekleme istedi bunu bilmiyorum. Çok da anlamak mümkün değil. Şimdi bir arama kararı kapsamında polis geldi ve tüm materyallere el koydu diyelim. Burada yedeğine de el koyacak. Bu durumda sizin yedek de gidecek. Çok anlamlı değil.
Buna şu nedenle ihtiyaç duyabilirsiniz. Siz işlerinizi yürüttüğünüz kritik makinelerin içerisindeki bilgilerle birlikte kullanım alanınızdan çıkması durumunda mağdur olmamak, sistemi hızla ayağa kaldırmak için isteyebilirsiniz. Ancak bu durumda tabi ki bu yedeklere el konulmaması gerekir. Bu nedenle yedeklerin başka bir yerde tutulması faydalı olabilir.
Diğer yandan belki Sayın Baykal burada bir suç yıkılmasının önüne geçmek için böyle bir tedbire başvurmuş olabilir. Şöyle söyleyebiliriz. El koyma işlemi sırasında CMK 134’e aykırı hareket edilip, yedek alınmadığı varsayalım. Bu işlem yasaya aykırı olur. Bence CMK 134’e aykırı şekilde elde edilen bir delilin içeriğini şüpheli inkar ediyor ise sadece bilgisayardaki delile dayanarak artık kişiyi suçlamak mümkün değildir. Sanırım Sayın Baykal burada savunma adına ek bir delil yaratmak ve içeriğin değiştirildiğini de ispat etmek istiyor.
Röportajın devamını Av.Köksal : Adli Bilişim Konusunda Durumumuz Vahim! başlığı altında okuyabilirsiniz.
Kaynak : 