Dün akşam saatlerinde, ülkemizin ve 14 ülkede de iş yapan önemli portallerinden birisi olan Armut.com’un aniden engellendiğini gördük ve şaşırdık. O saatte bilgi de alamadığımız (ki firmanın kendisine de sorduk, onlar da o saatte bilmiyorlardı) için haklarında ne şikayetler var diye baktık ve 150’ye yakın “Armut.com’a ulaşamıyorum, param içeride kaldı” şeklinde şikayetle karşılaştık.
Bizim, Armut.com’un ve bu şikayetleri yazanların ortak noktası, “ne olduğunu anlayamamak” idi. Kimseye bir açıklama yapılmamış. Düşünün ki, armut.com üzerinde hizmet alan ve hizmet veren yüzbinlerce kişi var. Hiç bir açıklama olmadan birden bire bir dükkanı kapatma hakkını, kim, nasıl buluyor?
Olayda baştan aşağıya bir sürü hata var.
- Sağlık Bakanlığı başvurusu ile İstanbul Anadolu 7.Sulh Ceza Hakimliği 4 aralıkta 5651 sayılı kanunun 8/A maddesine göre erişim engelleme kararı vermiş. Ama Sağlık Bakanlığı’nın böyle bir yetkisi yok. Çünkü 8/A maddesi kapsamında engelleme sadece BTK tarafından re’sen ve acil durumlarda yapılabilir ama görülen o ki, engelleme BTK’dan değil hakimlikten gelmiş durumda. Acaba İstanbul Anadolu 7. Sulh Hakimliği bu kanunu tam olarak bilmiyor mu?
- Karar 4 aralıkta verilmiş ama 8 aralıkta uygulandı. Hani acil bir kaldırma ama aradan geçen 4 günde neden armut.com ile bu kadar büyük iş hacmi olan bir firma ile temasa geçilmemiş. Hem firmanın hem de üzerinden hizmet alan-verenlerin kısa da olsa bu erişim engelleme sürecindeki zararını kim tazmin edecek?
- Üstelik engellenmek istenen içeriğin linki de verilmemiş. Dolayısıyla sitenin tamamı engellenmiş.
- Bu arada sitenin müşterileri, hizmet verenleri –ki yukarıda belirttiğimiz gibi, bir sürü usta, hizmet sağlayıcı, bu site üzerinden hizmet veriyor ve ücret alıyor. Bir anda paralarına ulaşamaz olunca, herkes endişelendiler– ve yayıncıları olmak üzere büyük bir grubun hakları hiçe sayılmış oldu. Bunun sorumlusu kimdir?
Hakimliğin karar kaldırma gerekçesi, aslında ilk kararın baştan hukuka aykırı olduğunu kendi sözleriyle ortaya koyuyor. Ek kararda açıkça, engel talebinin alt URL bazında yapılması gerektiği, sayfanın hangi içeriği sebebiyle engellendiğinin belirli olmadığı, başvurunun eksik yapıldığı yazılmış.
Dolayısıyla, hata farkedilmiş ve site erişime geri açılmış durumda. Konuyu İfade Özgürlüğü Derneğinden (İFÖD) Prof.Dr.Yaman Akdeniz’e sorduk. Şunları söyledi :
“Bir gece ansızın Armut gibi bir platformun topyekün erişime engellenmesi her bakımdan sorunlu. Kaldı ki başından sonuna hukuka aykırı bir süreç söz konusu. Talep Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmış ve yasal dayanak olarak da 5651 sayılı Yasanın 8/A maddesi kullanılmış.
Bakanlık talebi doğrudan İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hakimliğine yapmış. Hakimlik de Bakanlıktan gelen talebi aynen kabul etmiş ve platformu engellemiş. Halbuki, Bakanlığa, 8/A maddesi kapsamında doğrudan hakimliklerden erişimin engellenmesi talebinde bulunma yetkisi verilmemiş.
Yasa gereği, ancak gecikmesinde sakınca bulunan bir durum söz konusu olduğunda Bakanlık erişim engelleme veya içerik çıkartma talebini BTK’ya göndermek zorunda. BTK’nın da talebi onaylatmak üzere Ankaradaki nöbetçi sulh ceza hakimliğine göndermesi gerekiyor. Sistemin böyle işlemesi gerekirken, keyfi bir şekilde Bakanlık talebini doğrudan stanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hakimliğine yapıyor.
Hakimlik, usule aykırı bu talebi reddetmesi gerekirken kabul edip BTK’ya gönderiyor. BTK’nın da bu karara itiraz etmesi gerekirken, sorgulamadan uyguluyor. 8/A hükmü 2015’ten bu yana, yani 10 senedir yürürlükte ve hala yetkililer ve uygulayıcılar bu hükmün nasıl işlediğini öğrenemedi.”
Bu kararın düzeltilmiş olması sevindirici. Ancak aynı hatanın tekrar yaşanmaması için, erişim engeli süreçlerinin yetki, usul ve içerik bazlı denetim ilkelerine uygun hale getirilmesi zorunludur. Aksi hâlde Türkiye’de dijital girişimciler için en büyük tehdit, rekabet değil, öngörülemeyen kararlarla duran bir hukuk sistemi olacaktır. Zaten ülkeye yatırım için çağrılan pek çok firmanın da ilk sözü “hukuk” ve özellikle de “5651 sayılı kanun” oluyor. Artık bu garabetin ele alınması ve düzeltilmesi lazım.
Kaynak : 