Reklam Kurulu, Türkiye’deki tesislerin şikayeti üzerine açtığı soruşturma sonucunda, Google’daki tesis yorum ve derecelendirmeleri için durdurma kararı verdi. Ticaret Bakanlığı’na bağlı Reklam Kurulu kararına göre, herhangi bir hizmet sunan tesis için, hizmet aldığı doğrulanmayan kişiler Google ve Google Haritalar’da yorum yapılamayacak ve puan verilemeyecek. Google Haritalar’da kullanıcılar artık sadece mal veya hizmet sunmayan turistik noktalar ve parklar gibi konumlara yorum yapabilecek.
Bu konuda AB’de 2010’lardan itibaren “rekabet ihlali” nedeniyle farklı platformalara yönelik olarak alınan benzer kararlar var. Kurulun açıklaması şu şekilde:
“İnternet sitelerinde var olan yorum ve derecelendirme uygulamalarının manipüle edilmesi ile yorum alanlarında sahte ve aldatıcı veya doğruluğu kanıtlanamayacak yorumlara yer verilmesinin önüne geçilmesi amacıyla, yayınlanan yorumların ve derecelendirme uygulamalarının o mal veya hizmeti satın alan tüketiciler tarafından yapılması yönünde ticari uygulamada bulunanlara doğrulama yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu kapsamda Reklam Kurulunca gündeme alınan bir incelemede; firmanın “Tesis Yorumları” başlığı altında yer verdiği yorum ve puanlamaların, ilgili mal veya hizmeti satın alanlar tarafından yapıldığını ilişkin doğrulama yapma yükümlülüğü yerine getirilmeden “Google” sistemleri üzerinden edinilen yorumlar temel alınarak yayınlandığı tespit edilmiştir.
Bu durumda, Google sistemi üzerinden tesiste konaklamamış veya bu tesislerden herhangi bir hizmet almayan kullanıcıların da yorum yapabilmesi ve tesisten hizmet aldığını iddia eden kullanıcıların ise bu hizmetleri aldığının kanıtlanmaması nedeni ile doğrulama ve ispat yükümlülüğünün karşılanmasının mümkün olmaması nedeniyle; Google, blog sayfaları vb. nitelikte salt kullanıcıların deneyimlerini yansıttıkları platformlar üzerinden yayınlanan yorumların, mal ve hizmet satışında bulunan internet sitelerinde, konuya ilişkin uyarılara yer verilip verilmemesine bakılmaksızın yayınlanmasının bir haksız ticari uygulama olduğu değerlendirilerek, durdurma cezasının yanı sıra idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.”
Şu ana kadar Google Haritalar’a kayıtlı herhangi bir tesis ve lokasyon hakkında herkes yorum ve derecelendirme yapabiliyordu. Bu durumda, tesiste konaklama yapmayan herhangi birisi de –mesela rekabet nedeniyle– “amaçlı” kötü yorum yapabiliyordu. Rekabet Kurumu’nun, herhangi bir platformda yorum ve değerlendirme yapılabilmesi için mal veya hizmet satın alındığının doğrulanması zorunluluğu getirildi. Google, doğrulama yapmadığı için yorumları ve derecelendirmeyi durdurma cezası ve idari para cezası aldı.
İtalya’da Turistik Tesisleri Kötülemeye Yer Sağlamaktan Ceza Alan TripAdvisor
Bu tür kararlar AB’de 2010’lardan itibaren verilmeye başlandı. Örneğin, İtalya’daki 2014 tarihli bir ceza çok ilginçti. Buna göre, Fransa sınırındaki bir İtalyan turistik bölgesindeki otel ve restaurantlar, şikayeti söz konusu. Bir Fransız rezervasyon sitesi olan Tripadvisor’da o dönemde bu İtalyan bölgesi hakkında yorumların çoğunluğu olumsuz ve turistleri Fransız tarafındaki otel ve restaurantlara yönlendirir mahiyetteymiş. Dolayısıyla bölgedeki işletmeler 6 ay boyunca, bölgede konaklamayan ya da yemek yemeyen kişilerin kötü yorumlarını delil olarak toplamışlar. Sonra da Rekabet ihlali olarak şikayet etmişler.
Yanısıra, 2012 yılında İngiltere’de yetkililer, 3cü bir denetimci tarafından onaylanmadıkça, sitelerden eklenen yorumların tamamının gerçek olduğuna dair iddialarını durdurmalarını istemişti. 2011’de ise bir Fransız mahkemesi Expedia seyahat sitesine, bazı Fransız otellerin fiyatlarını yanlış verdiği ve yanıltıcı pazarlama taktikleri nedeniyle 484.000 $ ceza vermişti.
Yani AB’de işletmelere yapılacak yorumlar için bu “doğrulama yapılması gerektiği” kararı yeni değil. 2010’lardan itibaren bu konudaki sorun tespit edilmiş. Yorum yapmak için hizmeti almak gerekiyor. Yani sitelerden konaklamak ya da yemek için rezervasyon yapmak sonra da hizmeti alıp, sonra memnuniyet için yorum yapmak lazım.
Rekabet Kurumu’nun Bazı Google Konulu Kararları
Türkiye Cumhuriyeti Rekabet Kurumu (RK), son bir yılda Google ile ilgili özellikle dijital reklamcılık, arama motoru ve işletim sistemi pazarındaki hakim durumun kötüye kullanılmasına yönelik soruşturmalar yürütmüş ve önemli kararlar aldı. Google’a yönelik açılan bazı soruşturmalar, verilen kararlar ve cezalar şöyle:
Google Ads ve Reklam Teknolojisi (AdTech) Soruşturması (2023) : Rakip reklam ağlarının (Meta, Yandex gibi) veri ve entegrasyon erişimini yasakladığı, reklam alanlarını kendi hizmetleri (YouTube, Gmail) ile doldurduğu yani reklam teknolojisi pazarında (Google Ads, Display & Video 360) rakiplerini dışlayıcı uygulamaları konulu şikayetler üzerine 18 mayıs 2023’de Rekabet Kurulu, Alphabet Inc., Google LLC, Google International LLC, Google Ireland Limited ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.’den oluşan ekonomik bütünlüğün, çevrim içi görüntülü reklamcılık ve reklam teknolojileri hizmetlerinde rekabeti ihlal edip etmediğini belirlemek amacıyla bir soruşturma başlattı.
Aralık 2023’de Rekabet Kurulu, Google’a 2,6 milyar TL (yaklaşık $93 milyon) idari para cezası verdi ve Google’ın üçüncü taraf reklam ağlarına şeffaf API erişimi sağlaması ve reklam verilerini rakiplerle paylaşması zorunluluğu getirdi.
Google Arama ve Yerel Hizmetler Soruşturması (Ocak 2024) : Seyahat ve otel karşılaştırma sitelerinin (TripAdvisor, Booking.com gibi) trafiğini azalttığı ve Türkiye’deki yerel işletmelerin (örneğin yerel otel rezervasyon platformları) rekabet şansını kısıtladığı yani arama sonuçlarında kendi yerel hizmetlerini (Google Hotels, Google Flights) öne çıkardığı şikayeti ile açıldı.
Mart 2024’de Rekabet Kurulu, 1,1 milyar TL (yaklaşık $41 milyon) para cezası ve Google’ın arama algoritmalarını tarafsızlaştırması ve üçüncü taraf hizmetlere eşit görünürlük sağlaması kararı verdi.
Android İşletim Sistemi ve Uygulama Mağazası Soruşturması (Eylül 2018) : Cihaz üreticilerinin (Casper, Vestel, Samsung, Xiaomi vs) alternatif uygulama mağazalarını yüklemesini engellemek, kullanıcıların “varsayılan arama motoru” seçimini (cihaz üreticileri üzerinden) kısıtlamak yani Android cihazlarda Foogle Arama, Google Play Store ve Google Mobile Services (GMS) zorunluluğu.
Durum şu; eylül 2018’de Rekabet Kurumu, Google’ın Android işletim sistemiyle ilgili uygulamalarına yönelik soruşturmayı sonuçlandırdı veGoogle’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında hakim bir konuma sahip olduğunu tespit etti.
Google’ın cihaz üreticileriyle yaptığı anlaşmalar, Google Arama uygulamasının önceden yüklenmesi ve varsayılan arama motoru olarak ayarlanması, Google Arama widget’ının cihaz ana ekranlarına yerleştirilmesi,
Google WebView’ı web içeriği gösterimi için varsayılan ve münhasır bileşen olarak ayarlanması ve gelir paylaşımı anlaşmaları yoluyla Google Arama’nın münhasırlığı şeklindeydi.
Bu uygulamaların, hakim pazar konumunun kötüye kullanılmasını yasaklayan Türk Rekabet Kanunu’nun (4054 sayılı Kanun) 6. maddesini ihlal ettiği tespit edildi. Sonuç olarak, Google yaklaşık 93 milyon Türk Lirası para cezasına çarptırıldı. Google’a, cihaz üreticileriyle yaptığı anlaşmaları, belirlenen rekabete aykırı maddeleri ortadan kaldıracak şekilde değiştirmesi talimatı verildi. Şirkete, gerekçeli kararın bildirilmesinden itibaren bu değişiklikleri uygulamak ve uyumu Kuruma bildirmek için altı aylık bir süre verildi.
Bu karar, Temmuz 2018’de arama motorunun hakimiyetini güçlendirmek için Android cihaz üreticilerine yasadışı kısıtlamalar getirdiği gerekçesiyle Google’a 4,34 milyar avro para cezası veren Avrupa Komisyonu tarafından alınan benzer bir karardı. Ancak Google’ın Avrupa Birliği’ndeki DMA (Dijital Piyasalar Yasası) uyum önlemlerini Türkiye’de uygulamandığının da tespit edildiği notu var
Kaynak : 